Morgunblaðið - 19.05.2022, Side 16

16 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 19. MAÍ 2022
Litla jólabúðin var stofnuð fyrir 20 árum og sérhæfir sig í sölu á jólavörum,
bæði íslensku handverki og innfluttum jólavörum.
Aðalviðskiptavinir eru erlendir ferðamenn auk íslendinga sem versla mest fyrir
jólin. Sala er nokkuð jöfn árið um kring. Ársvelta var um 80 mkr. fyrir Covid,
en dróst saman árin 2019-2021 samhliða fækkun ferðamanna. Sala það sem af
er þessu ári er sambærileg við árið 2018.
Verslunin er í tæplega 100 fm. leiguhúsnæði á Laugavegi 8 auk lagerrýmis í
kjallara. Stöðugildi eru að jafnaði 2 auk einhverrar viðveru eigenda. Mjög gott
tækifæri fyrir tvo samhenta einstaklinga eða hjón.
Rekstur Litlu
jólabúðarinnar er til sölu
Nánari upplýsingar veitir
Brynhildur Bergþórsdóttir | Kontakt fyrirtækjaráðgjöf
brynhildur@kontakt.is | 868 8648
Ágúst Ingi Jónsson
aij@mbl.is
Nýtt stofnmat fyrir útsel verður
unnið í haust og fyrir landsel á
næsta ári, en báðum þessum verk-
efnum hafði áður verið frestað. Vís-
bendingar eru
um að útsel hafi
fjölgað við landið,
en landselur virð-
ist sveiflast í
kringum lág-
marksgildi, að
sögn Söndru M.
Granquist, deild-
arstjóra líffræði-
rannsóknadeildar
Selaseturs Ís-
lands og sérfræð-
ings hjá Hafrannsóknastofnun. Ým-
islegt fleira er á döfinni hvað við
kemur rannsóknum á atferli sels og
einnig hegðun ferðamanna við sela-
látur.
Hættan metin minni en áður
Samkvæmt mati á stofnstærð út-
sels 2017 taldi stofninn þá 6.300 dýr
og hafði fjölgað um 2.100 dýr frá
árinu 2012. Við þessa fjölgun
breyttist flokkun útsels á válista
spendýra og er hann nú metinn í
nokkurri hættu en var áður metinn
í hættu samkvæmt skilgreiningu
Náttúrufræðistofnunar.
Sandra segir að spennandi verði
að sjá niðurstöður þessa mats þar
sem fimm ár séu liðin frá því síð-
asta. Þá hafði útsel fjölgað og á
þeim tíma sem liðinn sé hafi fleiri
útselir sést á Vatnsnesi.
Talning útsels fer fram með þeim
hætti að flogið er yfir látur í októ-
ber þegar hann kæpir. Látur útsels
eru aðallega við Breiðafjörð, í
Öræfum, í Surtsey og á Norðvest-
urlandi. Landselur notar að hluta
sömu látur, en hann kæpir hins
vegar frá miðjum maí og fram í
miðjan júní. Í ferð starfsmanns
Hafrannsóknastofnunnar á Vatns-
nes í vikunni mátti sjá tvo unga
kópa.
Samkvæmt talningum á landsel
2020 voru um 10.300 dýr talin vera í
stofninum, en það er 69% færri dýr
en 1980 þegar fyrstu talningar fóru
fram. Matið sýnir um 9% fjölgun í
stofninum frá árinu 2018 þegar
sambærilegt stofnstærðarmat var
síðast unnið.
Samkvæmt stjórnunarmark-
miðum stjórnvalda fyrir landsel við
Ísland skal lágmarks-stofnstærð
vera 12.000 selir. Landselur var
metinn sem tegund í bráðri hættu á
válista sem var birtur 2018 en hefur
verið uppfærður sökum fjölgunar
samkvæmt síðustu talningunni 2020
og er nú metinn í hættu.
Til að fylgjast með atferli selanna
hafa verið settar upp myndavélar á
sex stöðum á landinu. Við greiningu
mynda má afla upplýsinga um
fjölda dýra, hvenær þeir liggja uppi
á landi og fleira tengt atferli þeirra.
Af öðrum gögnum og vettvangs-
ferðum starfsmanna Hafrannsókna-
stofnunar og Selaseturs er reynt að
meta áhrif ferðamanna á selina og
verður gögnum safnað í sumar eins
og síðustu ár. Í þeim efnum segir
Sandra að verkefnið sé unnið þver-
faglega og reynt sé að leggja fræði-
legt mat á hvað sé best fyrir selina
og hvað veiti ferðanmönnum mesta
ánægju. Ekki sé víst að þeir hags-
munir fari alltaf saman.
Hvernig þekkir urtan
kópinn sinn af hljóðunum?
Á síðasta ári voru kynntar niður-
stöður rannsóknar þar sem fram
kom m.a. að landselsbrimlar við Ís-
landsstrendur virtust gefa frá sér
lengri og lægri hljóð á fengitíma en
landselir við Danmörku og Svíþjóð.
Var talið að ástæðurnar gætu verið
möguleg ógn í umhverfi þeirra, en
hér sé mun meira af mögulegum
rándýrum í sjónum, eins og háhyrn-
ingum og útselum. Með lengri og
lægri köllum freisti landselsbrimlar
hér við land þess hugsanlega í senn
að ná eyrum urta á fengitímanum
og um leið að draga úr hættunni á
því að verða fyrir árásum.
Til að mæla mökunarköll landsela
nýttu vísindamenn sérstakan upp-
tökubúnað sem látinn var liggja í
sjó nærri látrum í tiltekinn tíma.
Nýtt verkefni sem tengist hljóðum
sela er að fara af stað hjá meistara-
nema hjá Selasetrinu. Nú verða
hljóðsamskipti selanna tekin upp í
selalátrum, meðal annars með það í
huga að reyna að fá svör við því
hvernig urtan þekkir kópinn sinn af
hljóðunum.
Stofnmat og atferli sela rannsakað
- Fjölgun útsels, en landselur sveiflast í kringum lágmarksgildi - Myndatökur og hljóðrannsóknir
Ljósmynd/Selasetur Íslands
Í látri Innan við vikugamall útselskópur. Nokkurra vikna fara kóparnir úr fósturhárunum og fá gráleitan lit.
Sandra M.
Granquist
Stöðugleiki og aukinn kaupmáttur
er efst í huga launafólks í komandi
kjarasamningum samkvæmt niður-
stöðum könnunar sem BHM fékk
Maskínu til að gera meðal þjóð-
arinnar. Tæplega 40% svarenda
segja hreyfinguna eiga að leggja
mesta áherslu á stöðugt efnahags-
umhverfi í næstu samningum en 22
til 25 prósent segja launahækkanir
eiga að vera meginmarkmiðið, sem
leggja eigi mesta áherslu á. Svörin
leiða einnig í ljós að 33 til 36% vilja
að verkalýðshreyfingin leggi mesta
áherslu á aukinn kaupmátt í kom-
andi kjarasamningum.
Haft er eftir Friðrik Jónssyni
formanni BHM í tilkynningu frá
bandalaginu að niðurstöður þess-
arar könnunar sýni að samtök á
vinnumarkaði þurfi öll að líta í eigin
barm þegar kemur að undirbúningi
fyrir næstu kjarasamninga.
„Við berum enda mikla ábyrgð
gagnvart þjóðinni þegar kemur að
varðveislu efnahagslegra lífsgæða á
þessum umbrotatímum. Stöðugt
efnahagsumhverfi til framtíðar og
kaupmáttaraukning er okkar
stærsta verkefni,“ segir Friðrik.
Í könnuninni var einnig reynt að
varpa ljósi á þekkingu og viðhorf til
samtaka á vinnumarkaði. „Um 41-
46% aðspurðra segjast jákvæð
gagnvart heildarsamtökum launa-
fólks en aðeins um 7-12% sögðust
vera neikvæð í afstöðu sinni. Sam-
tök atvinnulífsins eru öllu umdeild-
ari samkvæmt könnuninni en 31%
sagðist vera jákvætt gagnvart sam-
tökunum í könnuninni en 27% lýstu
sig neikvæð. Athygli vekur hversu
mörg lýsa sig hlutlaus í afstöðu
sinni gagnvart samtökum á vett-
vangi vinnumarkaðar. Er það
ákveðið áhyggjuefni sé horft til
samfélagslegs mikilvægis samtak-
anna,“ segir í greinargerð um nið-
urstöðurnar.
Þegar þátttakendur voru spurðir
hvort þeim fyndist verkalýðshreyf-
ingin sýna mikla eða litla ábyrgð í
umfjöllun um efnahagsmál og efna-
hagssamhengi sagðist um fjórð-
ungur aðspurðra sem eru á vinnu-
markaði telja hreyfinguna sýna
mikla ábyrgð en um 34% segja
hreyfinguna sýna litla ábyrgð. Um
40% lýsa sig hlutlaus gagnvart
þessari spurningu.
Mikilvægustumálin í komandi kjarasamningum
Skv. könnun Maskínu fyrir BHM á meðal almennings
Launahækkanir Stöðugt efnahagsumhverfi Aukinn kaupmáttur Annað
Heimild: BHM
Á vinnumarkaði Ekki á vinnumarkaði
22%
36%
38%
25%
33%
39%
Vilja stöðugleika
- Stöðugt efnahagsumhverfi og kaup-
máttur ofar í huga en launahækkanir