Morgunblaðið - 25.02.2022, Qupperneq 16

16 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 25. FEBRÚAR 2022
Það er fátt sem sam-
einar okkur jafn kröft-
uglega og góður
íþróttakappleikur eða
öflugur listviðburður.
Við þekkjum öll til-
finninguna þegar við
hvetjum okkar lið til
sigurs eða hrífumst
með tónlistarflutningi.
Íþróttir, tómstundir
og listir efla heilsu og
lífsgæði auk þess að
skapa samkennd og félagsauð. Ég
vil sjá enn fjölbreyttari tækifæri í
Garðabæ fyrir unga fólkið okkar, þá
sem eldri eru og alla sem helga sig
íþróttum eða listum.
Tækifæri fyrir allan aldur
Lýðheilsa tekur til andlegrar, lík-
amlegrar og félagslegrar heilsu. Við
viljum tækifæri til fjöl-
breyttrar heilsueflingar
sem byggist á samveru,
hreyfingu og menningu,
einnig er rými fyrir af-
reksmiðaðar íþróttir
mikilvægt. Fyrir eldra
fólk er hreyfing og fé-
lagsskapur ekki síður
nauðsynlegur þáttur í
daglegu lífi en hjá þeim
sem yngri eru. Aðstaða
þarf að vera til staðar
svo og þægilegt að-
gengi. Eldra fólki þarf
að bjóðast öflug heilsu-
tengd þjónusta þar sem hugað er að
hreyfingu, samveru og því sem þjálf-
ar og gleður hugann.
Stuðningur við
félög og forvarnir
Farsælt samstarf bæjarfélaga við
frjáls félög auðgar mannlífið. Þátt-
taka í íþróttum, tómstundum og
menningu skapar félagsauð og eflir
lýðheilsu. Hluti ungmenna hættir í
keppnismiðuðum íþróttum á ung-
lingsárum og jafnvel fyrr. Þá er mik-
ilvægt að til staðar sé framboð tóm-
stunda sem höfðar til þeirra. Í
Miðgarði, nýju fjölnota íþróttahúsi í
Garðabæ, skapast tækifæri fyrir
margskonar heilsutengda starfsemi
fyrir allan aldur. Huga þarf að ósk-
um íbúanna, þeim sem þurfa sér-
staka þjónustu eða hvatningu t.d.
vegna fatlana, skerðinga eða efna-
hags. Ekkert barn á að hverfa frá
íþrótta- eða tómstundaiðkun vegna
efnahags forráðamanna.
Ungmennahús og frístundabíll
Bæjarfélag á að styðja við jákvætt
mannlíf t.d. í gegnum listviðburði og
íþrótta- og tómstundaiðkun. Iðk-
endur þurfa að komast auðveldlega
á milli svæða með frístundabíl eða
góðu stígakerfi. Ungmennahús væri
kjörinn staður fyrir ungt fólk til að
hitta vini sína, fara í pílu eða borð-
tennis og sinna heimavinnu.
Menningarhús
Menningarstarf skapar mannlíf,
þroskar okkur og gerir tilveruna lit-
ríkari. Við í Garðabæ höfum öflugt
Hönnunarsafn og Tónlistarskóla
sem tengjast starfsemi skólanna.
Bæjarfélag sem styður við fjölþætt
menningarstarf skapar tækifæri
fyrir íbúa til upplifana og eflir fjöl-
hæft bæjarlistafólk. Sem bæjar-
fulltrúi hef ég ásamt félögum mínum
í meirihlutanum komið að því að
setja á fót þróunarsjóð fyrir skap-
andi greinar og rýna möguleika á
starfsemi menningarhúss í Garða-
bæ. Slíkt hús gæti haldið utan um
margvíslega starfsemi, viðburði og
söguna okkar í ýmsum myndum.
Tækifæri
Í störfum mínum hef ég kynnst
því hvernig framúrskarandi fyrir-
tæki leiða saman ólíka styrkleika t.d.
þegar skapandi greinar tengjast
tækninni og úr verður árangur sem
skapar lífsgæði. Hið sama getur
sveitarfélag gert. Hér eru spennandi
tækifæri fyrir Garðabæ.
Eftir Sigríði Huldu
Jónsdóttur
Sigríður
Hulda Jónsdóttir
» Farsælt samstarf
bæjarfélaga við
frjáls félög auðgar
mannlífið. Þátttaka í
íþróttum, tómstundum
og menningu skapar fé-
lagsauð og eflir lýð-
heilsu.
Sigríður Hulda er bæjarfulltrúi, vara-
formaður bæjarráðs, formaður skóla-
nefndar og gefur kost á sér í 1. sæti í
prófkjöri Sjálfstæðisfélaganna í
Garðabæ. sigridurhuldajons.is og Fa-
cebook/Sigríður Hulda 1. sæti
Íþrótta-, menningar- og tómstundastarf í Garðabæ
Að hlusta á enda-
lausa einhliða umfjöll-
un um blóðmerahald
með hneykslun í fjöl-
miðlum, og nú síðast á
Alþingi að beiðni Ingu
Sæland með hennar
framsögu og órök-
studdu fullyrðingum
og síðan álíka útlegg-
ingu sumra þingmanna
um þessa hlið-
arbúgrein, var mér svo þungbært að
hlusta á, að ég get ekki þagað leng-
ur.
Búgreinin, sem hefur verið við
lýði í um 40 ár, er nú fyrst að nálgast
að geta verið sjálfstæð og arðbær án
nokkurra greiðslna frá ríkisjóði, sem
hún hefur reyndar aldrei notið, öf-
ugt við aðrar búgreinar.
Búgreinin býr við mesta aðhald
og eftirlit sem þekkist hér á landi.
Dýralæknir er viðstaddur hverja
blóðtöku sem deyfir hryssu fyrir
blóðtöku á stungustað og sér um
blóðtökuna sjálfa og er ábyrgur
gagnvart því að hryssurnar séu í
góðu ástandi og að ekkert dýraníð sé
viðhaft. MAST hefur einnig sérstakt
eftirlit með búgreininni og kaupandi
blóðsins, ÍSTEKA ehf., hefur einnig
eftirlit með hryssunum, allri aðstöðu
og aðgangi að vatni og saltsteinum.
Ýtarleg rannsókn hefur farið fram
um blóðframleiðslu hryssna eftir
blóðtöku, sem hefur leitt í ljós að
þær auka blóðframleiðslu í samræmi
við blóðtökuna og eru fljótar að ná
aftur eðlilegu blóðmagni.
Sem bóndi tók ég þátt í þessari
búgrein frá upphafi og gat þannig
nýtt Holtsmýrarnar fyrir hrossin og
einnig fyrir féð sem nýtti gróð-
urvöxtinn í kjölfarið. Fallþungi fol-
aldanna jókst, eftir að blóðtakan
hófst, hver svo sem ástæðan hefur
verið. Aldrei í tæp 40 ár varð hryssu
meint af blóðtökunni á nokkurn
hátt. Þær vöndust aðferðinni, en oft
kom upp að beita þurfti aðhaldi og
písk við erfiðar aðstæður, sér-
staklega við hryssur í fyrstu skiptin
við blóðtöku.
Myndbandið
Hvað sýndi það? Ég bið alþing-
ismenn og ykkur sem hafið hneyksl-
ast mest, að horfa á myndbandið aft-
ur og meta upp á nýtt. Hundur bítur
aftan í tagl á hryssu. Bóndi notar
létt álprik, ígildi písks,
til að reka hryssu í bás.
Bóndi beitir planka til
að reisa upp hryssu að
aftan til að hindra að
hryssan prjóni aftur yf-
ir sig. Aðstoðarmaður
slær í höfuð hryssu til
að fá hana til að standa
upp. Ekkert af þessu
er dýraníð og ætti því
ekki að hneyksla, nema
ef til vill þá, sem aldrei
hafa komið að bústörf-
um í sveit. Mynd af dýralækni við að
taka blóðið ætti heldur ekki að vera
til hneykslunar.
Hins vegar er skeytt við mynd-
bandið mynd af höltu hrossi úti í
haga sem er alveg ótengt blóðtök-
unni og kemur þessu máli raunar
ekkert við. Og myndbandið sjálft,
sem sagt er að sé kynning-
armyndband um mesta dýraníð
landsins, er tekið upp með leynilegri
upptökutækni, komið fyrir af öfga-
samtökum með mikilli tækni og lík-
lega greiðslum til geranda, og síðan
klippt og sett saman það ljótasta
sem hægt var að finna í langri upp-
töku. Að sögn Ingu Sæland í um-
ræðunni á Alþingi, voru 119 klukku-
stundir teknar upp, sem urðu að
mínútu í þessu samanklippta áróð-
ursmyndbandi.
Það sem ég sá, var það sem alltaf
getur komið upp við hvaða búgrein
sem er: Bóndi, sem verður að takast
á við ýmiss konar aðstæður. Hann
reynir að gera sitt besta til þess að
ljúka því verkefni sem hann er að
takast á við og jafnframt valda
hryssunum sem minnstri vanlíðan.
Verði misbrestur, þá verður að gera
betur næst.
Það þykist ég vita að íslenskum
bændum sem þessa búgrein stunda
er umhugað um, eins og í öðrum bú-
greinum, að bæta líðan húsdýra
sinna og tilbúnir að gera það sem
þarf til þess.
Eftir Halldór
Gunnarsson
»Hvað sýndi mynd-
bandið? Ég bið al-
þingismenn og ykkur
sem hafið hneykslast
mest, að horfa á það aft-
ur og meta upp á nýtt.
Halldór Gunnarsson
Höfundur er fyrrverandi bóndi og
sóknarprestur í Holti.
Blóðmerar, mynd-
bandið og frum-
varp Ingu Sæland Seint verður nógsam-
lega þakkað það viða-
mikla og óeigingjarna
sjálfboðaliðastarf sem
innt er af hendi í björg-
unarsveitum Lands-
bjargar um land allt.
Við Hvergerðingar
fengum enn einu sinni
að finna fyrir mikilvægi
þeirra seinni part laug-
ardagsins 19. febrúar sl.
þegar 10 ára drengur lenti undir snjó-
flóði í hlíðum Hamarsins rétt ofan við
bæinn. Það var fyrir snarræði og hár-
rétt viðbrögð 14 ára bróður hans að
hjálp barst fljótt og vel í gegnum Neyð-
arlínuna, 112. Félagar úr hjálparsveit
skáta í Hveragerði (HSSH) og úr Ár-
borg komu á staðinn og grófu drenginn
upp þannig að honum varð lítið meint
af en litlu mátti muna að verr færi.
Takk öllsömul sem að þessu komuð.
Þau eru einnig ófá óveðrin þar sem
HSSH hefur komið fólki til hjálpar
bæði innanbæjar og á vegum og öðrum
svæðum umhverfis Hveragerði og víð-
ar. Núna síðast aðstoðaði sveitin við
viðbrögð við því þegar dúkurinn á
Hamarshöllinni rifnaði eftir 10 ára far-
sæla notkun. Hveragerð-
isbær hefur ávallt lagt
mikla áherslu á að styðja
vel við bakið á HSSH
bæði með beinum fjár-
framlögum og þjónustu-
samningum sem hafa
reynst báðum aðilum
mikill styrkur. Sveitin er
vel búin bæði af mann-
skap, húsnæði og tækja-
búnaði. Um 25 manns
eru í útkallsliði sveit-
arinnar og ávallt viðbúin
að kasta öllu öðru frá sér til að hlaupa
til aðstoðar þegar þarf.
Starfsemi hjálparsveitanna á Ís-
landi og þar með Landsbjargar er um
margt einstök á heimsmælikvarða,
það er ekki víða sem einstaklingar
leggja svo mikið á sig til að styðja við
og hjálpa meðbræðrum sínum í neyð-
artilvikum og ýmiss konar verkefnum
öðrum. Þetta ber okkur öllum að muna
og styðja við þessa starfsemi eins og
kostur er.
Hætturnar leynast víða og Ham-
arinn í Hveragerði er slíkur staður. Á
vetrum safnast oft snjóhengjur í brún-
ir hans sem mynda freistandi leik-
svæði fyrir börnin í bænum. Á sumrin
vill stundum losna um stór björg úr
klettunum sem valdið geta hættu fyrir
þá sem undir eru. Það er því mikilvægt
að fara varlega þarna sem annars
staðar en um leið má ekki gleyma því
að við þurfum að leika okkur.
Boð og bönn þjóna ekki alltaf til-
gangi heldur þarf að læra að lifa með
hættunum sem geta leynst víða. Um-
hverfið í og við Hveragerði er stór og
mikill leikvöllur sem börnin njóta ekki
síður en fullorðnir. Þar má nefna frá-
bærar gönguleiðir, kletta til að klífa í,
brekkur til að renna sér í snjónum,
Varmána þar sem gaman er að baða
sig á góðum dögum, heita hveri sem
áhugavert er að skoða o.s.frv. Allt get-
ur þetta verið hættulegt hvert með
sínum hætti og það koma alltaf nýjar
kynslóðir sem þurfa að reka sig á eins
og við sem eldri erum höfum gert en
vonandi hafa slík atvik ekki alvarlegar
afleiðingar og ef út af bregður er gott
að vita að hjálpin er ekki langt undan.
Eftir Eyþór
Harald
Ólafsson
Eyþór Haraldur
Ólafsson » Seint verður nóg-
samlega þakkað það
viðamikla og óeigin-
gjarna starf sem með-
limir hjálparsveita
Landsbjargar inna af
hendi um land allt.
Höfundur er formaður
bæjarráðs
í Hveragerði.
eythor.h.olafsson@hveragerdi.is
Þakklæti
Öðru hverju kviknar
umræða um það hvort
rétt væri að gefa frítt í
strætó í stað þess að
fjárfesta í almennings-
samgöngum, eins og
Borgarlínunni. Það er
talsvert mikill munur á
kostnaði við að reka
einkabíl og að nota al-
menningssamgöngur.
Árskort í strætó kostar
aðeins 80.000 krónur, enn minna fyrir
börn, ungmenni, aldrað fólk og ör-
yrkja. Félag íslenskra bifreiðaeigenda
áætlar rekstrarkostnað bíla miðað við
mismunandi verðflokka og mismikinn
akstur. Rekstrarkostnaður ódýrasta
verðflokksins með minnsta akstrinum
var áætlaður 1.219.292 krónur árið
2021. Það er rúmlega 15 sinnum meira
en árskortið kostar.
Fleira skiptir máli
Það blasir því við að kostnaðurinn
við að nota almenningssamgöngur er
ekki vandamál. Í þessu ljósi er eðlilegt
að spurt sé af hverju það nota ekki
fleiri almenningssamgöngur. Áður
snerust samgöngur fyrst og fremst
um kostnað, afkastagetu og hraða.
Nútímalegar samgöngur eru hugsaðar
út frá þeirri grundvallarhugsun að fólk
er ekki frakt. Það eru mun fleiri atriði
sem skipta fólk máli þeg-
ar það velur samgöngu-
máta. Ef kostnaður og
afkastageta væri það
eina sem skipti máli þá
myndi enginn nota
einkabíl.
Eins og Arnór Bragi
Elvarsson, samgöngu-
verkfræðingur og dokt-
orsnemi í innviðakerfum,
benti á hér í blaðinu 15.
apríl síðastliðinn þá eru
fyrst og fremst fjórir
þættir sem má nota til að meta þjón-
ustugæði ferðamáta: Hvort við kom-
umst (1) áreiðanlega, (2) án biðar, (3)
tímanlega og (4) þægilega á áfanga-
stað. Einkabílinn hefur ýmsa kosti
fram yfir hefðbundin strætisvagnakerfi
að þessu leyti og þess vegna er hann
vinsæll ferðamáti.
Aukum gæði
Við þurfum því að auka gæði al-
menningssamgöngukerfisins ef við
viljum að fleiri noti það svo að umferð-
artafir verði minni en ella. Með þessu
er ekki verið að segja að við eigum öll
að nota sama ferðamátann. Einkabíll-
inn verður áfram vinsælasti ferðamát-
inn. Þetta snýst um að auka gæði allra
ferðamáta svo fólk hafi raunverulegt
og betra val um notkun þeirra. Núver-
andi strætisvagnakerfi þurfti að taka
mið af skipulagi þegar það var mótað.
Markmiðið með því var að ná til sem
flestra borgarbúa og er slíkt kerfi kall-
að þekjukerfi. Borgarlínan mun móta
skipulag á höfuðborgarsvæðinu þar
sem stöðvar hennar verða þar sem
byggð er þéttust. Slíkt kerfi kallast há-
marksþátttökukerfi. Saman munu því
Strætó og Borgarlínan mynda tvö
kerfi almenningssamgangna.
Fólk tekur á degi hverjum ákvörð-
un um það hvaða ferðamáti hentar því
best í hverri ferð, hvort sem það er
meðvitað eða ómeðvitað. Því betri sem
ferðamáti er því fleiri nota hann. Með
því að tengja helstu kjarna höfuðborg-
arsvæðisins með Borgarlínunni á sér-
akreinum og með mikilli tíðni er
tryggt að fólk komist áreiðanlega, án
biðar, tímanlega og þægilega á áfanga-
stað. Hraðvagnakerfi, eins og Borg-
arlínan, auka því gæði almennings-
samgangna. Þar sem vandað er til
verka í uppbyggingu hraðvagnakerfa
hefur náðst góður árangur í að fjölga
notendum almenningssamgangna. Við
fáum það sem við borgum fyrir.
Eftir Davíð
Þorláksson
» Fólk tekur á degi
hverjum ákvörðun
um það hvaða ferðamáti
hentar því best í hverri
ferð. Því betri sem
ferðamáti er því fleiri
nota hann.
Davíð Þorláksson
Höfundur er framkvæmdastjóri Betri
samgangna ohf.
david@betrisamgongur.is
Fólk er ekki frakt
Allt um sjávarútveg