Fréttablaðið - 07.04.2022, Síða 6

Níu sátu inni fyrir
nauðgun og þrettán
fyrir önnur kynferðis-
brot.
Föngum hefur fækkað í
íslenskum fangelsum sem
og annars staðar í Evrópu.
Faraldurinn spilar þar stóra
rullu. Hlutfall fíknifanga
hækkar hins vegar enn á
Íslandi.
kristinnhaukur@frettabladid.is
FANGELSISMÁL Hlutfall íslenskra
fanga sem sitja inni vegna fíkniefna­
brota hækkar milli ára úr 35 í 37,4
prósent. Ísland er enn með næst­
mesta fjölda fíknifanga í Evrópu,
samkvæmt úttekt Evrópuráðsins, á
eftir Lettlandi. Fjöldi fíknifanga er
nú meira en tvöfalt meðaltal allra
Evrópuríkja og umtalsvert meiri en
á hinum Norðurlöndunum.
Þróun refsinga og v iðhor f
almennings hafa ekki farið saman
þegar kemur að fíkniefnamálum
undanfarin ár. Aukin refsiharka
hefur færst í málaflokkinn og hlut­
fall fíknifanga hækkað. Samkvæmt
könnunum Félagsvísindastofnunar
telja hins vegar færri fíkniefnabrot
þau alvarlegustu en áður. Fleiri telja
of beldisbrot, einkum kynferðis­
ofbeldi, alvarlegri.
Tveir síðustu heilbrigðisráð­
herrar, Svandís Svavarsdóttir og
Willum Þór Þórsson, hafa stefnt að
afglæpavæðingu neysluskammta
og þingflokkur Pírata hefur einnig
lagt fram slík frumvörp. Í lok mars
hætti Willum við að leggja fram
slíkt frumvarp á yfirstandandi þingi
og fékk hann mikla gagnrýni fyrir.
Í skýrslunni, sem nær til alls
ársins 2021, kemur fram að föngum
hafi fækkað á Íslandi, úr 164 í 150,
þegar gæsluvarðhaldsfangar eru
teknir með í töluna. Þetta er alþjóð­
leg þróun í faraldrinum og skýrist
af ýmsum þáttum. Meðal annars
fækkun afbrota sem tengjast flutn­
ingi milli landa, svo sem smygli,
mansali og f leiri af brotum. Einn­
ig minni umsvifum dómstóla og
átaksverkefnum í mörgum löndum
þar sem föngum var sleppt fyrr
vegna vissra glæpa til að reyna að
minnka smithættu.
Þrátt fyrir mikla fækkun fanga
á Íslandi fækkaði fíkniföngum
hins vegar aðeins um 1, úr 47 í 46.
Af alvarlegustu glæpunum sátu 14
inni fyrir morð eða morðtilraun, 14
fyrir líkamsárás, 9 fyrir nauðgun og
13 fyrir önnur kynferðisbrot. Hlut­
fall kynferðisbrotamanna sem sitja
inni er með því hærra í álfunni en
Norðmenn eru með langhæsta hlut­
fallið, samanlagt 28 prósent.
Mesta fækkunin hefur orðið hjá
þeim sem sitja inni fyrir umferðar­
lagabrot. Árið 2020 voru þeir 19
talsins en aðeins 5 ári seinna. 4 sátu
inni fyrir rán, 11 fyrir þjófnað og 1
fyrir annars konar fjármálamisferli.
Hlutfall útlendinga hækkar milli
ára úr 19 í 23 prósent, og þar af er
fjórðungur frá löndum utan ESB­
og EES­svæðisins. Meðal dóma­
lengdin er rúmlega hálft ár og 16
fangar afplánuðu utan fangelsa,
svo sem í barnaverndarúrræðum,
heilbrigðisstofnunum og á Vernd.
Meðalaldur fanga er rúmlega 37
ár, 30 fangar voru yfir fimmtugu
en aðeins 3 yfir sextugu. Aðeins 9
konur sátu inni, eða 6 prósent, en
12 konur sátu inni árið 2020. Eng­
inn fangi f lúði og enginn lést bak
við lás og slá. n
Færri fangar en fíknifangar eru tvöfalt
fleiri miðað við önnur lönd í Evrópu
Föngum hefur
fækkað um
þrettán milli ára
en aðeins einn
er fíknifangi.
FRÉTTABLAÐIÐ/
SIGTRYGGUR ARI
ÞAÐ ÞARF EKKI AÐ NEGLA
NIÐUR TÍMA Í DEKKJASKIPTI
Renndu við
Skútuvogur 2, Reykjavík
Fitjabraut 12, Njarðvík
Smiðjuvegur 34, Kópavogur
Hjallaraun 4, Hafnarfjörður
benediktboas@frettabladid.is
SAMFÉLAG Vegagerðin samþykkir
ekki breytingu flettiskiltis við Byko
í stafrænt skilti þar sem breytingin
sé til þess fallin að fanga athygli
ökumanna sem kunni að draga úr
umferðaröryggi.
HK hefur sótt um að breyta
gamla flettiskiltinu við Byko í staf­
rænt skilti en sambærileg umsókn
barst varðandi breytingar á f letti­
skiltum við Fífuna og Múlalind þar
sem skilti var breytt í ljósaskilti og
sagði Vegagerðin svipað í erindi
sínu gegn þeim skiltum. Kópavogs­
bær tók ekki mark á rökum Vega­
gerðarinnar.
Reykjavíkurborg og Samgöngu­
stofa gera ekki athugasemdir við
breytingarnar á skiltinu. n
Vegagerðin á móti
stafrænu skilti
benediktboas@frettabladid.is
LÝ Ð H E I L S A Br it ish A mer ican
Tobacco Denmark, eða BAT, einn
stærsti tóbaksframleiðandi í Evr­
ópu, hefur sent inn umsögn vegna
frumvarps Willums Þórs Þórssonar
heilbrigðisráðherra um nikótín­
vörur, rafrettur og áfyllingar fyrir
rafrettur.
Þar segir að fyrirtækið styðji í
grundvallaratriðum stefnumark­
mið ríkisstjórnarinnar um að koma
í veg fyrir reykingar og notkun
barna á nikótínvörum sem eru
ætlaðar fullorðnum. BAT fagnar
úrræðum eins og heilsuviðvör­
unum fyrir nikótínpúða, aldurs­
takmörkum og banni við notkun
púðanna á svæðum eins og skólum
án þess þó að draga úr mikilvægi
púðanna sem skaðaminnkunar­
úrræðis.
Það eru þó nokkur atriði frum­
varpsins sem BAT er andvígt, eins
og að það nikótín sem innihaldi
nammi­ og ávaxtabragð verði
bannað. Þetta segir BAT að geti
grafið undan lýðheilsumarkmiðum
frumvarpsins frekar en að efla þau.
„Bragðefni gegna lykilhlutverki í
að auðvelda reykingamönnum að
skipta yfir í minna skaðlegan val­
kost. Nikótínvörur og rafsígarettur
með bragðefnum geta þannig skipt
sköpum í baráttunni gegn tóbaks­
notkun og stutt reykingamenn við
að slökkva í sígarettunni,“ segir í
umsögninni. n
Bragðbann grafi undan lýðheilsumarkmiðum
Nikótínpúðar hafa tekið við íslenska
bagginu í munni ungmenna.
georg@frettabladid.is
KÍNA Nokkrar af stærstu olíu­
hreinsistöðvum Kína hafa nýverið
dregið úr viðskiptum sínum við
r ússneska olíuf ramleiðendur.
Talið er að fyrirtækin, sem öll eru
ríkisrekin, séu að bregðast við til­
mælum stjórnvalda þar í landi
sem hafa kallað eftir því að gætt sé
varúðar í viðskiptum við rússnesk
fyrirtæki.
Kínversk stjórnvöld hafa þurft
að endurskilgreina samband sitt
við Rússland í kjölfar innrásarinn­
ar í Úkraínu. Það er vegna þrýst­
ings frá Vesturveldunum sem hafa
lagst í umfangsmiklar refsiaðgerðir
gegn Rússlandi. Ríkin hafa ræktað
með sér náið samband á síðustu
árum en nú gæti bandalag þeirra
verið komið í uppnám. n
Kínversk félög
kaupa minna af
olíu frá Rússum
Forsetar Rússlands og Kína.
FRÉTTABLAÐIÐ/GETTY
6 Fréttir 7. apríl 2022 FIMMTUDAGURFRÉTTABLAÐIÐ