Vinnan - 01.09.1992, Blaðsíða 36

36
Einkavædd
heilsuvernd á
vinnustöðum
eftir Guðmund Helga ÞórSarson
heilsugæslulækni
I nýlegri umfjöllun um heilsuvernd
á vinnustöðum í Vinnunni (4. tbl.
1992) er því haldið fram að Lækna-
samtökin hafi lagt til að “einkarekst-
ur geti jafnframt heilsugæslustöðv-
um og sjúkrahúsum tekið að sér
heilsuvernd á vinnustöðum”. Það er
látið í veðri vaka að þetta stafi af
því að einn læknirinn í nefnd þeirri
sem Læknafélag íslands skipaði til
að gera tillögur um heilsuvernd á
vinnustað hafi haft hagsmuna að
gæta á þessu sviði.
Enda þótt hægt sé að halda því fram
að einn nefndarmanna, Grímur Sæmund-
sen, hafi haft ákveðinna hagsmuna að
gæta þama er það staðreyndin í málinu
að það var ekki aðalástæða þess að
nefndin lagði til að einkaaðilar ættu þess
kost að taka að sér heilsuvemd á vinnu-
stað ásamt heilsugæslustöðvum og
sjúkrahúsum. Astæðan var fyrst og
PÍPULAGNIR
VIÐGERÐIR - BREYTINGAR - NÝLAGNIR
VÖNDUÐ VINNA- EINGÖNGU FAGMENN
LÖGGILTIR PÍPULAGNINGAMEISTARAR
QGpLAGNIR
SÍMAR: 46854 - 45153 • BÍLAS. 985-32378 (79)
STEYPUSÖGUN ■ MALBIKSSÖGUN
KJARNABORUN
Veggsögun
Gólfsögun
BJARNI Vikursögun
SÍMI20237 Raufarsögun
STEINSTEYPUSOGUN
KJARNABORUN
• MÚRBROT
• VIKURSÖGUN
• MALBIKSSÖGUN
ÞRIFALEG UMGENGNI
S.674262, 74009
og 985-33236
VILHELM JÓNSSON
fremst sú, að það virtist á þessari stundu
sýnt að Vinnueftirlit ríkisins gæti ekki
sinnt því hlutverki sínu að koma á fót
samningum milli fyrirtækja og heilbrigð-
isstofnana eins og lög gera ráð fyrir. Auk
þess virtist svo sem annar höfuðaðilinn í
málinu, verkalýðshreyfingin, hefði ekki
áhuga á að beita sér.
Enginn samningur A síðastliðnu ári
voru liðin ellefu ár frá því að lögin um
aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á
vinnustað vom samþykkt en Vinnueftir-
liti ríkisins hafði enn ekki tekist að koma
á einum einasta samningi milli fyrirtækja
og heilbrigðisstofnana um heilsuvernd á
vinnustöðum. Þeir fáu samningar sem í
gildi voru höfðu verið gerðir fyrir sam-
þykkt laganna og þurftu þeir flestir lag-
færingar við. Skúli Johnsen héraðslæknir
í Reykjavík talar um samning við Sorpu,
en sá samningur hafði þá ekki verið
gerður.
Vinnueftirlit ríkisins hafði gert tilraun
til að ná samningum við tvö fyrirtæki,
þ.e. Islenska álfélagið h/f á árunum
1988-1989 og Stáliðjuna árið 1990. Báð-
ar þessar tilraunir strönduðu á því að fyr-
irtækin slitu samningum eftir vemlegar
samningaumleitanir og þar með var mál-
ið látið niður falla.
Á síðastliðnu hausti hafði Grímur Sæ-
mundsen rekið sína starfsemi, sem
nefndist Heilsuvernd á vinnustað, í nokk-
ur ár hjá allmörgum fyrirtækjum á höf-
uðborgarsvæðinu. Reksturinn var með
vitund og samþykki verkalýðsfélaganna
á svæðinu og raunar heildarsamtakanna
svo og með vitund Vinnueftirlits ríkisins,
sem ekki hafði séð ástæðu til að gera at-
hugasemdir við starfsemina. Héraðs-
læknirinn í Reykjavík hafði ekki heldur
hreyft þessu máli. Eins og fram hefur
komið rak Grímur starfsemi sína á for-
sendum fyrirtækjanna, enda samdi hann
við þau ein.
Það er enginn vafi á því að vitneskjan
um starfsemi Gríms og það að verkalýðs-
hreyfingin og Vinnueftirlit ríkisins létu
sér hana vel líka var aðalorsök þess að
íslenska álfélagið h/f og Stáliðjan neit-
uðu að semja á forsendum laganna þegar
til kom. Það var ástæðulaust fyrir þessi
fyrirtæki að taka á sig kvaðir sem önnur
fyrirtæki losnuðu við. Það var eðlilegt að
líta svo á að þar með hefði Vinnueftirlit
ríkisins gefist upp á því að koma á samn-
ingum milli fyrirtækja og heilbrigðis-
stofnana.
Lausbeisluð starfsemi Starfsemi
Gríms hélt svo áfram, algerlega laus-
beisluð og án nokkurs formlegs sam-
bands við heilbrigðiskerfið eða verka-
lýðshreyfinguna. Það virtist ekkert geta
hindrað að fleiri kæmu inn í þessa þjón-
ustu með sama hætti. Einkaaðilar voru
komnir á fulla ferð með að yfirtaka þessa
þjónustu og sinna henni á eigin forsend-
um og fyrirtækjanna en utan ramma lag-
anna.
Hið lögskipaða stjómkerfi hafði drep-
ið á sér. Enginn virtist vilja grípa þama
inn í.
Það var því ekki fyrir höndum annar
kostur en að viðurkenna þessa staðreynd,
en freista þess hins vegar að koma starf-
semi Gríms og annarra einkaaðila undir
stjóm heilbrigðiskerfisins með lagabreyt-
ingum svo hún þróaðist ekki upp í það
að verða algert einkamál fyrirtækjanna
og einstakra lækna. Ef einkarekstur sá,
sem þama hafði staðið í meira en hálfan
áratug, fengi að rótfestast endanlega á
forsendum launagreiðendanna, gat orðið
erfitt að gera þar á breytingar síðar. Það
þurfti því eitthvað að gera, og það fljót-
lega.
Með tillögum sínum hefur nefnd
Læknafélags Islands bent á úrræði í mál-
inu og gegnt þar að nokkm leyti því hlut-
verki sem verkalýðssamtökin eiga að
sinna. Það er að gæta hagsmuna starfs-
manna.
Það er ekki hægt að verjast þeirri
hugsun að það tiltæki Læknafélags ís-
lands að taka málið til sérstakrar umfjöll-
unar og gera um það samþykkt hafi eitt-
hvað hreyft við máLaðiljum. Þama var
því ekki um að ræða hagsmunagæslu fyr-
ir einkarekstur lækna heldur virtist þetta
eina leiðin í þessu tilviki til að hindra að
einkareksturinn fengi lausan tauminn.
Þetta var nauðvöm.
Læknasamtökin geta þó ekki leitt
þetta mál til farsælla lykta nema hags-
munasamtök starfsmanna beiti sér miklu
meira í málinu en verið hefur.
VINNAN