Fréttablaðið - 07.04.2022, Qupperneq 16

n Halldór
n Frá degi til dags
ÚTGÁFUFÉLAG: Torg ehf. STJÓRNARFORMAÐUR: Helgi Magnússon FORSTJÓRI OG ÚTGEFANDI: Jón Þórisson RITSTJÓRI: Sigmundur Ernir Rúnarsson ser@frettabladid.is, FRÉTTASTJÓRAR: Aðalheiður Ámundadóttir adalheidur@
frettabladid.is , Garðar Örn Úlfarsson gar@frettabladid.is . Fréttablaðið kemur út í 80.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að fá blaðið í völdum verslun um á landsbyggðinni.
Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. ISSN 1670-3871 FRÉTTABLAÐIÐ Kalkofnsvegur 2, 101 Reykjavík Sími: 550 5000, ritstjorn@frettabladid.is
VEFSTJÓRI: Einar Þór Sigurðsson einarthor@frettabladid.is, MARKAÐURINN: Guðmundur Gunnarsson ggunnars@frettabladid.is, HELGARBLAÐ: Björk Eiðsdóttir bjork@frettabladid.is MENNING: Kolbrún Bergþórsdóttir
kolbrunb@frettabladid.is ÍÞRÓTTIR: Hörður Snævar Jónsson hoddi@frettabladid.is LJÓSMYNDIR: Anton Brink anton@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Sæmundur Freyr Árnason sfa@frettabladid.is
Nú reynir
á blaða-
menn,
hvarvetna
um álfuna,
sem verða
að flytja
raunveru-
legar og
hlutlægar
fréttir af
vettvangi
Evrópu-
stríðsins
sem geisar
í austur-
hluta
heimshlut-
ans.
Það er ekki
náttúru-
lögmál
að konur
fái minna
greitt fyrir
framlag sitt
á vinnu-
markaði en
karlar, það
er ákvörð-
un.
Sigmundur Ernir
Rúnarsson
ser
@frettabladid.is
Launamunur kynjanna var um 14 prósent hér á landi
árið 2019. Það þýðir að nú, 60 árum eftir að lög um
launajöfnuð voru samþykkt á Alþingi, er kona, sem
hefur 650.000 krónur í mánaðarlaun, snuðuð um 1,2
milljónir á ári. Það gera rúmar 60 milljónir króna yfir
starfsævina.
Þetta er óþolandi. Það er líka óþolandi að sam-
félagið virðist ónæmt fyrir þessu óréttlæti.
Þetta ónæmi má skrifa að hluta til á það hversu
f lókin umræðan um launamun kynjanna er. Talað
er annars vegar um óleiðréttan launamun; muninn
á launum karla og kvenna að teknu tilliti til vinnu-
tíma, og hins vegar um leiðréttan launamun; launa-
mun sem til staðar er að teknu tilliti til tiltekinna
þátta svo sem starfs, atvinnugreinar, menntunarstigs
og f leira.
Launamun kynjanna má að langstærstum hluta
rekja til hins kynskipta vinnumarkaðar og ólíks
náms og starfsvals kynjanna. Því er nauðsynlegt að
beina sjónum að hinum óleiðrétta mun. Í honum má
greina verðmætamat samfélagsins og það hvernig
hefðbundin karlastörf eru metin meira virði en hefð-
bundin kvennastörf. Með því að einblína á leiðrétta
muninn er launamisrétti útskýrt og jafnvel réttlætt
með vali kvenna og eiginleikum þeirra. Það skilar
okkur ekki launajafnrétti í bráð.
Það er ekki náttúrulögmál að konur fái minna
greitt fyrir framlag sitt á vinnumarkaði en karlar. Það
er ákvörðun. Það er tímabært að taka ákvörðun um
að breyta því.
Starfshópur forsætisráðherra um endurmat á virði
kvennastarfa skilaði á síðasta ári tillögum að leiðum
til að útrýma launamun kynjanna. Starfshópurinn
lagði meðal annars til að komið yrði á fót tilrauna-
verkefni um mat á virði starfa sem miði að því að
þróa verkfæri og auka fræðslu og ráðgjöf til að styðja
atvinnurekendur við að uppfylla lagaskilyrði um
jöfn laun fyrir jafnverðmæt störf.
Nauðsynlegt er að fylgja þessum tillögum eftir og
ráðast í markvissar aðgerðir til að leiðrétta vanmat
kvennastarfa strax. Það er löngu tímabært. n
Sextíu milljónir króna
Daníel E.
Arnasson
varaþingmaður
VG
Sjálfvirkur
opnunarbúnaður og
snertilausir rofar frá
Þýsk gæðavara.
Snertilausir rofar
Skútuvogi 1h - Sími 585 8900
www.jarngler.is
benediktboas@frettabladid.is
Áhrif
Nú er stóra spurningin hver
pólitísku áhrifin verða af því að
menn hafi verið undir áhrifum.
Verða áhrifin einhver eða engin?
Augljóslega vonast Framsóknar-
menn þessa lands eftir því að
þau verði á við styrkleika bjórs,
en annað verður sagt um helstu
andstæðinga þessa gamla og gör-
ótta flokks sem vonast auðvitað
eftir enn sterkari áhrifum, ef
ekki mældum í styrkleika spíra
þá að minnsta kosti í áhrifum
alvöru brennivíns af gamla skól-
anum sem fær ólíklegustu menn
til að láta furðulegustu hluti út
úr sér.
Tómhentir
Áhrif alls þessa á fjörutíu daga
kapphlaupið sem fram undan
er geta verið með ýmsu móti,
en páskarnir verða varla liðnir
er landsmenn fara að huga að
borgar-, bæjar- og sveitar-
stjórnarkosningum hringinn
í kringum landið. Og þá þarf
náttúrlega að fara að panta búsið
til að halda upp á kosninga-
sigurinn ellegar drekkja sorgum
sínum í sénever og vodka eftir
ömurlegu útreiðina sem vísast
bíður einhverra framboðanna.
En kannski menn haldi að sér
höndum í þetta skipti – og í stað
þess að drekka með báðum
höndum standi menn tómhentir
framan við skjáinn á kosninga-
nótt. Við sjáum hvað setur. n
Það fyrsta sem fellur í stríði er sann-
leikurinn. Það er gömul saga og ný. Og
hún á að vera almenningi eilíf áminn-
ing um að lygin þrífst á leyndinni.
Innrás Rússa í Úkraínu sem nú
hefur staðið yfir í meira en fjörutíu daga hefur
varpað ljósi á það hvað tjáningar- og fjölmiðla-
frelsi á víða undir högg að sækja í Evrópu. Það
er raunar fótum troðið í fjölda landa álfunnar
þar sem hvorki stjórnmálamenn né fjölmiðla-
menn, ellegar skáld og rithöfundar, geta um
frjálst höfuð strokið. Ef þeir eru ekki fangels-
aðir fyrir ræður sínar, skrif og hugsanir er eitrað
fyrir þeim, eða þeir hreinlega skotnir á færi.
Valdhöfum þjóðríkja á borð við Rússland,
Hvíta-Rússland, Pólland, Ungverjaland – og
raunar Tyrkland sunnar í álfunni – stendur
mikill stuggur af frelsi orðsins. Þeir vita sem er
að ekkert vopn er yddaðra í valdakapphlaupinu
en einmitt orð í pontu og á blaði.
Og fátt er þeim meira kappsmál en að kveða
niður raddir sem kunna að upplýsa um raun-
verulega stöðu innan stjórnkerfisins í löndum
þeirra. Því kappkosta þeir að halda þjóð sinni
eins óupplýstri og nokkur kostur er og halda að
henni áróðri og ósannindum. Þeir styðja sig við
staðlausa stafi.
Nú reynir á frjálsa fjölmiðla í upplognum
aðstæðum. Nú reynir á blaðamenn, hvarvetna
um álfuna, sem verða að flytja raunverulegar
og hlutlægar fréttir af vettvangi Evrópustríðs-
ins sem geisar í austurhluta heimshlutans.
Fjölmiðlafrelsið er einmitt vopnið sem bítur
fastast á svona örlagatímum. Og í krafti þess er
sagan skrifuð jafnóðum og hún gerist. Og það
er akkúrat það sem vondir menn varast. n
Orð og frelsi
Leyndin að baki
Það er ástæða til að hrósa fjármálaráðherra fyrir
að létta bankaleyndinni af sölu Íslandsbanka
eftir að opinbera eftirlitskerfið komst að þeirri
gamalkunnu niðurstöðu að þjóðin mætti ekki
vita hver væri kaupandinn að eignum hennar.
Fjármálaráðherra talaði fyrir því á fyrri
stigum málsins að upplýsa ætti um kaupendur
þessa hlutar svo fremi að lög gerðu ráð fyrir því.
Forsætisráðherra talaði einnig á sömu nótum.
Það er í anda lærdómsins af síðasta banka-
hruni að snúa við túlkun Bankasýslunnar á
bankaleynd og aflétta pukrinu í þessum efnum.
Og nú þarf Alþingi að sjá til þess að lagabálk-
inum sem þrengir að upplýstri umræðu um
raunverulega kaupendur íslenskra banka verði
breytt til frambúðar. Leynibrallið er liðin tíð. n
SKOÐUN FRÉTTABLAÐIÐ 7. apríl 2022 FIMMTUDAGUR