Morgunblaðið - 09.10.2020, Blaðsíða 28

28 MENNING
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 9. OKTÓBER 2020
Ljósmyndir Rutar og Silju
Skipholti 31 | 105 Reykjavík | Sími 568 0150 | www.rut.is |
Opið alla virka daga kl. 10-17
Passamyndir
Tímapantanir
í síma 568 0150
eða á rut@rut.is
Tryggjum
tveggja metra fjarlægð
og gætum ítrustu
ráðstafana
Sláum nýjan
tón í Hörpu
Við óskum bæði eftir áhugasömum
rekstraraðilum og hugmyndum
einstaklinga að skemmtilegum
nýjungum á neðri hæðum í Hörpu
Nánar á harpa.is/nyr-tonn
.
Einar Falur Ingólfsson
efi@mbl.is
Það er frábært að fá að sýna í þessu
einstaka húsi, í fallegu umhverfi.
Húsið er svo vinalegt, það heldur vel
utan um verkin og skapar hlýju og
nánd,“ sagði Anna Jóa, myndlistar-
maður og listfræðingur, þegar litið
var inn á sýningu hennar í Nesstofu
á Seltjarnarnesi. Sýninguna kallaði
hún „Fjörufundi“ og á henni mátti
sjá tvær raðir myndverka; annars
vegar verk innblásin af ströndinni
og ummerkjum um sérstök tengsl
menningar og náttúru sem finna má
í fjöru og svo úrval verka úr tvímála
bók sem Anna var að gefa út. Hamir
/ Sheaths nefnist hún og byggist á
samleik ljóðrænna texta og teikn-
inga og vatnslitamynda af fatnaði.
Eins og segir á bókarkápu fjalla
verkin um klæði og hami hvers kon-
ar og tengsl þeirra við híbýli og tím-
ans rás.
Sýningu Önnu átti að ljúka nú í
vikulokin en hert samkomubann
vegna kórónuveirufaraldursins
stytti sýningartímann. En þeir sem
náðu ekki að sjá sýninguna geta not-
ið bókarinnar. Úrval verka úr henni
voru í fyrsta sýningarsalnum en í
hinum sýningarrýmunum verk
tengd brotum úr leirmunum og
postulíni sem Anna hefur fundið í
fjörum á Vancouver-eyju í Kanada
og hér á landi.
Í bókinni Hamir eru yfir þrjátíu
blýantsteikningar og vatnslita-
myndir Önnu. Í eftirmála segir Jó-
hannes Dagsson hami sem þessa,
fatnaðinn, vera vörn okkar fyrir um-
heiminum og „brú milli okkar og
umhverfisins um leið og þeir vernda
okkur fyrir því. Þeir eru samskipti
okkar við umhverfið og þögn okkar
gagnvart því.“ Teikningar Önnu
sýna fatnað en vísa í ýmsar áttir.
Sjálf skýrir hún verkin með þessum
hætti í fyrsta texta bókarinnar,
„Hamir“: Þetta byrjar með því að ég
fer að / horfa á fatnað sem ég hef
farið úr og / lagt frá mér. Teikna. /
Teikniferlið er leið til að þreifa á /
hugsununum. Hætti þegar mér
finnst / teikningin orðin forvitnileg, í
/ ófullkomleika sínum; kalli á íhugun.
/ Horfi á klæðin eins og landslag. /
Línur og hugmyndir kvikna sem ég /
áset mér að kanna nánar. / En tím-
inn hleypur frá mér.
Að gefa hlutunum gaum
„Verkin fjalla um tengsl milli
sjálfs og hversdagslegs umhverfis“,
segir Anna. „Hvort sem er heima hjá
mér eða í fjörugöngu rekst ég á
þessa hluti, samanvöðlaðan sokk á
gólfi eða máð postulínsbrot í flæðar-
máli. Verkin eru um það að gefa
þessum hlutum gaum og virða fyrir
sér form þeirra og ásýnd. Leyfa
huganum að reika og ímyndunarafl-
inu að fara á flug.“
Anna segist hafa fyrir löngu byrj-
að að velta fatnaði fyrir sér og draga
upp af honum myndir í teikniblokk.
„Ég fór þá að hugsa um fatnað sem
hami og hvernig þeir geta eignast
hlutdeild í okkur sjálfum. En svo
liðu 12 ár og þegar ég tók fram sömu
teikniblokkina og hélt áfram að
teikna þessa hami, þá skynjaði ég
hvernig þeir tengja okkur á sér-
stakan hátt við staði og minningar.
Ég fór þá að skrifa niður þessa
þanka sem birtast í bókinni sem ljóð-
rænn spuni. Í skrifunum velti ég fyr-
ir mér hvað felist í því að horfa og
teikna og sambandinu þar á milli. Og
hugsaði um sjálft sköpunarferlið og
það sem gerist í því, auk þess að
velta fyrir mér eðli fatnaðar og til að
mynda hvernig við klæðum okkur í
föt til að finna skjól en líka til að tjá
okkur. Rétt eins og við getum haft
fataskipti getum við líka tekið ham-
skiptum.“
Sérstök og náin tengsl
Anna er fjölhæfur myndlistar-
maður sem hefur unnið með ýmis
form en hún útskrifaðist þó á sínum
tíma úr málaradeild og leitar alltaf
aftur í teikningu og málverk eins og
sjá mátti í Nesstofu. En meðal þess
sem hún gerði á 12 ára tímabilinu
milli teikninga í teikniblokkinni var
að nema listfræði og að skrifa mikið
um myndlist. Þegar hugmyndin
kviknaði að gefa út bók þótti henni
samspil mynda og texta mikilvægt.
„Það eru sérstök og náin tengsl milli
teikningar og sjálfstjáningar, og
þess að teikna og skrifa. Hjá mér
byrjuðu skrifin um eigin viðfangs-
efni að streyma fram í samhangandi
ferli sem mætti lýsa sem ljóðateikn-
ingum. Bókin myndar sérstakt rými
utan um þá frásögn og þær
merkingarvíddir sem skapast í sam-
spili teikninganna, vatnslitamynda
og ljóðrænna hliðarsjálfa þeirra í
textaformi. Frásögnin lýsir glímu
við hami sem virðast sífellt renna
manni úr greipum, rétt eins og tím-
inn. Stundum þjappast ummerkin
um tímann í áþreifanlegt form en
oftast eru þau brotakennd og við það
að leysast upp. Þannig fær líka
ímyndunaraflið að leika lausum
hala,“ segir Anna.
Morgunblaðið/Einar Falur
Hamir „Hvort sem er heima hjá mér eða í fjörugöngu rekst ég á þessa hluti, samanvöðlaðan sokk á gólfi eða máð
postulínsbrot í flæðarmáli,“ segir Anna Jóa. Hún er hér með nokkrum verkanna á sýningunni í Nesstofu.
Leið til að þreifa á hugsununum
 Anna Jóa hefur gefið út bók, Hami / Sheaths, með samleik ljóðrænna texta, teikninga og vatns-
litamynda af fatnaði  „Verkin fjalla um tengsl milli sjálfs og hversdagslegs umhverfis,“ segir hún
Rithöfundurinn RagnarJónasson hefur verið ið-inn við kolann í rúmanáratug, fyllt í eyðurnar
jafnt og þétt og í dag kemur út
Vetrarmein, besta glæpasaga hans
til þessa.
Höfundur er frá Siglufirði, þar er
hann vel kunnugur, fyrstu bækur
hans gerðust fyrir norðan og nú er
hann aftur kominn á fornar slóðir.
Að þessu sinni um páska og að
sjálfsögðu fer veðrið versnandi eftir
því sem á líður. Snjókoman er samt
ekki eins yfirþyrmandi og stundum
áður, en það snjóar!
Lýsingar Ragnars á umhverfinu
og staðháttum gera það að verkum
að lesandinn svífur ekki í lausu lofti
eins og snjókornin heldur veit hvar
hann er og hvert hann er að fara.
Sennilega ein besta auglýsingin
fyrir Siglufjörð, heima og erlendis.
Tengingin við Íslendingabyggðir í
Kanada ber líka vott um hug-
myndaflug og víðsýni.
Vetrarmein er ekki aðeins
glæpasaga heldur fjölskyldusaga,
frásögn um ástir, væntingar og
þrár, fjölskyldur, vini og tengsl í
fámenninu. Allt saman tengist
þetta með einum eða öðrum hætti
og skyldi engan undra, því lífið
gengur sinn vanagang í smábæjum
eins og annars staðar.
Ragnar kemur því vel
til skila.
Persónurnar eru
eins misjafnar og þær
eru margar. Ari lög-
regluvarðstjóri er í
aðalhlutverki. Hann
hefur stundum virkað
frekar tvístígandi og
lítt spennandi karakt-
er í fyrri verkum og
ýtir sumpart undir þá
skoðun, hefur aldrei
lært að sigla, þótt það
hafi blundað í honum,
ekki lært að skíða, blandar ekki
miklu geði við íbúana, lauk ekki
guðfræðináminu, hefur ekki náð
tökum á píanóinu, þrátt fyrir nám,
og ekki staðið sig í hjónabandinu,
þrátt fyrir vilja til að halda áfram
með Kristínu. En það
er seigt í honum, vinn-
an er honum allt,
hann hefur góð tök á
viðfangsefninu, hlustar
á bragðvísa þögnina
og ekki skemmir fyrir
að hann er farinn að
tala um borgarbörn,
aðkomumaðurinn
sjálfur.
Vetrarmein er vel
útfærð glæpasaga,
uppbyggingin skipu-
lögð, markviss og
spennandi, helstu per-
sónur trúverðugar og rúsínan í
pylsuendanum er leikni Ragnars í
að afvegaleiða lesendur. Í góðri
glæpasögu er nefnilega ekki allt
sem sýnist og góður höfundur kem-
ur stöðugt á óvart.
Morgunblaðið/Arnþór Birkisson
Höfundurinn „Vetrarmein er vel útfærð glæpasaga, uppbyggingin skipu-
lögð, markviss og spennandi, helstu persónur trúverðugar og rúsínan í
pylsuendanum er leikni Ragnars í að afvegaleiða lesendur,“ skrifar rýnir.
Glæpasaga
Vetrarmein bbbbm
Eftir Ragnar Jónasson.
Veröld 2020. Innb., 240 bls.
STEINÞÓR
GUÐBJARTSSON
BÆKUR
Hlustað á bragðvísa þögnina