Morgunblaðið - 20.05.2022, Blaðsíða 13

FRÉTTIR 13Erlent
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 20. MAÍ 2022
NÚ FÁST BOSCH
BÍLAVARAHLUTIR HJÁ KEMI
TUNGUHÁLSI 10
Verslun Tunguhálsi 10 - Sími 415 4000 – www.kemi.is - kemi@kemi.is
Joe Biden Bandaríkjaforseti sagðist
heita fullum stuðningi við umsóknir
Finnlands og Svíþjóðar til inngöngu
í Atlantshafsbandalagið. Forseti
Finnlands, Sauli Niinistö, og for-
sætisráðherra Svíþjóðar, Magda-
lena Anderson, hittust í Hvíta hús-
inu í Washington í gær til að funda
og Joe Biden hélt ræðu í rósagarði
Hvíta hússins með þau sér við hlið.
Sterk lýðræðisríki
„Finnland og Svíþjóð styrkja
NATO,“ sagði Biden í gær og bætti
við að löndin hefðu fullkominn
stuðning frá Bandaríkjunum til að
komast í bandalagið. „Bæði löndin
standast allar kröfur um inngöngu í
Atlantshafsbandalagið og vel það,“
sagði Biden við hóp blaðamanna
sem hafði verið boðið til athafn-
arinnar. „Svíþjóð og Finnland eru
sterk lýðræðisríki, með sterkar her-
varnir og góðan efnahag og ekki
síst með sterka siðferðisvitund og
viljann til að breyta rétt,“ bætti
hann við.
Svíþjóð og Finnland hafa sögu-
lega haldið sig fjarri Atlantshafs-
bandalaginu, ekki síst til að forðast
viðbrögð frá Rússum. Núna hafa
aðstæður breyst vegna innrásar
Rússa í Úkraínu og bæði löndin í
meiri hættu vegna nálægðar land-
anna við Rússland.
Biden sagði að Bandaríkin stæðu
bak við bæði löndin gegn ógnum frá
Rússum, því sú ógn væri „ógn við
sameiginlegt öryggi okkar allra“.
Tyrkland er eina land bandalags-
ins sem hefur mótmælt umsókn
Svía og Finna, en allar þjóðir sam-
bandsins verða að vera samþykkar
inngöngu nýrra ríkja.
AFP/Mandel Ngan
Washington Sauli Niinistö, Joe
Biden og Magdalena Andersson.
„Finnland og Sví-
þjóð styrkja NATO“
- Fullur stuðningur í umsóknarferlinu
Twitter til-
kynnti í gær að
fyrirtækið
myndi setja við-
vörun við pósta
þar sem farið
væri með rangt
mál um stríð
Rússa í Úkra-
ínu, en það væri
hluti af nýrri krísustefnu fyrir-
tækisins um ósannar upplýsingar.
Notendur sem ætla að smella á
pósta sem setja fram rangar upp-
lýsingar um stríðið fá viðvörunar-
miðann upp fyrst, sem hylur póst-
inn, og þurfa að smella á hann til að
sjá póstinn, sagði Yoel Roth, yfir-
maður deildar sem sér um traust og
heilindi fyrirtækisins. Hann segir
áform uppi um að sami háttur verði
hafður á um aðrar krísur í heim-
inum síðar. Aðaláherslan núna
verður á upplýsingar sem koma frá
ríkisstofnunum, fjölmiðlum og öðr-
um sem hafa stóran lesendahóp.
VIÐVÖRUN SETT Á PÓSTA
Tékka á falsfréttum
Twitter fer gegn
falsfréttum.
AFP/Amy Osborne
Tuttugu og eins árs maður hóf
skotárás í Lloyd-framhaldsskól-
anum í Bremerhaven í gær og
særði illa konu í starfsliðinu áður
en lögreglu tókst að handtaka
hann. Ekki lá ljóst fyrir hver
ástæða skotárásarinnar var, en
saksóknarinn Oliver Constien sagði
í gær að allt benti til þess að árás-
armaðurinn ætti við sálfræðilega
erfiðleika að stríða. Fórnarlambið
er nú á spítala með alvarlega
áverka.
Árásin varð klukkan níu um
morguninn að staðartíma. Strax
var brugðist við og lögreglan kom á
staðinn stuttu síðar og náði mann-
inum. Verið er að kanna hvort hann
hafi eitthvað tengst konunni sem
hann skaut.
SKOTÁRÁS Í ÞÝSKALANDI
Árásarmaður í haldi
Árás Lloyd-framhaldsskólinn.
AFP/Sina Schuldt
Dóra Ósk Halldórsdóttir
doraosk@mbl.is
Hinn 21 árs gamli Vadím Sjisjímarín
mætti í gær til annars dags réttar-
haldanna í Kænugarði þar sem hann
er sakaður um stríðsglæpi gegn
Úkraínu. Rússneski hermaðurinn
hefur þegar játað sök sína, en 28.
febrúar skaut hann hinn 62 ára
Oleksandr Sjelipóv, sem var borg-
aralega klæddur á reiðhjóli í bænum
Tsjúpakívka í austurhluta Úkraínu
aðeins fjórum dögum eftir að innrás
Rússa hófst. Í réttarsalnum mætti
hann ekkju Sjelipóvs sem spurði
hann hvað maðurinn hennar hefði
eiginlega gert á hlut hans og hvers
vegna hann væri í Úkraínu. „Frá
hverju ertu að bjarga okkur?“ spurði
ekkjan. Rússneski hermaðurinn, sem
virðist vart af barnsaldri, leit út fyrir
að vera mjög áhyggjufullur og sak-
bitinn. Hann sagði að annar rúss-
neskur hermaður hefði sagt sér að
skjóta og hann hefði hlýtt því og tekið
upp riffilinn og skotið hann mörgum
skotum. „Ég veit að þú átt ekki eftir
að fyrirgefa mér, en ég spyr þig
samt: Geturðu fyrirgefið mér?“
spurði Sjisjímarín ekkjuna. Sækj-
endur í málinu fara fram á lífstíðar-
fangelsi yfir hermanninum, en mála-
ferlin eru þau fyrstu sem sótt eru
gegn Rússum vegna stríðsglæpa í
Úkraínu.
Að minnsta kosti tólf látnir
Að minnsta kosti tólf hafa látið lífið
í loftárásum í Severodonetsk og
fjörutíu eru særðir, að því er haft var
eftir héraðsstjóra Luhansk í gær, en
rússneski herinn hefur verið í sókn í
austurhluta landsins til að tryggja
sér Donbass-héraðið. Héraðsstjórinn
Sergei Gaídaí sagði að tölurnar gætu
hækkað því ekki væri búið að fara
yfir allar rústirnar og árásirnar væru
enn yfirstandandi.
Rússar hóta nú Úkraínu að stöðva
afhendingu raforku til landsins með
því að stöðva stærsta kjarnorkuver
Evrópu í Saporisjía nema þeir borgi
þeim fyrir rafmagnið. Rússar náðu
kjarnorkuverinu á fyrstu vikum inn-
rásarinnar. Úkraínumenn hafa ekki
virt Rússa viðlits í málinu og segja að
þá skorti þekkingu til að standa við
hótunina.
Rússar segja að 1.730 úkraínskir
hermenn hafi gefist upp í Asovstal-
stálverksmiðjunni í Maríupol. Yfir-
völd í Kænugarði vilja reyna að
skipta á föngum við Rússa, en úkra-
ínskir leppstjórar í Donetsk-hér-
aðinu segja að einhverjir hermann-
anna gætu farið fyrir dómstóla.
Stuðningur beggja flokka
Bandaríska þingið samþykkti í
gær 40 milljarða dollara styrk til
Úkraínu til að berjast gegn Rússum í
stríðinu. Styrkurinn var samþykktur
í öldungadeild þingsins með 86 at-
kvæðum gegn 11, en öll mótatkvæðin
komu frá repúblikönum, sem fóru
gegn vilja Mitch McConnells, leið-
toga þeirra í öldungadeildinni. Sagði
hann samt að niðurstaðan væri af-
gerandi og þverpólitísk.
Flóttamenn frá Úkraínu eru farnir
að snúa til baka, en að sögn pólskra
stjórnvalda fóru meira en 28 þúsund
Úkraínumenn í gegn um Pólland til
Úkraínu síðasta miðvikudag að því er
sagði í The Washington Post í gær.
Meira en 3,4 milljónir hafa flúið til
Póllands frá Úkraínu frá upphafi
stríðsins en landamæraverðir segjast
nú sjá breytingu. Margir yngri karl-
menn í Úkraínu urðu eftir til að heyja
stríðið við Rússa og nú vilja fjölskyld-
ur þeirra koma til baka.
Úkraína fær ekki flýtimeðferð
Í austurhluta landsins eru hins
vegar íbúar sundurskotinna borga
hræddir um að komast aldrei aftur
heim. Galina Chistyakóva frá þorp-
inu Ruska Lozova norður af Karkív
er ein af þeim. „Ef við komum og það
eru bara rústir, hvert á ég þá að fara
með fjölskylduna,“ sagði hún í viðtali
við AFP-fréttastofuna. Meira en
áttatíu flóttamenn frá þorpinu hafa
gist í barnaheimili á svæði í norður-
hluta Karkív sem enn hefur ekki lent
í sprengjuregninu. Þúsundir annarra
Úkraínumanna búa við sömu aðstæð-
ur og lifa í voninni.
Á sama tíma og reynt er að flýta
umsóknum Svíþjóðar og Finnlands
um inngöngu í Atlantshafsbandalag-
ið, þótt ekki sé útséð um afstöðu
Tyrkja, sem standa einir á móti, þá er
ekki það sama upp á teningnum með
inngöngu Úkraínu í Evrópusam-
bandið. Þýski kanslarinn Olaf Scholz
sagði í gær að það gæti tekið mánuði
ef ekki ár. Utanríkisráðherra Úkra-
ínu, Dmítró Kúleba, sagði þetta ann-
ars flokks framkomu gegn landinu.
„Geturðu fyrirgefið mér?“
- Réttarhöld í Kænugarði - Tólf látnir í Severodonetsk - Vilja selja rafmagn
- 1730 hermenn gefist upp - 40 milljarða styrkur - Óttast að komast ekki heim
AFP/Sergei Supinsky
Kænugarður Rússneski hermaðurinn Vadím Sjisjímarín á öðrum degi réttarhaldanna í gær, en hann er 21 árs.