Morgunblaðið - 11.09.2021, Side 53

MENNING 53
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 11. SEPTEMBER 2021
L
istasafnið Hafnarborg tek-
ur á móti haustinu með
árlegri haustsýningu þar
sem sviðljósinu er beint
að upprennandi en reynslulitlum
sýningarstjórum. Þessi áhersla gef-
ur haustsýningunni sérstöðu og
skapar sérstaklega spennandi og
mikilvægan vettvang innan íslensks
listasamfélags.
Í ár voru það sýningarstjórarnir
Hubert Gromny og Wiola Ujaz-
dowska sem hófu haustið með sam-
sýninguna Samfélag skynjandi vera.
Á sýningunni má sjá verk tuttugu
listamanna sem hverfast um tilraun-
ir hópsins til að öðlast skilning á eig-
in skynheimi. Áður en ég reika um
verk sýningarinnar þá langar mig að
vekja máls á kynningarefni sýning-
arinnar eða skorti þar á. Skoða
mætti haustsýningu Hafnarborgar
sem tækifæri til kynningar og
þekkingarsköpunar sýningarstjóra
en ekki síst sýningargesta. Kynn-
ingartexti sýningarstjóranna gaf
innsýn í það samfélag sem leitast
var við að skapa á sýningunni ásamt
drögum að framtíðarfyrirætlunum
um útgáfu. En þrátt fyrir þau áform
þótti mér leitt að sjá hvorki umfjöll-
un né kynningu á sýningarstjórun-
um eða listamönnum sýningarinnar.
Verst þótti mér þó að fá engar upp-
lýsingar um þau áhugaverðu verk
sem má finna á sýningunni. Þessa
vöntun má mögulega rekja til hug-
myndafræði Gromny og Ujazdow-
ska en í kynningartexta tala þau um
að vilja forðast ákveðin flokkunar-
kerfi á sýningunni og þess í stað
leyfa skynjuninni – þá heyrn, sjón
og snertingu – að flæða óheft, án
fyrirframákveðinna skilgreininga og
takmarkana. Slíkt skynfrelsi er
hjartanlega velkomið í sýningar-
salnum og utan hans en ef áhuga-
samur sýningargestur vill heim-
sækja þetta tiltekna sýningar-
samfélag aftur, þó það væri ekki
nema í tvívíðri mýflugumynd, þá
væri sýningarskrá ágætis leiðarvísir
til þess. Það verður því mjög spenn-
andi að sjá útgáfuna þegar þar að
kemur.
Sýningar(heild)samfélag
Mér þótti þema sýningarinnar
spennandi strax í upphafi og þykir
það enn. Ég var hvað spenntust fyr-
ir því að sjá hvernig sýningarstjór-
unum myndi takast til að laða fram
skynhrif áhorfenda, sjá hvaða verk
yrðu fyrir valinu og hvert sýningar
(heildin)samfélagið myndi leiða mig.
Ég hóf yfirferðina á neðri hæðinni
og að beiðni sýningarstjóra tók ég
niður greiningarhattinn minn með
það fyrir augum að leyfa skynfær-
unum að taka völdin. Ég gekk rak-
leiðis að myndbandsverki Michelle
Sáenz Burrola, „Eldgos í Iztaccihu-
atl“. Verkið í er sjálfu sér einfalt,
grípur augað og er næstum kunnug-
legt. En hugurinn minn leitaði alltaf
aftur og aftur í þetta sérstæða nafn
eldfjallsins, Iztaccihuatl. Þegar
heim var komið fletti ég upp nafninu
og fann upplýsingar um uppruna
nafns fjallsins sem á rætur sínar að
rekja í þjóðsagnaheim mexíkóskra
frumbyggja. Nafnið þýðir „Konan í
hvítu“ eða „Hvít sofandi kona“ og
vísar í lögun eldfjallsins. Hvort sem
það hefur verið fyrirætlun listakon-
unnar eða ekki þótti mér áhugavert
að fá slíkan upplýsingarbrauðmola.
Verkin í neðri sal sýningarinnar
voru hvort um sig áhugaverð en eitt-
hvað þótti mér vanta upp á samtalið
á milli þeirra. Verk Angelu Rawl-
ings „kór (core)“ er dæmi um verk
sem hefði mögulega notið sín betur í
öðrum hluta sýningarsamfélagsins
að mínu mati. En góð sýningarheild
greiðir leiðina að frekari hugrenn-
ingatengslum, hvetur til vensla
skynjunar og flæðis.
Skynheimur listamanna
Þegar komið var á efri hæðina
skynjaði ég betur ákveðna sýningar-
heild og samhengi. Eins varð þema
sýningarinnar skýrara og við blasti
samfélag skynjandi vera, þá lista-
mannanna, sem bjóða áhorfendum
að skoða eigin skynheim. Ég lenti þó
aftur á vegg þegar ég sá innsetningu
Dance Afríka „Áfangastaður Vest-
ur-Afríka“ þar sem var skortur á
frekari upplýsingum. Innsetningin
sýnir útskorna viðarbrjóstmynd og
grímu og upphengda lengju af
mynstruðu efni. Hugurinn bar mig
þó hálfa leið og ég sá fyrir mér fólk
dansa til heiðurs óræðri gyðju eða
guði. En aftur vildi ég gjarnan vita
meira um það samfélag sem var ver-
ið að vísa til og hvað væri átt við með
Vestur-Afríku sem áfangastað.
Áfram gekk ég og settist í verk
Katrínar Ingu Jónsdóttur Hjördís-
ardóttur „RAW PURENESS“ og
hafði efnisnotkun listakonunnar;
mjúk gæran og hart stálið sem og
taktur elektróníska trommuheilans í
bland við hvísl listakonunnar, allt-
umlykjandi áhrif. Við tók svo neyð-
arskýli Melanie Umbalto, „Þú ert
ekki íslensk. Nafnið þitt er ekki ís-
lenskt“, sem skýtur skjólshúsi yfir
alla þá sem bera nöfn sem falla utan
við hefðbundna íslenska nafngift.
Verk Freyju Eilífar, „Millihúsar-
gátt“, minnti svo mig á þann hlið-
arveruleika sem birtist þeim sem á
hann trúa og „Framvinduhjólið“
sem tifar „já, já, já“ staðfesti þá trú
mína. Ég gekk rólega framhjá
svarthvíta skóginum hennar Kathy
Clark og fann þá þátttökuverk
Nermine El Ansari, „Verkefni“.
Verk Ansari býður áhorfendum að
móta útlínur og þá landamæri
ákveðinna landsvæða í heiminum
eftir eigin höfði. Að lokum kom ég
mér vel fyrir í hringsalnum og
hlýddi á hugleiðslu í myndbands-
verki þeirra Agötu Mickiewicz og
Styrmis Arnar Guðmundssonar sem
ber heitið „Upphafið í eimingar-
flöskunni“ og varð starsýnt á upp-
lýst vefverk Agötu, „Schumann óm-
un“, á meðan.
Samfélagsvitundin
Að eigin sögn nálgast Gromny og
Ujazdowska sýninguna sem sam-
felldan gjörning, þar sem hver sem
sýninguna sækir verður hluti af því
samfélagi sem þessi hópur lista-
manna og sýningarstjóra hefur
skapað. En ég átti erfitt með að upp-
lifa minn þátt öðruvísi en að vera
einfaldlega áhorfandi innan ákveð-
ins samhengis frekar en samfélags-
legur þátttakandi. Í viðtali við blaða-
mann Morgunblaðsins tala Gromny
og Ujazdowska um að „hugsa í sam-
einingu“ og hvernig samhliða skynj-
uninni verði að fylgja skilningur,
„skilningur sem fæst með næmi
frekar en vitsmunum“. En ég velti
því fyrir mér hvort við þyrftum
mögulega á hvoru tveggja að halda,
næmi og vitsmunum, þegar við
mætum verki annarra menningar-
heima. Og hvort það samspil gæti
ekki einmitt sameinað okkar hugs-
un, skilning og dýpkað samfélagsvit-
undina innan safnsins og utan þess.
Að gefnu tilefni má minnast á að
Hafnarborg hefur þegar kallað eftir
tillögum fyrir haustsýningu ársins
2022. Umsóknarfrestur er til 10.
október næstkomandi.
Sýningarsamfélagið og samfélagsvitundin
Morgunblaðið/Unnur Karen
Yfirlit Hluti sýningarinnar Samfélag skynjandi vera sem Hubert Gromny og Wiola Ujazdowska stýra.
Hafnarborg
Samfélag skynjandi vera bbmnn
Haustsýning Hafnarborgar. Sýningar-
stjórar: Hubert Gromny og Wiola Ujaz-
dowska. Listamennirnir sem taka þátt í
sýningunni eru Agata Mickiewicz, Ag-
nieszka Sosnowska, Andrea Ágústa Að-
alsteinsdóttir, angela rawlings, Anna
Wojtynska, Dans Afríka Iceland, Freyja
Eilíf, Gígja Jónsdóttir, Hildur Ása Hen-
rýsdóttir, Hubert Gromny, Kathy Clark,
Katrín Inga Jónsdóttir Hjördísardóttir,
Melanie Ubaldo, Michelle Sáenz Bur-
rola, Nermine El Ansari, Pétur Magn-
ússon, Rúnar Örn Jóhönnu Marinósson,
Styrmir Örn Guðmundsson, Ufuoma
Overo-Tarimo og Wiola Ujazdowska.
Sýningin stendur yfir til 31. október.
KARINA HANNEY
MARRERO
MYNDLIST
Framvinduhjól Verk Freyju Eilífar. Innsetning Hluti innsetningar Dance Afríka, Áfangastaður Vestur-Afríka.
Sýning Elísabetar Brynhildardótt-
ur, The Oldest Spark, verður opn-
uð í dag kl. 16 í Y galleríi í
Hamraborg, Kópavogi. Verkin á
sýningunni eru öll undir áhrifum
rýmisins, sem áður var bensínstöð,
„sprengikraftsins sem kúrir undir
okkur og dagsbirtunnar sem rétt
svo kemst inn“, eins og því er lýst
í tilkynningu. „Standandi á þrútn-
um eldsneytistönkum er fátt ann-
að hægt að hugsa um en orku,
sprengikraft og gegndarlausa
þenslu,“ segir m.a. um sýninguna.
Í tilkynningunni kemur einnig
fram að Billboard, sem rekur aug-
lýsingaskjái í strætóskýlum og við
gatnamót í Reykjavík, efni til op-
innar samkeppni um myndlistar-
verk í almenningsrými í samstarfi
við Y og Listasafn Reykjavíkur og
að 1.-5. janúar 2022 verði auglýs-
ingahlé á yfir 350 skjáum Bill-
board um alla borg. Þessi tími
verður helgaður sýningu á nýju
verki eftir myndlistarmann sem
valinn verður úr hópi umsækj-
enda. Fær hann eina milljón króna
greidda fyrir verkið og verður
það gefið í safneign Listasafn
Reykjavíkur að loknum sýning-
artíma. Frekari upplýsingar má
finna á ygallery.is.
Sýning í Y og opin sam-
keppni um listaverk
Morgunblaðið/Kristinn Magnússon
Sýning Elísabet Brynhildardóttir.
Samsýning listamannatvíeykisins
Snæbjörnsdóttir/Wilson, Óræð lönd:
Samtöl í sameiginlegum víddum,
verður opnuð í dag kl. 15 í Gerðar-
safni í Kópavogi. Listamennirnir
Bryndís Snæbjörnsdóttir og Mark
Wilson fagna með þessari yfirlits-
sýningu 20 ára samstarfi sínu og
segir í tilkynningu að þau staðsetji
list sína sem rannsóknar- og sam-
félagslist og noti gjarnan samspil
manna og dýra í verkefnum sínum
til að skoða málefni er varði sögu,
menningu og umhverfið. „Með list-
rannsóknum sínum kveikja þau hug-
leiðingar og samtal um hvernig
heimurinn er að breytast og hlut-
verk okkar mannfólksins í þeim
breytingum,“ segir þar.
Eitt þekktasta verk tvíeykisins er
um ísbirni og byrjuðu þau á því árið
2001, skoðuðu uppstoppaða ísbirni í
Bretlandi og sögur þeirra frá sjónar-
horni listamannsins og hafa unnið
með híði ísbirna og hækkandi yfir-
borð sjávar sem og heimsóknir ís-
bjarna til Íslands. „Listamennirnir
nálgast listsköpun sína með vist-
fræðilegri og heildrænni sýn. Verk
þeirra eru þverfagleg í eðli sínu og
taka gjarnan form innsetninga með
skúlptúrum, fundnum hlutum, víd-
eóverkum, hljóði, teikningum, ljós-
myndum og textum. Þetta er í fyrsta
sinn sem jafn yfirgripsmikið yfirlit
yfir verk þeirra hefur sést,“ segir í
tilkynningu en sýningarstjóri er
Becky Forsythe.
Viðtal um sýninguna verður í
Morgunblaðinu á mánudaginn.
Listamannatvíeyki í Gerðarsafni
Á sýningu Eitt þekktasta verk tvíeykisins fjallar um ísbirni.