Morgunblaðið - 23.09.2020, Qupperneq 12

12
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 23. SEPTEMBER 2020
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Nýútkominskýrslakjaratöl-
fræðinefndar sýnir
þann mikla árang-
ur sem lífskjara-
samningarnir svokölluðu hafa
skilað launafólki, einkum þeim
lægst launuðu, sem er í sam-
ræmi við það sem að var stefnt.
Hækkun lægsta hópsins á
tímabilinu mars 2019 til maí
2020 var á bilinu 11-21%, sem
er gríðarleg hækkun á einu ári,
ekki síst við þá óvenjulega lágu
verðbólgu sem verið hefur og
felur í sér að langstærstur hluti
þessarar hækkunar er raun-
veruleg kaupmáttaraukning.
Í miklu efnahagslegu góðæri
hefði þótt gott ef þau fyrirtæki
sem greiða samkvæmt þessum
töxtum hefðu þolað slíkar
hækkanir. Hættan er vitaskuld
sú að störfum fækki þegar
hækkanir eru svo mynd-
arlegar. Í árferði eins og nú er
má hins vegar öllum vera ljóst
að útilokað er að fyrirtækin
standi undir slíkum hækk-
unum.
Ef horft er út fyrir land-
steinana má sjá hve einstæð
þessi þróun er. Dagblaðið
Frankfurter Allgemeine Zeit-
ung hafði í gær eftir þýsku
hagstofunni að raunlaun í kór-
ónuveirufaraldrinum hefðu
fallið meira en nokkru sinni frá
því byrjað var að taka saman
slíkar tölur. Raunlaun á öðrum
fjórðungi í Þýskalandi lækkuðu
um 4,7% á milli ára. Í Evrópu-
sambandinu í heild sinni er
þróun raunlauna í ár neikvæð,
eins og við er að búast.
Hér á landi halda laun áfram
að hækka langt umfram verð-
bólgu, sem sagt raunlaun.
Þetta á ekki aðeins
við um lægstu
launin þó að þau
hækki langmest,
heldur um öll
kjarasamnings-
bundin laun.
Ísland hefur í gegnum tíðina
komist í gegnum efnahagserf-
iðleika án þess að skollið hafi á
fjöldaatvinnuleysi eins og
þekkist erlendis. Eftir fall
bankanna fyrir rúmum áratug
jókst atvinnuleysi um tíma en
varð þó í raun aldrei mikið ef
borið er saman við ástandið
víða í Evrópusambandinu í
hefðbundnu árferði. Og at-
vinnuleysið gekk sem betur fer
hratt niður hér. Í kórónuveiru-
kreppunni hefur þróunin verið
svipuð og verður vonandi
áfram enda fátt ef nokkuð mik-
ilvægara í efnahagslegu tilliti
en að halda atvinnuleysi niðri
og tryggja sem flestum vinnu
sem vilja vinna. Ekkert er til
dæmis betra í glímunni við
ójöfnuð og fátækt, fyrir utan
almenna vellíðan, en atvinnu-
leysi, einkum langvarandi, hef-
ur afar neikvæð áhrif á þá sem
fyrir verða og þeirra nánustu.
Skýrsla kjaratölfræði-
nefndar kemur út þegar rætt
er um mögulega endurskoðun
kjarasamninga. Augljóst er að í
núverandi árferði dytti engum
í hug að semja um verulegar
hækkanir á næstunni. Það
hefði heldur enginn samið um
þær hækkanir sem þegar hafa
orðið á þessu ári. Verkefni að-
ila vinnumarkaðarins við þess-
ar aðstæður á að vera að verja
störf og kaupmátt, ekki að
verja kjarasamninga sem þeg-
ar hafa úrelst af augljósum
ástæðum.
Engin ástæða er
til að verja úrelta
kjarasamninga}
Verja þarf störf og
kaupmátt almennings
Áhugaverðarkosningar til
nokkurra héraðs-
stjórna á Ítalíu fóru
fram á tveimur
dögum um nýliðna
helgi. Þessar kosn-
ingar áttu að fara
fram síðastliðið vor en var frest-
að vegna kórónuveirunnar.
Bandalagið undir forystu
Matteo Salvini setti markið hátt
og má bærilega við úrslitin una,
en hefði viljað ná enn betri ár-
angri. Flokkur Salvinis, í
bandalagi við flokk Berlusconis
og Flokk bræðra Ítalíu, bætti
við sig meirihluta í þremur hér-
aðsstjórnum og fer nú með
meirihlutastjórn í 14 af 20 hér-
aðsstjórnum Ítalíu.
En mið- og
hægriflokkarnir
vildu meira og settu
markið á að ná valdi
á Toskana-héraði
en vinstri flokk-
arnir hafa stjórnað
því samfellt í hálfa
öld. Það markmið náðist ekki,
þótt kosningabandalagið bætti
við sig 10% atkvæða þar. Sósíal-
demókratar og Fimmstjörnu-
bandalagið telja sig hafa unnið
varnarsigur fyrst Toskana gekk
úr greipum Bandalagsins. En
Matteo Salvini segir þennan
áfangasigur mikilvægan áfanga.
Þrír nýir héraðsmeirihlutar og
verulega aukinn stuðningur í
Toskana sé vísbending um í
hvað stefnir.
Matteo Salvini getur
fagnað góðum sigri
en ekki þó þeim
stórsigri sem hann
vonaðist eftir}
Staða Bandalagsins
styrkist enn á Ítalíu A
llir ættu að muna eftir Harry og
Heimi en færri muna kannski eft-
ir morðgátunni þeirra um danska
þjóninn. Morð var framið á veit-
ingastað. Einn gestanna fannst
allt í einu látinn, enginn vissi hvað hafði gerst
og enn síður hvernig morðið hafði verið framið.
Eftir mikla og sprenghlægilega rannsókn
leystu Harry og Heimir gátuna. Morðinginn
var þjónninn og morðvopnið var danska. Hann
hafði vísvitandi talað dönsku við gestinn þangað
til hann þoldi ekki meir og dó.
Í dag virðist danski þjónninn vera laus úr
fangelsi og er aftur farinn að herja á lands-
menn. Hann beitir þó öðrum bellibrögðum því
nú notar hann íslensku til þess að viðhalda
dönskum áhrifum. Nánar tiltekið, til þess að
viðhalda konunglegri danskri stjórnarskrá á Ís-
landi. Fuss og svei. Stjórnarskráin okkar er ekkert dönsk,
heyrist kannski í einhverjum. Jú, í öllum meginatriðum er
hún það. Um það er hægt að lesa í bindi Sigurðar Líndals,
Grundvöllur stjórnarskrár.
Danski þjónninn passar upp á sitt. Þjóðin má ekki fá
málskotsrétt. Þjóðin má ekki fá jafnan atkvæðarétt. Ekki
mannhelgi. Ekki netfrelsi. Ekki vernd blaðamanna og
heimildarmanna. Ekki frelsi vísinda, fræða og lista. Ekki
menntun án endurgjalds. Frelsi frá herskyldu eða ómeng-
að andrúmsloft og óspillta náttúru. Ekki auðlindir í eigu
þjóðarinnar. Nei, engu má breyta nema danski þjónninn
fái að ráða hverju og hvernig því er breytt.
Í baráttu sinni beitir danski þjónninn ólíklegustu rök-
um, eins og að frumvarp stjórnlagaráðs sé ein-
hvern veginn ógilt vegna þess að kosning
stjórnlagaþings var dæmd ógild. Fyrir utan að
hunsa niðurstöðu heillar þjóðaratkvæða-
greiðslu um það frumvarp, sem er æðsta um-
boð þjóðar um eitthvert málefni, þá getur Al-
þingi auðvitað skipað nefndir og ráð til þess að
búa til frumvörp. Það er reglulega gert og í til-
felli stjórnlagaráðs var samþykkt sérstök
þingsályktun þess efnis.
Danski þjónninn fullyrðir að hann noti stað-
reyndir eins og það geri allt sem hann segir að
staðreynd. Það er hins vegar munur á stað-
reynd og fullyrðingu. Danski þjónninn full-
yrðir ýmislegt, en það er allt afskræming stað-
reynda á einn eða annan hátt. Danski þjónninn
spyr leiðandi spurninga sem koma málinu ekk-
ert við eins og „kaus þjóðin nýju stjórnar-
skrána?“ og svarar því neitandi. Það svara því allir neit-
andi, það vita allir sem vilja vita að það var kosið um að
leggja frumvarp stjórnlagaráðs sem grundvöll að nýrri
stjórnarskrá. „Samdi þjóðin nýju stjórnarskrána?“ spyr
danski þjónninn og svarar að „þjóðin“ semji ekki texta.
Eða eins og þegar Jón Sigurðsson sagði við Trampe
greifa: „Og ég mótmæli í nafni konungs og þjóðarinnar“ þá
hefði danski þjónninn sagt að Jón væri ekki þjóðin. Hann
er enda „hundtryggur“ valdinu og hunsar því þjóðar-
atkvæðagreiðslur.
Björn Leví
Gunnarsson
Pistill
Danski þjónninn
Höfundur er þingmaður Pírata.
bjornlevi@althingi.is
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen
SVIÐSLJÓS
Andrés Magnússon
andres@mbl.is
Kínversk stjórnvöld hafaorðið uppvís að því aðneyða Tíbetbúa í „starfs-námsverkefni“, ekki
ósvipað og komið hefur fyrir Uighura
í héraðinu Xinjiang, og stappar nærri
ánauð eða vinnuþrælkun. Tíbetarnir
– einkum búalið og hirðingjar utan af
landi – eru kallaðir inn samkvæmt
kvótakerfi og sendir í sérstakar þjálf-
unarbúðir þar sem þeir fá hug-
myndafræðilega brýningu og lík-
amlega þjálfun, sem um margt
minnir á herþjálfun. Að henni lokinni
er þeim svo ráðstafað til vinnu, ýmist
innan heimahéraðs eða fjarri heima-
högum, en um það hafa verkamenn-
irnir minnst sjálfir að segja.
Tilflutningur á vinnuafli
eða nútímaþrælahald?
Yfirvöldin í Tíbet, hinu her-
numda landi sem Kínverjar hafa inn-
limað, segja að hér sé um starfsnám
að ræða, sem ætlað er að draga úr fá-
tækt, en eins hafi verið þörf á átaki í
tilflutningi vinnuafls. Með því séu
landbúnaðarverkamönnum fundin
arðbærari störf í verksmiðjum þar
sem þeirra sé meiri þörf.
Fræðimenn hjá Jamestown-
stofnuninni í Bandaríkjunum, sem
fyrstir greindu frá þessu, segja þetta
„verknám“ bæði hugsað til hug-
myndafræðilegrar innrætingar og
útþynningar á Tíbetum í hinu kín-
verska þjóðahafi, svona fyrir utan
sjónarmið um atvinnufrelsi eða frelsi
almennt.
Samkvæmt upplýsingum frá
stofnuninni var meira en hálf milljón
fólks úr sveitunum „þjálfuð“ með
þessum hætti á fyrstu sjö mánuðum
ársins 2020, en hvert hérað og sveit-
arfélag þurfti að uppfylla kvóta um
fjölda verkafólks, sem þaðan bærist.
Markmiðið sagt að
„útrýma letingjum“
Jamestown-stofnunin hefur afl-
að mikilla upplýsinga með því að tína
þær til úr fjölmiðlum og opinberum
tilkynningum héðan og þaðan í Kína
og Tíbet, sem síðan er reynt að sjá
heildarmyndina af. Þannig voru
markmið þessarar verkmenntaáætl-
unar tiltekin í skýrslu stjórnvalda í
fyrra, en henni er ætlað að innræta
Tíbetum „starfsaga, kínverska tungu
og vinnusemi“. Í skýrslu borgaryfir-
valda í Nagqu árið 2018 var þetta
orðað með skýrari hætti, en þar var
sagt að markmið vinnuaflsflutning-
anna væri að „útrýma letingjum“.
Til þess að ýta enn frekar undir
það er borið fé á hirðingja og bændur
fyrir að láta af hendi búpening og
land til samyrkjubúa ríkisins.
Nærri 50.000 manns hafa verið
flutt um set innan Tíbets, en meira en
3.000 manns hafa verið send til Kína
til alls kyns starfa, sem minnir um
margt á samskonar „vinnumarkaðs-
aðgerðir“ í Xinjiang, þar sem alræð-
isstjórnin í Peking hefur mjög hert
tökin síðustu ár, ekki síst til þess að
þjarma að hinum íslömsku Uighurum
og fleiri þjóðum raunar. Í Xinjiang
hefur kommúnistastjórnin hins vegar
verið mun stórtækari, en þar voru 1,3
milljónir manna að meðaltali sendar í
einangrunarbúðir og látnar gangast
undir svona „starfsnám“ á árunum
2014-2019.
Þar, líkt og í Tíbet, hefur verið
talað um „menningarlegt þjóðar-
morð“; að fólkið sé kannski ekki leng-
ur drepið, en að því sé tvístrað og
reynt að eyða þjóðarheildinni og
menningu hennar í nafni Stór-Kína.
Kínverjar herleiða
Tíbeta til starfsnáms
Hernám Kínverska hernámsliðið í Tíbet dregur fána Rauða-Kína að húni
gegnt Potala-höllinni í Lhasa sem áður var aðsetur Dalai Lama.
Tíbet er í Mið-Asíu, landlukt á há-
sléttu norðan Himalajafjalla og
inn á fjallgarðinn. Það er stórt en
hrjóstrugt land, 2,5 milljónir km2
að flatarmáli.
Tíbet var hernumið í innrás
Rauða-Kína árið 1950 og var inn-
limað í Kína, þó ekki viðurkenni
það allir. Fljótlega tók að bera á
skipulögðum flutningi Kínverja til
landsins, en nú er svo komið að
aðfluttir Kínverjar eru meirihluti
íbúa, 7,5 milljónir (um þriðjungur
hermenn), en Tíbetar eru um 6
milljónir talsins. Bandaríska stofnunin Freedom House telur lýðréttindi í
Tíbet vera næstminnst í heiminum.
Næstversta land í heimi
HERNÁM TÍBETS
INDLAND
RÚSSLAND
KÓREA
MONGÓLÍA
KÍNA
Xinjiang
Hong Kong
TAÍVAN
NEPAL
Taípei
500
km
0 1000
Lhasa
TÍBET
(hernumið af Kína)
Peking
Shanghaí