Morgunblaðið - 20.05.2022, Side 28

28 MENNING
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 20. MAÍ 2022
Helgi Snær Sigurðsson
helgisnaer@mbl.is
Fimm myndlistarmenn og fimm rit-
höfundar koma saman á sýningunni
Stöðufundur sem nú stendur yfir í
Gerðarsafni og lýkur í lok mánaðar.
Upphaflega átti að opna sýninguna
árið 2020 en vegna faraldursins var
henni frestað í tvígang. Myndlistar-
mennirnir fimm eru þau Auður Óm-
arsdóttir, Björk Viggósdóttir, Fritz
Hendrik IV, Guðlaug Mía Eyþórs-
dóttir og Páll Haukur. Rithöfund-
arnir eru Bergur Ebbi, Fríða Ís-
berg, Halldór Armand, Jakub
Stachowiak og Kristín Eiríksdóttir.
Sýningarstjórar eru Kristína Aðal-
steinsdóttir og Þorvaldur S. Helga-
son.
Samtíminn eldist
Sýningunni fylgir bókverk í 300
eintökum og kemur fram í texta
Þorvaldar að hugmyndina að sýn-
ingarverkefninu hafi hann fengið
sumarið 2019 þegar styttist í komu
nýs áratugar. Var hugmyndin upp-
haflega að halda þverfaglega sam-
sýningu þar sem þúsaldar-kynslóð-
in myndi fjalla um upplifun sína af
fyrstu tuttugu árum 21. aldar en
þegar Covid-19 skall á fór sýningin
úr því að vera samtímaspegill yfir í
að vera líkari sögulegu yfirliti. Vitn-
ar Þorvaldur í orð Eiríks Arnar
Norðdahl í Óratorreki: „Gættu þín
á samtímanum, hann eldist.“
Hinn sýningarstjórinn, Kristína
Aðalsteinsdóttir, skrifar í sínum
texta að neysluhyggja, mörk efnis-
kenndar og líkamleika, yfirvofandi
loftslagsvá, eftirsjá, þrá okkar eftir
viðurkenningu og tengingu við
aðra, auk andlegrar vellíðunar, séu
leiðarstef bæði bókverksins og sýn-
ingarinnar.
Mynd og texti
Sýningin í Gerðarsafni er hin for-
vitnilegasta og vinna myndlistar-
mennirnir í ýmsa miðla. Texta
skáldanna má sjá á veggjum auk
þess sem tvö þeirra, Bergur og
Kristín, gerðu einnig myndlistar-
verk. Mælir blaðamaður með því að
gestir verði sér út um eintak af bók-
verkinu til að geta lesið það í heild.
Þorvaldur segir upphaflegu pæl-
inguna hafa verið að taka einhvers
konar stöðutékk á listinni og sam-
tímanum í tilefni áratugamótanna
fyrir tveimur árum. „Frá upphafi
langaði mig að gera eitthvað sem
blandaði saman ólíkum listgreinum.
Annars vegar bókmenntum og hins
vegar myndlist. Ég hef alltaf haft
mikinn áhuga á þessum skurð-
punkti listgreina,“ segir Þorvaldur
og að þessi blanda texta og mynda
hafi passað mjög vel við hugmynd-
ina um að fjalla um samtímann og
upplifun kynslóðarinnar sem hann
tilheyri, þúsaldarkynslóðarinnar.
„Fréttaflutningur og samfélags-
miðlun í dag er eiginlega alltaf sam-
bland af þessu tvennu, mynd og
texta,“ bendir Þorvaldur blaða-
manni á.
Einskismannsland
Þorvaldur segir að vegna frestana
í kófinu hafi þurft að taka stöðutékk
á verkefninu og spyrja hvort halda
ætti sama striki eða taka aðra
stefnu. Var því stöðufundur tekinn
um Stöðufund, svo að segja.
„Grunnramminn hélt sér allan tím-
ann en hugmyndin breyttist úr því
að vera einhvers konar fögnuður
tímamóta yfir í stöðutékk á þessari
kynslóð listamanna og skálda sem
er ekki lengur yngsta kynslóðin en
er heldur ekki alveg tilbúin að full-
orðnast,“ segir Þorvaldur. Hann
segir ýmsar vendingar hafa átt sér
stað síðustu tvö ár en þó séu þau
hálfgerð eyða í minninu, eins konar
einskismannsland.
Ritlist og myndlist eru augljós-
lega ólík í eðli sínu en Þorvaldur
segir ýmsa þræði liggja á milli þess
sem listafólkið er að fjalla um. Hann
bendir á að tveir listamenn séu með
afskorin nef í verkum sínum, Páll
Haukur og Auður Ómarsdóttir, og
Guðlaug Mía með stakt eyra. Einnig
megi greina þræði á milli í umfjöll-
unarefnum. Vangaveltur um tíma
megi til dæmis sjá hjá Bergi Ebba,
Fríðu og Guðlaugu Míu. „Margir
óvæntir þræðir komu upp en allir
unnu þó sjálfstætt,“ segir Þorvald-
ur, ekkert beint samstarf hafi átt
sér stað milli listamannanna.
Tangarhald tækninnar
Þorvaldur er spurður að því
hvaða tilfinningu hann hafi fengið
þegar sýningin var tilbúin, hvað
honum hafi þótt einkenna hana og
segir hann að sér hafi þótt hún ein-
kennast af leikgleði og óreiðu. „Það
er mikil leikgleði og mikið kaos en
líka ákveðin heimshryggð. Verk
Auðar Ómarsdóttur fjallar til dæmis
um tangarhaldið sem tækni og sam-
félagsmiðlar hafa á okkur en gerir
það á glettinn og absúrd hátt. Þá
fjallar ljóð Jakubs Stachowiak um
loftslagsvá og niðurbrot náttúrunn-
ar með lýrískum og harmrænum
hætti. Þetta er birtingarmynd á
óreiðu samtímans,“ segir Þorvaldur.
Hann bendir að lokum á að hvert
eintak af bókverkinu sé einstakt,
þar sem Guðlaug Mía hafi sett
fingrafar sitt á tiltekna blaðsíðu og
líka límt á hana fólíu.
Ljósmynd/Vigfús Birgisson
Forvitnilegt Eitt verka Páls Hauks á sýningunni í Gerðarsafni.
Ljósmynd/Halldóra Kristín photography
Sýningarstjórar Kristína Aðalsteinsdóttir og Þorvaldur S. Helgason. Í bakgrunni má sjá verk Auðar Ómarsdóttur.
Leikgleði, óreiða og heimshryggð
- Rithöfundar og myndlistarmenn koma saman í Stöðufundi sem er bæði bókverk og myndlistarsýning
- „Ég hef alltaf haft mikinn áhuga á þessum skurðpunkti listgreina,“ segir einn sýningarstjóra
Eyra Verkið „102 ára eyra“ eftir
Guðlaugu Míu Eyþórsdóttur.
Ragnhildur Þrastardóttir
ragnhildur@mbl.is
Tónlistarkonan Guðlaug Sóley Hösk-
uldsdóttir, sem þekkt er undir lista-
mannsnafninu Gugusar, þorði ekki að
syngja fyrir framan sína eigin móður
fyrir aðeins þremur árum. Hún varð
fyrir gagnrýni í grunnskóla fyrir
sköpun sína og var lítt hrifin af
reglum um beint bak og fingrasetn-
ingu í píanótímum sem hún gaf upp á
bátinn eftir fjórar tilraunir. Nú er
hún einungis 18 ára og hefur þrátt
fyrir það spilað á mörgum af helstu
tónlistarhátíðum landsins, samið lag
sem var notað í þáttaröð á Netflix og
er í þann mund að gefa út aðra plötu.
Guðlaug Sóley er viðmælandi í nýj-
asta þætti Dagmála. Þar fer hún yfir
þetta ótrúlega ferðalag.
Söng innan úr fataskáp
Ferill Guðlaugar, sem skapar tón-
list og syngur, fór almennilega af stað
eftir að hún var valin rafheili Músík-
tilrauna árið 2019, þá 15 ára gömul.
Fyrir þann tíma hafði hún varla
sungið fyrir framan annað fólk.
„Mamma var búin að vera að
segja: Ókei Guðlaug, ef þú ætlar að
syngja þarna verður þú að þora að
syngja fyrir framan mig,“ segir Guð-
laug sem brá á það ráð að fara inn í
fataskáp og syngja þar á meðan
mamma hennar stóð fyrir framan
hann. Hún söng svo í fyrsta sinn á
sviði í hljóðprufunni fyrir Músík-
tilraunir.
Guðlaug þurfti engan skáp í Mús-
íktilraunum því á sviðinu fann hún
karakterinn sem hún notar núna allt-
af þegar hún fer á svið: Gugusar.
„Rétt áður en ég fer á svið finnst
mér ég, Guðlaug Sóley, ekki lengur
vera Guðlaug Sóley,“ segir Guðlaug.
„Ég verð að gera það. Mér finnst
óþægilegt að vera Guðlaug Sóley,
geðveikt feimin á sviðinu og standa
kyrr.“
Hún byrjaði að skapa tónlist sem
barn og á unglingastigi fór hún að
finna fyrir gagnrýni skólasystkina
sinna. „Þegar þú ferð svona út úr
kassanum þegar þú ert í grunnskóla
færðu bæði góð og slæm viðbrögð,“
segir Guðlaug. „Mér var eiginlega
sama af því að ég var svo ákveðin í að
þetta væri það sem mig langaði að
gera.“
Textarnir erfiðastir
Textarnir á fyrstu plötu Gugusar
eru á ensku og segir Guðlaug að
ástæðan fyrir því sé sú að hún hafi
ekki þorað að semja á íslensku. Það
hefur nú breyst og eru textarnir á
nýju plötunni hennar sem kemur
væntanlega út í lok sumars á hinu
ástkæra ylhýra.
„Ég á langerfiðast með texta, ég
veit ekki hvað það er en ég held að
sjálfstraustið mitt sé mjög lítið þegar
kemur að textum. Núna finnst mér
ég vera meira að sleppa því sem ég er
að hugsa, ekki vera feimin við það. Ef
það er einhver skrýtinn texti þá er
hann bara skrýtinn,“ segir Guðlaug
um textagerðina.
Hún leyfir sér oft að setja sig í spor
annarra þegar hún semur texta þó að
hún sé nú í auknum mæli að nota sína
eigin upplifun til textagerðar.
Lét gagnrýnina ekki stoppa sig
- Gugusar hefur náð langt þrátt fyrir
ungan aldur - Önnur plata á leiðinni
Morgunblaðið/Ágúst Óliver
Tónlistarkona „Þegar þú ferð svona út úr kassanum þegar þú ert í grunn-
skóla færðu bæði góð og slæm viðbrögð,“ segir Guðlaug Sóley í Dagmálum.