Fréttablaðið - 18.09.2019, Blaðsíða 16

er á bilinu 0,1-0,9 prósent.
„Veltuviðmiðin hafa haldist
óbreytt frá 2008 þrátt fyrir að
verðlag hafi hækkað og hagkerfið
stækkað með auknum efnahagsum-
svifum. Segja má að veltuviðmiðin
hafi lækkað um nærri helming án
þess að tekin hafi verið ákvörðun
um það,“ segir í skoðuninni. Að
mati Viðskiptaráðs ætti að hækka
veltuviðmiðin að minnsta kosti upp
í sömu upphæð og þau voru 2008 á
verðlagi dagsins í dag.
Þá er bent á að 40 prósentum af
tíma Samkeppniseftirlitsins hafi
verið varið í samruna árið 2018, en
árið 2011 var þessi prósenta aftur á
móti um helmingi lægri, eða um 21
prósent.
„Það getur ekki talist eðlilegt að
40 prósent af tíma Samkeppniseftir-
litsins hafi verið varið í samruna
árið 2018 og þannig farið ört vax-
andi milli ára,“ segir Ásta. Hækkun
á veltuviðmiðum sé til þess fallin að
draga úr áherslu á smærri samruna-
mál og geti þannig stytt málsmeð-
ferðartíma.
Annað atriði sem nefnt er í skoð-
uninni er að afnema þurfi heimild
Samkeppniseftirlitsins að skjóta
úrskurðum áfrýjunarnefndar sam-
keppnismála til dómstóla eða leggja
niður áfrýjunarnefndina svo unnt
sé að eyða réttaróvissu og þar með
draga úr óhagræði.
„Ljóst er að sama málið getur
því verið inni á borði Samkeppnis-
eftirlitsins svo árum skiptir, með
tilheyrandi kostnaði og óhagræði
fyrir viðkomandi fyriræki. Líkur
eru á því að þegar loksins fæst
niðurstaða í mál af þessu tagi að for-
sendur samrunans séu brostnar og
viðkomandi fyrirtæki þurfi að hefja
samningaferli sitt á ný.“
Hin þrjú atriðin sem nefnd eru í
skoðun Viðskiptaráðs eru að heim-
ild Samkeppniseftirlitsins til inn-
gripa í fyrirtæki verði felld niður,
undanþágur vegna samstarfs fyrir-
tækja verði afnumdar og að réttar-
staða fyrirtækja við rannsókn mála
verði bætt.
Þá fagnar Viðskiptaráð því að
samkeppnislöggjöfin sé komin á
málefnaskrá Alþingis. „Við höfum
væntingar um að staðið verði við
gefin fyrirheit sem t.d. var fjallað
um í nýgerðum Lífskjarasamningi.
Við höfum lagt til nokkrar breyt-
ingar en aðalatriðið er að stjórnvöld
endurskoði lög og að framkvæmd
þeirra sé í takt við tímann og af
gefinni reynslu,“ segir Ásta.
Verðbréfafyrirtækið Arctica Finance telur ekki ástæðu til að takmarka kaupauka-
greiðslur verðbréfafyrirtækja og
viðskiptabanka með sama hætti.
Fyrirhugað frumvarp um kaup-
aukagreiðslur gangi lengra en efni
standi til.
Þetta kemur fram í umsögn Arc-
tica Finance um frumvarpsdrög
sem byggja á Evróputilskipuninni
MiFID2 og reglugerðinni MiFIR.
Íslensk a verðbréfa f y r ir t æk ið
bendir á að frumvarpið feli í sér
mun meiri takmarkanir á kaup-
aukagreiðslum en gert er ráð fyrir
í tilskipuninni. Þannig heimili
önnur Norðurlönd mun meira
svigrúm við greiðslu kaupauka
þó að reglurnar byggi á sömu til-
skipun.
Stjórnendur Arctica Finance
segja jafnframt óeðlilegt að minni
f já r má la f y r ir t æk i lút i sömu
reglum og kerfislega mikilvæg fyr-
irtæki. „Minni fjármálafyrirtæki
eru ekki kerfislega mikilvæg og
ljóst er að ríkið muni ekki hlaupa
undir bagga með þeim ef að krepp-
ir í efnahagslífinu og því útilokað
að ríkissjóður eða almenningur
verði fyrir beinum eða óbeinum
kostnaði af kaupaukagreiðslum
þeirra fyrirtækja,“ segir í umsögn-
inni.
Þá eigi smærri fjármálafyrirtæki
undir högg að sækja í samkeppni
við stóru viðskiptabankana sem
hafa meira svigrúm til að koma
til móts við launakröfur starfs-
manna. „Kaupaukareglurnar eru
sérstaklega íþyngjandi gagnvart
smærri fjármálafyrirtækjum sem
eiga ekki kost á að halda grunn-
launum starfsmanna niðri en
umbuna í stað starfsmönnum í
takt við árangur fyrirtækisins.“
Fjármálaeftirlitið sektaði Arc-
tica Finance um 72 milljónir árið
2017 vegna greiðslna sem verð-
bréfafyrirtækið innti af hendi
til tiltekinna starfsmanna sinna
á árunum 2012 til 2015. Héraðs-
dómur lækkaði stjórnvaldssektina
úr 72 milljónum króna í 24 millj-
ónir króna og þannig bar íslenska
ríkinu að endurgreiða 48 milljónir
króna með dráttarvöxtum. Arctica
hafði krafist ógildingar á ákvörð-
uninni og áfrýjaði dómnum. – þfh
Veitingastaðirnir Grillmark-aðurinn og Fiskmarkaður-inn, sem eru meðal annars í
eigu matreiðslumeistarans Hrefnu
Sætran, töpuðu samtals 109 millj-
ónum króna á síðasta ári sam-
kvæmt nýbirtum ársreikningum
félaganna. Staðirnir högnuðust
um 181 milljón á árinu 2017 og 235
milljónir árið 2016. Gjaldþrot Skel-
fiskmarkaðarins í vor hafði veruleg
áhrif á afkomuna.
Tekjur Grillmarkaðarins námu
836 milljónum króna og drógust
saman um 4,5 prósent á milli ára en
tekjur Fiskmarkaðarins námu 449
milljónum og drógust saman um 8
prósent. Þannig var áframhaldandi
samdráttur hjá Fiskmarkaðinum en
milli áranna 2016 og 2017 drógust
tekjur hans saman um 10,6 prósent.
Báðir staðirnir skiluðu rekstrar-
hagnaði. Hann nam 79 milljónum
króna hjá Grillmarkaðinum og 14,8
milljónum hjá Fiskmarkaðinum.
Tap vegna Skelfiskmarkaðarins var
hins vegar bókfært á samtals 152
milljónir króna í ársreikningum
veitingastaðanna tveggja sem fóru
með samtals 75 prósenta hlut í árs-
lok 2017.
Þegar 48 einstaklingar fengu
matareitrun á Skelfiskmarkað-
inum, sem var opnaður í ágúst 2018
eftir þriggja ára undirbúning, fór
að halla undan fæti og var staðnum
lokað í vor. Hrefna Sætran sagði í
kjölfarið að salan hefði minnkað
um helming eftir atvikið.
Hrefna Sætran á helmingshlut
í Fiskmarkaðinum á móti Ágústi
Reynissyni. Fiskmarkaðurinn á
síðan 60 prósenta hlut í Grillmark-
aðinum á móti Guðlaugi Papkum
Frímannssyni sem á 30 prósent.
Eigið fé veitingastaðanna nemur
samtals 491 milljón króna. – þfh
Hjó skarð
í afkomuna
Hrefna Sætran er eigandi Grillmark-
aðrins og Fiskmarkaðarins.
Reglur um kaupauka hygla stóru viðskiptabönkunum
152
milljónir var samanlagt tap
Grill- og Fiskmarkaðarins
vegna Skelfiskmarkaðarins.
Viðsk ipt aráð Íslands telur brýnt að ráðist sé í breytingar á sam-keppnislögum og fram-kvæmd þeirra, einkum
til þess að tryggja samkeppnis-
hæfni innlendra fyrirtækja gagn-
vart erlendum og ná fram eðlilegu
jafnvægi milli krafta samkeppni og
mikilvægs stærðarhagræðis. Þetta
kemur fram í skoðun Viðskiptaráðs
sem birt var í dag.
„Við höfum margbent á að íslensk
fyrirtæki lúta strangari samkeppn-
isreglum og oftar en ekki með meiri
ófyrirsjáanleika en fyrirtæki í þeim
löndum sem við berum okkur
saman við. Slíkt getur hamlað eðli-
legri starfsemi og framþróun fyrir-
tækja og þannig rýrt samkeppnis-
hæfni Íslands sem heild,“ segir Ásta
S. Fjeldsted, framkvæmdastjóri Við-
skiptaráðs, í samtali við Markaðinn.
Í skoðun Viðskiptaráðs er dregin
fram sú staðreynd að markaðshlut-
deild fyrirtækja með 100 starfs-
menn eða f leiri hafi minnkað frá
2012, ekki hvað síst á mikilvægum
neytendamörkuðum, þrátt fyrir að
störfum hafi fjölgað og efnahags-
umsvif hafi aukist um 24 prósent
á tímabilinu. Það gefi vísbendingu
um harða samkeppni og að minni
fyrirtæki séu að taka til sín aukna
markaðshlutdeild af vaxandi efna-
hagsumsvifum.
Bent er á að viðskiptalífið hafi
lengi kallað eftir úrbótum á sam-
keppnislögum og í því samhengi
leg g u r Viðsk ipt aráð eink u m
áherslu á fimm atriði í núverandi
samkeppnilögum sem ráðið telur
nauðsynlegt að endurskoða.
Í fyrsta lagi telur Viðskiptaráð
brýnt að hækka veltumörk fyrir
tilkynningarskyldu samruna. Ef að
minnsta kosti tvö fyrirtækjanna
hafa yfir 200 milljóna króna árs-
veltu hér á landi og samanlögð
ársvelta allra fyrirtækja sem vilja
sameinast er að minnsta kosti tveir
milljarðar króna ber þeim skylda
til að tilkynna samrunann til Sam-
keppniseftirlitsins. Samantekt Við-
skiptaráðs sýnir að veltuviðmið
fyrir samruna á Íslandi séu almennt
margfalt lægri en á hinum Norður-
löndunum.
Greining Viðskiptaráðs á þeim
gögnum Eurostat leiðir enn fremur
í ljós að mun hærra hlutfall fyrir-
tækja á Íslandi þurfi að tilkynna
um samruna en á öðrum Norður-
löndum. 110 íslensk fyrirtæki, 3,4
prósent fyrirtækja, ná 2 milljarða
króna veltuviðmiði fyrir árið 2016
á meðan hlutfallið sem nær við-
miðum á hinum Norðurlöndunum
Viðskiptaráð segir brýnt að
breyta samkeppnislögum
Viðskiptaráð Íslands telur brýnt að breyta samkeppnislögum. Veltuviðmið fyrir samruna séu margfalt
lægri á Íslandi en á hinum Norðurlöndunum. Mál geti verið inni á borði Samkeppniseftirlitsins svo árum
skiptir með tilheyrandi kostnaði. Um 40 prósentum af tíma eftirlitsins varið í samrunamál á síðasta ári.
Samrunabylgja hefur gengið yfir smásölumarkaðinn á síðustu árum. FRÉTTABLAÐIÐ/ERNIR
✿ Veltuviðmið
milljarðar króna
50
40
30
20
10
Fin
nl
an
d
Da
nm
ör
k
No
re
gu
r
Sv
íþj
óð
Ísl
an
d
n Velta samstæðu
eftir samruna
n Velta a.m.k.
tveggja fyrirtækja
Veltuviðmið samkeppnisstofnana
á Norðurlöndum
Heimildir: Vefsíður Samkeppnis-
eftirlita á Norðurlöndunum, gengi
frá Seðlabanka Íslands 30. ágúst.
Við höfum marg-
bent á að íslensk
fyrirtæki lúta strangari
samkeppnisreglum og oftar
en ekki með meiri ófyrir-
sjáanleika en fyrirtæki í
þeim löndum sem við
berum okkur
saman við.
Ásta S. Fjeldsted,
framkvæmda-
stjóri Viðskipta-
ráðs
Þorsteinn Friðrik
Halldórsson
tfh@frettabladid.is
Stóru bankarnir hafa
meira svigrúm til að koma
til móts við launakröfur
starfsmanna.
Stefán Þór
Bjarnason,
framkvæmda-
stjóri Arctica
Finance.
1 8 . S E P T E M B E R 2 0 1 9 M I Ð V I K U D A G U R4 MARKAÐURINN
1
8
-0
9
-2
0
1
9

0
5
:2
3
F
B
0
4
0
s
_
P
0
2
5
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
0
s
_
P
0
2
4
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
0
s
_
P
0
1
6
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
0
s
_
P
0
1
7
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
ti
o
n
P
la
te
r
e
m
a
k
e
:
2
3
C
B
-F
6
2
0
2
3
C
B
-F
4
E
4
2
3
C
B
-F
3
A
8
2
3
C
B
-F
2
6
C
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
6
B

F
B
0
4
0
s
_
1
7
_
9
_
2
0
1
9
C
M
Y
K