Málfríður - 15.03.1987, Side 9

Aitor Yraola:
Aöferdir
og kenningar sem notaðar eru
við spænskukennslu
í þessari grein er ætlunin að
rannsaka niðurstöður þeirra
kenninga og aðferða sem notaðar
eru við tungumálakennslu, með
sérstöku tilliti til spænsku-
kennslu. Hinar ýmsu kennsluað-
ferðir sem fjallað er um og eru að
meiri hluta byggðar á málvísinda-
kenningum hafa getið af sér alls
konar kennsluefni sem notað hef-
ur verið við spænskukennslu fyrir
útlendinga með misjöfnum
árangri.
Ég mun fjalla um mikilvægasta
kennsluefnið út frá sjónarhorni
tilheyrandi kenninga og fylgja
þróuninni frá hinni hefðbundnu
aðferð, sem byggir á málfræði og
þýðingum til þess sem á ensku kall-
ast „notional-functional syllabus".
Hin hefðbundna aðferð byggir
á málfræði og þýðingum. Það er
litið á málið sem staðlaðan grunn
sem innihald kennslunnar hleðst
smám saman ofan á. Hið málfars-
lega dæmi sem venjulega er boðið
upp á kemur frá því sem kallað
er: „argumentum auctoriatatis“.
Til eru þeir sem halda því fram
að málferli séu rökræn ferli
sem fengin séu með afleiðslu og
renni það stoðum undir nám á
málfræðireglum. Hugtakið tal-
mál er því samheiti á alþýðumáli
eða jafnvel óhefluðu máli og lögð
er áhersla á utanaðbókarlærdóm.
Sú tækni sem mest er notuð við
kennsluna eru þýðingar, bæði á
tungumálið og af því yfir á annað
mál, og orðaforðinn sem notaður
er tekur einungis mið af málfræði-
reglum en er ekki á neinn hátt
tengdur samskiptum manna á
milli. Til gætu verið aðrir efnis-
þættir en að mínu mati væri hin
hefðbundna aðferð sú sem væri
saman sett af meirihluta þessara
forsenda. Dæmi um þessa aðferð
er bókin „An essential Course in
Modern Spanish. Ramsden, H.
London: Harrap. 1959. í þessari
kennslubók, sem er frumgerð
hins hefðbundna sjónarhorns, er
hverjum kafla skipt í málfræði,
orðaforða og æfingar. Málfræðin
situr í öndvegi og fyllt er upp í
með formlegum málfræðidæm-
um. Orðaforðinn fylgir í engu
hinu daglega málfari og í æfing-
unum er megináherslan lögð á
þýðingar. Það væri barnalegt að
reyna að meta einhverja spænsku-
kennsluaðferð á afgerandi hátt og
er hér því frekar um að ræða rök-
studdar vangaveltur. Ekki leikur
vafi á því að hin hefðbundna
aðferð hafi sýnt jákvæðar niður-
stöður með tilliti til þeirra mark-
miða sem þar er keppt að: að læra
að lesa og þýða tungumálið. í dag
er þess auðvitað krafist umfram
þetta að nemandanum sé „kennt
að tjá sig á tungumálinu“, sem er
markmið sem ekki hefur verið að
finna í viðhorfi hinnar hefð-
bundnu aðferðar.
Hin beina aðferð. M.D. Berlitz
er einn helsti fulltrúi þessarar
stefnu. Meðal mikilvægustu efn-
isþátta í aðferð hans er: a) bein
tenging skynjunar og hugsunar
við tungumálið og hljóð þeirrar
tungu sem numin er og b) stöðug
notkun á tungumálinu sem verið
er að læra, og er það einungis
notað. Áherslan á notkun
umhverfisþátta, sem á sér rætur í
kenningum Pestalozzis og seinna
einnig hjá F. Francke meðal ann-
arra, leggur áherslu á eftirfarandi
graf:
H : hugtak
ET: erlent tungumál
MM: móðurmál
H
m''
ET
Ef hluturinn er uppspretta
orðsins, eins og greinilega á sér
stað hjá börnum, og er því upp-
spretta þess sem hljóðið er tengt
við, er engin ástæða til þess að
nota utanaðkomandi tungumál
né þýðingatæknina, né heldur að
leggja mikið upp úr málfræði með
tilheyrandi útskýringum á mál-
fræðireglum. Þessi stefna, að læra
tungumálið „beint“, án málfræði,
9