Morgunblaðið - 10.05.2022, Síða 13

13
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 10. MAÍ 2022
Um 76% Finna segjast nú styðja
aðild Finnlands að Atlantshafs-
bandalaginu, samkvæmt niður-
stöðum nýrrar skoðanakönnunar
sem kynntar voru í gær.
Hefur stuðningur Finna við
NATO-aðild vaxið jafnt og þétt all-
ar götur frá því að innrás Rússa í
Úkraínu hófst í febrúar, en fyrir
innrásina var innan við þriðjungur
sem lýsti sig samþykkan slíkri að-
ild.
Þá sýnir könnunin að sífellt fleiri
styðja nú aðildarumsókn landsins,
en sambærileg könnun í mars benti
til þess að þá væru um 60% Finna
hlynnt aðild.
Í könnuninni nú kom einnig fram
að meirihluti var innan nær allra
flokka við að Finnar sæktu um að-
ild að bandalaginu. Finnska þingið
ræðir nú kosti og galla slíkrar um-
sóknar, en finnskir fjölmiðlar
greindu frá því í síðustu viku að 121
þingmaður af 200 væri nú hlynntur
aðild, en einungis tíu á móti.
Í Svíþjóð benda kannanir til að
svipuð staða sé upp á teningnum,
jafnvel þótt stuðningur Svía við
aðild sé ekki jafnmikill og í Finn-
landi. Sósíaldemókrataflokkurinn
sænski lýsti því yfir í gær að hann
myndi greina frá afstöðu sinni á
sunnudaginn, 15. maí.
Ákveði flokkurinn að styðja aðild-
arumsókn er ljóst að skýr meiri-
hluti er á sænska þinginu fyrir
slíku, þar sem allir hægri flokkarnir
hafa þegar lýst því yfir að þeir vilji
að sótt verði um.
Þá er talið að það verði erfitt fyr-
ir Svíþjóð að standa hjá, ákveði
Finnar að sækja um aðild að banda-
laginu.
AFP
NATO Magdalena Andersson og
Sanna Marín, forsætisráðherrar
Svíþjóðar og Finnlands.
Þrír fjórðu styðja
NATO-aðild Finna
- Sænskir jafn-
aðarmenn ákveða
sig um helgina
Stefán Gunnar Sveinsson
sgs@mbl.is
Vladimír Pútín Rússlandsforseti
varði ákvörðun sína um að ráðast inn
í Úkraínu í hátíðarræðu sinni í gær,
en þá minntust Rússar þess að 77 ár
voru liðin frá uppgjöf Þýskalands í
síðari heimsstyrjöld. Sagði Pútín að
rússneskir hermenn í Donbass-
héruðunum tveimur væru að verja
heimaland sitt líkt og forfeður þeirra
hefðu gert í heimsstyrjöldinni.
„Þið eruð að berjast fyrir móður-
jörðina, fyrir framtíð hennar, svo
enginn gleymi lærdómum síðari
heimsstyrjaldar,“ sagði Pútín meðal
annars í ræðu sinni, sem haldin var
áður en hin árlega hersýning Rússa
á Rauða torginu í Moskvu hófst.
Tóku um 11.000 hermenn og 130
skriðdrekar og bryndrekar þátt í
henni, en fyrirhugaðri flugsýningu
var aflýst vegna veðurs.
Engar stórar yfirlýsingar
Pútín nýtti hins vegar ekki tæki-
færið til þess að koma með stórar
yfirlýsingar, en sérfræðingar í mál-
efnum Rússlands höfðu sumir hverj-
ir spáð því að hann kynni að lýsa
formlega yfir stríði á hendur Úkra-
ínu, sem aftur myndi greiða leiðina
fyrir almennt herútboð í Rússlandi.
Ekkert varð hins vegar af því, og þá
lýsti Pútín ekki heldur yfir sigri í
„sérstöku hernaðaraðgerðinni“.
Pútín sakaði hins vegar stjórnvöld
í Kænugarði og vesturveldin um að
hafa lagt á ráðin um „innrás í sögu-
legar lendur okkar“, þar á meðal í
Donbass-héruðunum og á Krím-
skaga, sem Rússar innlimuðu árið
2014.
Þá fullyrti Pútín að Úkraínumenn
hefðu jafnvel lagt á ráðin um að
koma sér upp kjarnorkuvopnum,
sem hefði talist óviðunandi ógn við
Rússland, en Úkraínumenn hafa
hafnað slíkum ásökunum.
Engu að síður sagði Pútín að
Rússland hefði neyðst til þess að láta
til skarar skríða að fyrra bragði.
Pútín tók fram að Rússland vildi
ekki víkka út átökin, og sagði mik-
ilvægt að allt yrði gert til að „hryll-
ingur alheimsstríðs komi ekki aftur
fyrir“.
Slett á sendiherrann
Rússar héldu upp á daginn víða
um veröld, en það skyggði á gleði
þeirra þegar rauðri málningu var
kastað á Sergei Andreev, sendiherra
Rússlands í Póllandi, þegar hann
hugðist leggja blómsveig að minnis-
varða um sigur Rauða hersins í
Varsjá. Heyrðust mótmælendur
kalla sendiherrann fasista.
María Sakaróva, talsmaður rúss-
neska utanríkisráðuneytisins, sagði
að „aðdáendur ný-nasisma hefðu aft-
ur sýnt ásjónu sína“ með árásinni á
sendiherrann.
Andreev sagði að hann hefði ekki
orðið fyrir skaða, þar sem „málning-
in“ hefði verið einhvers konar síróp,
en hann kallaði á mótmælendur að
hann væri stoltur af landi sínu og
forseta.
Ætti að draga þá fyrir herrétt
Ben Wallace, varnarmálaráðherra
Bretlands, flutti einnig ræðu í tilefni
sigurdagsins til breskra hermanna
við herminjasafnið í Lundúnum, þar
sem hann sakaði Pútín, hershöfð-
ingja hans og innsta hring um að
„endurspegla fasismann og einræðið
sem birtist fyrir 77 árum“.
Sagði Wallace valdhafa í Kreml
hafa endurtekið skyssur alræðisríkj-
anna á 20. öld með innrásinni í Úkra-
ínu. „Fyrir þá og fyrir Pútín getur
enginn sigurdagur verið, bara van-
sæmd og öruggur ósigur í Úkraínu,“
sagði Wallace.
Þá sagðist hann vilja gagnrýna
sérstaklega fáránleika þess að sjá
rússneska hershöfðingja borðalagða
í hátíðarbúningum, sligaða af heið-
ursorðum. „Yfirherstjórn þeirra hef-
ur brugðist þeirra eigin hermönnum
svo illa, að þeir ættu að vera dregnir
fyrir herrétt,“ sagði Wallace.
Bætti hann við að Rússar gengju
nú ört á háþróuð skotfæri sín, þar
sem íhlutirnir kæmu frá vesturveld-
unum, og að herráð Rússa vissi að
þeir væru að verða undir. „Pútín
verður að mistakast í Úkraínu,“
sagði Wallace.
Umsóknin gæti tekið áratugi
Emmanuel Macron Frakklands-
forseti flutti einnig ræðu í tilefni
dagsins, þar sem hann sagði líkleg-
ast að það myndi taka ár ef ekki ára-
tugi fyrir Úkraínu að uppfylla skil-
yrði aðildar að Evrópusambandinu.
Lagði hann því til að sett yrði á lagg-
irnar pólitísk samtök lýðræðisríkja í
Evrópu, þar sem ríki eins og Úkra-
ína, Moldóva og Georgía gætu fundið
nýjar leiðir til samvinnu við hin ríki
Evrópu, meðal annars í varnar- og
öryggismálum.
Macron sagði eftir ræðu sína, að
Bretar gætu vel átt heima í slíkum
samtökum, þrátt fyrir að þeir hefðu
yfirgefið ESB. Macron var þá stadd-
ur í Berlín, þar sem hann fundaði
með Olaf Scholz Þýskalandskansl-
ara. Scholz sagði hugmyndir Macr-
ons mjög áhugaverðar.
Varði ákvörðun sína um innrás
- Pútín lýsti ekki yfir formlegu stríði á hendur Úkraínu í hátíðarræðu sinni - Gerðu aðsúg að sendi-
herra Rússlands í Póllandi - Wallace segir ósigur Rússa öruggan - Macron leggur til ný samtök
AFP
Hátíðahöld í Moskvu Vladimír Pútín Rússlandsforseti leggur hér blóm við gröf óþekkta hermannsins í Moskvu.
Mótmæli Rauðri málningu var kastað á Sergei Andreev, sendiherra Rúss-
lands í Póllandi, þegar hann hugðist minnast sigurdagsins í Varsjá.
Stríð í Evrópu