Morgunblaðið - 17.02.2022, Blaðsíða 35

Fjármál hafa yfir sér
þurran og leiðinlegan
stimpil í pólitískri um-
ræðu. Sumum stjórn-
málamönnum hættir
jafnvel til að láta fjár-
málin sér í léttu rúmi
liggja. Núverandi
meirihluti í Reykjavík
hefur því miður fallið í
þá gryfju. Borg sem
ætlar sér að veita fram-
úrskarandi þjónustu
þarf hins vegar ávallt
að byggja á traustum
fjárhag.
Ósjálfbær neysla
Staðreyndin er því
miður sú að fjármál
Reykjavíkurborgar
hafa um langa hríð ver-
ið í ólestri. Þrátt fyrir
stöðugan tekjuvöxt og
útsvar í lögleyfðu hámarki standa
tekjur borgarinnar ekki undir
kjarnarekstri.
Borgarmeirihlutinn leitar ýmissa
leiða svo stoppa megi í gatið. Annars
vegar með arðgreiðslum úr Orkuveit-
unni – í stað þess að lækka gjaldskrár
– en hins vegar aukinni lántöku.
Heildarskuldir borgarinnar hafa vax-
ið úr 299 milljörðum í 400 milljarða á
kjörtímabilinu. Það samsvarar um 12
milljóna skuldsetningu á hverja vísi-
tölufjölskyldu í borginni. Þessi aukna
skuldsetning er í takt við þróun und-
angenginna ára.
Borgarstjóri fjármagnar neyslu
dagsins í dag með skuldaklafa á herð-
um komandi kynslóða – og arð-
greiðslum úr fyrirtækjum í almanna-
eigu. Hvorugt er óþrjótandi auðlind.
Efnahagsreikningur borgarinnar þol-
ir ekki látlausa skuldsetningu, og þol-
inmæði borgarbúa fyrir hækkandi
orkureikningum þverr um síðir. Því
kemur óhjákvæmilega að skuldadög-
um. Það verður verkefni nýs borg-
arstjóra að ná böndum á
fjármál borgarinnar áð-
ur en það verður um
seinan.
Að sjá ekki skóginn
fyrir trjánum
Núverandi meirihluta
virðist fyrirmunað að
sjá stóru myndina í
rekstri borgarinnar.
Nú síðast hafa
fulltrúar Viðreisnar
slegið sig til riddara
með yfirlýsingum um
söluferli Malbik-
unarstöðvarinnar
Höfða. Sannarlega þarf
borgin að draga sig úr
samkeppnisrekstri.
Malbikunarstöðin hefur
hins vegar verið eyði-
lögð sem söluvara með
fordæmalausu klúðri í
lóðamálum félagsins.
Eina raunhæfa aðgerð-
in er hugsanlega að
hætta rekstri og selja tæki og tól á
markaði.
Stærðargráðan er þess utan ekki
slík að þessi annars nauðsynlega sala
hreyfi nálina í rekstri borgarinnar.
Fremur mætti beina sjónum að sölu
Ljósleiðarans, enda varla hlutverk
borgarinnar að sjá íbúum fyrir net-
tengingum sem markaðurinn er full-
fær um að bjóða! Enn síður er það
hlutverk borgarinnar að sjá íbúum
annarra sveitarfélaga fyrir ljósleið-
ara.
Hvert er hlutverk Reykjavíkur?
Borgarstjóra er tamt að skreyta sig
með stórum hugmyndum. Auðvitað er
nauðsynlegt að hafa framtíðarsýn, en
einhvers staðar á vegferðinni virðist
hafa gleymst að skilgreina grundvall-
arhlutverk Reykjavíkur sem sveitar-
félags.
Störfum á vegum borgarinnar hef-
ur fjölgað um 20% á kjörtímabilinu,
og vegur launakostnaður þyngst í
framúrkeyrslu rekstraráætlunar.
Hlutfall borgarstarfsmanna af vinn-
andi fólki í borginni er það lang-
samlega hæsta á höfuðborgarsvæðinu.
Fjölgun opinberra skrifstofustarfa
hefur borgarstjóri réttlætt sem efna-
hagsaðgerð – borgin skapi störf í
heimsfaraldri. Það er sérkennileg
áhersla enda eðlilegra að styðja mynd-
arlega við atvinnulíf svo verja megi
störf og skapa ný – styðja við frum-
kvæði og framtak með lægri álögum
og sveigjanlegri stjórnsýslu.
Það er ekki hlutverk sveitarfélags
að skapa störf án tilgangs – sveitar-
félög eiga fyrst og fremst að veita íbú-
um sínum öfluga grunnþjónustu.
Þessu virðist borgarstjóri hafa
gleymt. Leikskólamál eru í ólestri,
húsnæðisskorturinn áþreifanlegur og
samgönguvandinn fer vaxandi. Í borg-
ina skortir öfluga innviði svo tryggja
megi öfluga þjónustu og frjálsa val-
kosti.
Skilgreinum vandann
Höfuðborg verður ekki rekin á sjálf-
stýringu og hún má ekki vaxa án að-
halds. Við þurfum að sýna aga í þeim
verkefnum sem við tökum okkur fyrir
hendur, fara vel með fjármuni og ein-
blína á grunnhlutverk borgarinnar.
Við eigum ekki að taka að okkur verk-
efni sem hafa þann eina tilgang að út-
vega stjórnmálamönnum skotsilfur.
Borgarstjórn á að veita borg-
urunum nauðsynlega þjónustu, á sem
hagkvæmastan hátt, og með þeim
hætti að velsæld komandi kynslóða sé
ekki teflt í tvísýnu.
Ég sækist eftir því að verða borg-
arstjóri. Nái ég kjöri mun ég fyrir-
skipa fjármála- og stjórnkerfisúttekt í
borginni sem unnin verður af færustu
sérfræðingum. Leitað verði leiða til að
einfalda stjórnkerfið, hagræða og
auka skilvirkni. Það verður forgangs-
mál – enda traustur fjárhagur undir-
staða framúrskarandi þjónustu.
Við þurfum fjármál sem virka – og
Reykjavík sem virkar.
Borg á sjálfstýringu
Eftir Hildi
Björnsdóttur
Hildur Björnsdóttir
»Nái ég kjöri
mun ég fyrir-
skipa fjármála-
og stjórnkerfis-
úttekt í borginni
sem unnin verð-
ur af færustu
sérfræðingum.
Höfundur er borgarfulltrúi
Sjálfstæðisflokks.
35
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 17. FEBRÚAR 2022
Tiltekt Það er ekki seinna vænna að fara með jólatréð í Sorpu, 42 dögum eftir að hátíðinni lauk formlega.
Eggert
Hönnun bygginga
og skipulags hefur
mikil áhrif á lýðheilsu
og lífsgæði fólks. Þess
vegna er mikilvægt að
vanda til verka á öllum
stigum, ekki síst í eft-
irliti með gæðum. Á
nýlegu málþingi Verk-
fræðingafélags Íslands
og áhugafólks um áhrif
hönnunar og skipulags
á lýðheilsu og lífsgæði
kom fram að ýmislegt má betur fara
hér á landi. Standa verður vörð um
metnaðarfull markmið, sem er að
finna til dæmis í aðalskipulagi, og
taka tillit til sjónarmiða sérfræðinga
á sviði hljóðvistar og lýsingar við
hönnun nýbygginga og
endurgerð eldri bygg-
inga. Umræða um
þessi málefni er afar
mikilvæg, ekki síst
þegar við blasir hús-
næðisekla og miklar
breytingar eru að
verða á skipulagi þétt-
býlis.
Byggingarrann-
sóknir eiga undir högg
að sækja eftir að Ný-
sköpunarmiðstöð Ís-
lands var lögð niður.
Alvarlegir gallar eru of
algengir í nýbyggingum hér á landi.
Ástæður eru meðal annars þær að
ekki er tekið tillit til séríslenskra að-
stæðna. Alltof algengt er að notuð
séu byggingarefni sem ekki henta
veðurskilyrðum hér á landi eða þau
notuð á rangan hátt. Notaðar eru
lausnir sem verða gróðrarstía fyrir
myglu, múrklæðningar endast ekki
og notaðar eru afleitar bygging-
araðferðir við timburhús. Oftast er
orsaka að leita í áherslum verkkaupa
á lægsta mögulega kostnað og sem
stystan framkvæmdatíma. Allt þetta
ógnar lýðheilsu og veldur sóun á
verðmætum. Jafnvel í dýrustu bygg-
ingum landsins eru dæmi um að
kastað sé til höndum við frágang og
uppsetningu húskerfa, til dæmis
hita- og loftræsikerfa. Dæmi eru um
að verkfræðilegri hönnun sé ekki
fylgt til enda, fúskað sé við uppsetn-
ingu kerfa og eftirlit aðeins til mála-
mynda. Þannig eru dæmi um gríð-
arlegt tjón fyrir íbúa og málaferli við
byggingaraðila.
Gallar í byggingum hér á landi
hafa verið til umræðu um langt árabil
og því miður hefur fúskið víða fengið
að viðgangast. Þetta þarf að breytast
og við getum ekki lengur leyft okkur
aðgerðaleysi. Starfsheitin verkfræð-
ingur og tæknifræðingur eru lög-
vernduð starfsheiti, útgefin af ráð-
herra eftir umsögn
menntamálanefndar Verkfræðinga-
félagsins. Starfsheitin eru gæða-
stimpill á fagþekkingu. Mikilvægt er
að þeir sem koma að hönnun skipu-
lags og bygginga taki ákvarðanir út
frá faglegri þekkingu sérfræðinga.
Fagmennska þarf að ríkja og virkt
eftirlit þarf að vera á öllum stigum.
Gæðaeftirlit á byggingarstigi þarf að
efla. Það má ekki vera málamyndaút-
tekt, byggð á óljósu og huglægu mati
um gæði. Vegna hnattstöðu og sér-
stakra veðuraðstæðna verður einnig
að styrkja á ný byggingarrannsóknir
hér á landi.
Því miður er það svo að of lítið
framboð af íbúðarhúsnæði stuðlar að
fúski og gerir kaupendur húsnæðis
umburðarlyndari gagnvart ófull-
nægjandi gæðum og jafnvel göllum. Í
rauninni þarf hugarfarsbreytingu og
það verður að efla vilja til að vanda til
verka og hafa ávallt lýðheilsu og lífs-
gæði í forgangi. Samhliða þarf að
auka fræðslu til almennings og
hvetja til málefnalegrar og opinnar
umræðu. Í því erum við eftirbátar
nágrannaþjóðanna.
Betur má ef duga skal!
Eftir Svönu Helen
Björnsdóttur » Alvarlegir gallar eru
of algengir í nýbygg-
ingum hér á landi.
Svana Helen
Björnsdóttir
Höfundur er formaður
Verkfræðingafélags Íslands.
Lýðheilsa og lífsgæði eiga að vera í forgangi
Það er erfitt fyrir
ungt fólk að kaupa
sína fyrstu fasteign.
Það er líka erfitt fyrir
ungar fjölskyldur að
stækka við sig. Þá þarf
framboð á minni sér-
býlum fyrir eldra fólk
einnig að vera meira.
Árið 2021 hækkaði
húsnæðisverð á höf-
uðborgarsvæðinu um
18% og eru ýmsir
þættir sem spila þar
inn í. Eftirspurn er al-
mennt mikil sem og
fólksfjölgun, í fyrra
fjölgaði landsmönnum
um tæplega 7.500
manns sem er 30%
umfram spár. Vaxta-
lækkanir, aukinn
kaupmáttur og ýmis
sértæk úrræði hafa
einnig haft áhrif.
Lóðaskortur og
ábyrgð sveitarfélaga
Ýmsir þættir hafa haft áhrif á
framboð húsnæðis en þar má til
dæmis nefna framboð lóða og er
ábyrgð sveitarfélaga þar mikil. Und-
anfarin ár hefur framboð nýrra lóða
verið töluvert í Garðabæ og má gera
ráð fyrir að sú uppbygging haldi
áfram. Það er jafnframt mikilvægt
að huga að því hvernig lóðum er ráð-
stafað með tilliti til tegunda íbúða og
ekki síður atvinnuhúsnæðis. Sé horft
til framtíðar stefnum við að því að
byggja hátt í 3.000 íbúðir sem verða
sambland af fjölbýlis-, rað- og par-
húsum ásamt sérbýli og atvinnu-
húsnæði og þar má til dæmis nefna
Vífilsstaðaland, Hnoðraholt, Arn-
arland, Urriðaholt og Álftanes.
Skilvirkni í skipulagsmálum
Uppbygging og skipulag er sam-
félagsleg ábyrgð sveitarfélaga. Hag-
aðilar eru á einu máli um að auka
þurfi skilvirkni í skipulagsmálum.
Ferli við útgáfu byggingarleyfa eru
of þung í vöfum og gagnsæi skortir
um stöðu mála á hverjum tíma.
Lyfta þarf grettistaki í þróun staf-
rænna lausna sem straumlínulaga
og flýta fyrir afgreiðslu mála, ein-
falda samskipti og tryggja faglega
og fumlausa úrlausn mála. Einfald-
ara og markvissara eftirlit mun einn-
ig leiða til skemmri framkvæmda-
tíma og lægri byggingarkostnaðar.
Bæta þarf um betur með auknu
gagnsæi í deiliskipulagsmálum með
tímasettum langtímamarkmiðum við
uppbyggingu hinna ólíku svæða.
Aukin skilvirkni og betri yfirsýn er
mikið hagsmunamál
allra íbúa eins og sést
best á því að framboðs-
skortur á húsnæði er ein
lykilbreytan í óhag-
stæðri verðbólguþróun
þessi misserin.
Lækkum fast-
eignaskatt
Hækkandi markaðs-
verð á fasteignamarkaði
hefur bein áhrif á fast-
eignamat sem hefur
íþyngjandi áhrif á fast-
eignaeigendur, til dæm-
is í gegnum fast-
eignaskatt. Í Garðabæ
höfum við lækkað álagn-
ingarprósentu fast-
eignaskatts á kjör-
tímabilinu en með
hækkandi fasteignamati
er brýnt að horfa til
frekari lækkana á fast-
eignaskattinum.
Eflum félagslega
innviði
Uppbyggingu og
vexti sveitarfélags fylgja miklar fjár-
festingar í innviðum. Það er mik-
ilvægt í allri umræðu um innviði
sveitarfélaga að félagslegir innviðir
gleymist ekki, þeir eru ekki síður
mikilvægir. Við höfum þegar hafið
undirbúning á viðbyggingu við Urr-
iðaholtsskóla auk nýs leikskóla. Fjöl-
nota íþróttahúsið Miðgarður er kom-
ið í notkun og það var gaman að
mæta og sjá fyrstu æfingu ungra
knattspyrnuiðkenda Stjörnunnar. Á
árinu verður jafnframt byggður nýr
búsetukjarni fyrir fatlað fólk og þá
verða endurbætur við skólalóðir,
íþróttavelli og opin svæði. Við höld-
um áfram með viðhald gatna og
stíga, aukum hljóðvist og svo mætti
áfram telja.
Húsnæði fyrir unga og
aldna Garðbæinga
Við viljum að ungt fólk geti keypt
sína fyrstu íbúð í Garðabæ og að
ungar fjölskyldur geti stækkað við
sig. Við viljum að Garðbæingar sem
hafa flutt úr bænum geti komið heim
og að eldri bæjarbúar geti fundið
húsnæði við sitt hæfi. Með auknu
framboði t.d. á minni einingum fyrir
eldri bæjarbúa losnar um annað hús-
næði sem hentar ungum fjöl-
skyldum. Við þurfum áfram að
tryggja framboð á lóðum og fjöl-
breyttu húsnæði í Garðabæ.
Eftir Áslaugu
Huldu Jónsdóttur
»Hækkandi
markaðsverð
á fasteigna-
markaði hefur
bein áhrif á fast-
eignamat sem
hefur íþyngjandi
áhrif á fast-
eignaeigendur.
Áslaug Hulda
Jónsdóttir
Höfundur er formaður bæjarráðs
Garðabæjar og býður sig fram í 1.
sæti í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í
Garðabæ.
aslaug.hulda.jonsdottir@ gardabaer.is
Fjölbreyttir
íbúðakostir fyrir
Garðbæinga