Morgunblaðið - 23.05.2022, Blaðsíða 12

12 FRÉTTIR
Viðskipti | Atvinnulíf
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 23. MAÍ 2022
Rauðarárstígur 12-14, sími 551 0400 · www.uppbod.is
Vefuppboð nr. 119
í Fold uppboðshúsi, Rauðarárstíg
í dag, mánudaginn 23. maí kl. 18.30
Ís
le
ifu
rK
on
rá
ðs
so
n
LOKSINS!
UPPBOÐ Í SAL!
Sigurlaug Jónasdóttir
Léttar veitingar
23. maí 2022
Gengi Kaup Sala Mið
Dollari 130.94
Sterlingspund 163.29
Kanadadalur 102.4
Dönsk króna 18.61
Norsk króna 13.496
Sænsk króna 13.201
Svissn. franki 134.73
Japanskt jen 1.0233
SDR 176.0
Evra 138.5
Meðalgengi/Viðskiptavog þröng 172.28
sem stríðið í Úkraínu hefur haft en
saman framleiða Úkraína og Rúss-
land um þriðjung af öllu hveiti og
byggi á heimsmarkaði og helming
allrar sólblómaolíu. Þá eru Rússland
og bandalagsríki þeirra Hvíta-Rúss-
land annar og þriðji stærsti fram-
leiðandi kalíkarbónats sem er lykil-
hráefni í framleiðslu áburðar.
Verða að ryðja
burtu hindrunum
„Undanfarið ár hefur matvæla-
verð á heimsvísu hækkað um nærri
því þriðjung, áburður um meira en
helming og olía um næstum tvo
þriðju. Flest þróunarlönd hafa ekki
fjárhagslega burði til að milda högg-
ið af svo miklum hækkunum,“ sagði
Guterres. „Mörg þeirra hafa ekki að-
gang að fjármagnsmörkuðum og
geta því ekki tekið lán, en þau sem
eiga kost á lánum þurfa að borga háa
vexti sem auka líkurnar á skulda-
vanda þegar fram í sækir.“
Minnti Guterres jafnframt á
margþætt áhrif fæðu- og næringar-
skorts sem geta valdið pólitískum
óstöðugleika og átökum, hrundið af
stað fólksflutningum og skert þroska
barna með þeim hætti að áhrifin
fylgja þeim fyrir lífstíð.
Leggur Guterres til að ryðja
burtu öllum hindrunum á útflutningi
matvæla og áburðar, þar með talið
frá Rússlandi og Hvíta-Rússlandi.
Eins segir hann að bæta þurfi að-
gengi þróunarlanda að lánum svo
þau geti betur fjármagnað stuðning
við þá sem líða fæðuskort og hjálpað
fjárþurfi bændum að kaupa elds-
neyti, áburð og fræ, samhliða því að
tengja ræktendur betur við markaði.
Loks verði að tryggja viðunandi
stuðning við mannúðarstarf á svæð-
um þar sem ríkir hungursneyð.
Fæðuskortur var einnig á dagskrá
fundar fjármálaráðherra G7-
ríkjanna í Bonn á miðvikudag og
gáfu ráðherrarnir út sameiginlega
FRÉTTASKÝRING
Ásgeir Ingvarsson
ai@mbl.is
Morgunblaðið fjallaði á laugardag
um hvernig hækkað verð á fóðri,
áburði og hráefni til matvælafram-
leiðslu hefur komið illa við innlenda
framleiðendur. Margir samverkandi
þættir hafa stuðlað að hækkandi
verði og munar þar ekki síst um að
innrás Rússlandshers í Úkraínu hef-
ur skekið markaði fyrir hráolíu,
kornvörur, matarolíur og hráefni
fyrir áburðarframleiðslu.
Stjórnmálaleiðtogar og greinend-
ur vara nú við því að alvarleg
matvælakreppa kunni að vera fram
undan og hætta á að í fátækari lönd-
um heims geti orðið mannfellir
vegna fæðuskorts.
António Guterres, aðalritari Sam-
einuðu þjóðanna, flutti ávarp á mið-
vikudag þar sem hann benti á að á
undanförnum tveimur árum hefði
þeim sem búa við verulegan fæðu-
skort fjölgað úr 135 milljónum í 276
milljónir og að hungursneyð hrjái
meira en hálfa milljón manna. Varaði
Guterres við að ef ekki verður gripið
til markvissra aðgerða muni tugir
milljóna til viðbótar líða fæðuskort.
Benti hann sérstaklega á þau áhrif
yfirlýsingu um að setja á laggirnar, í
samvinnu við Alþjóðabankann, sér-
stakt viðbragðsverkefni til að
stemma stigu við fæðuskorti. Verk-
efnið hefur fengið nafnið Global Alli-
ance for Food Security (GAFS) og er
ætlunin að sameina krafta ríkja og
alþjóðastofnana og nýta þau stuðn-
ingsverkefni og innviði sem fyrir eru
til að draga úr vandanum bæði til
skemmri og lengri tíma litið.
Indland hættir við útflutning
Fleira spilar inn í en ástandið í
Úkraínu og hafa t.d. bændur í Norð-
ur-Ameríku átt erfitt með að sá í
akra sína vegna óhagfelldra veður-
skilyrða.
Vonir stóðu til að Indland myndi
auka útflutning á kornvörum en þar-
lend stjórnvöld sögðu í apríl að
stefndi í metuppskeru hjá hveiti-
bændum og framboðið langt umfram
það sem þyrfti til að mæta eftirspurn
innanlands. Hreyktu stjórnvöld sér
af að útflutningur á umframfram-
leiðslu indverskra bænda myndi
hjálpa til að lina þrautir annarra
þjóða og var stefnt að því að í kring-
um 10 milljónir tonna af indversku
hveiti færu á erlenda markaði á
þessu ári og því næsta. Um þarsíð-
ustu helgi kom hins vegar í ljós að
ekkert yrði af útflutningnum og setti
ríkisstjórn Narendra Modi útflutn-
ingsbann á hveiti. Var ástæðan sú að
mikil hitabylgja gekk yfir landið á
versta tíma og skaddaði plöntur ind-
verskra hveitibænda. Munu stjórn-
völd veita undanþágu frá útflutn-
ingsbanninnu eftir atvikum, s.s. ef
erlend ríki óska þess sérstaklega að
kaupa indverskt hveiti til að afstýra
fæðuskorti.
Indland er annar stærsti hveiti-
framleiðandi heims á eftir Kína en
indverskum hveitimarkaði er mið-
stýrt og kaupa stjórnvöld alla upp-
skeru bænda og selja síðan með af-
slætti til almennings.
Glímt við fæðu- og áburðarskort
AFP
Örvænting Mótmælendur í Colombo sitja á tómum gaskútum. Svo mánuðum
skiptir hefur Srí Lanka glímt við skort á fæðu og helstu nauðþurftum.
- Indland bannaði óvænt útflutning á hveiti - Hátt eldsneytis- og áburðarverð nú mun víða valda því
að næsta uppskera verður lakari en ella - Alþjóðabankinn og G7-ríkin ráðast til atlögu við vandann
Flugfélagið Air France-KLM á í við-
ræðum við fjárfestingarsjóðinn
Apollo Global Management um 500
milljóna evra fjármagnsinnspýtingu.
Myndi upphæðin renna til viðhalds-
og viðgerðardeildar félagsins og um
leið nýtast til að greiða hluta af þeim
lánum sem frönsk stjórnvöld veittu
flugfélaginu vegna þeirra rekstrar-
erfiðleika sem félagið glímdi við í
kórónuveirufaraldrinum.
Er markaðsvirði Air France-KLM
í dag um 2,73 milljarðar evra, að því
er Reuters greinir frá.
Apollo-sjóðurinn var settur á lagg-
irnar árið 1990 og hefur síðan þá
fjárfest í mjög félögum af ýmsum
toga. Hefur sjóðurinn m.a. átt að
hluta eða í heild kvikmyndahúsa-
keðjuna AMC, hótelið Caesars Pa-
lace í Las Vegas, skemmtiferða-
skipaútgerðina Norwegian Cruise
Line og veitingastaðakeðjuna Chuck
E. Cheese.
Að sögn talsmanns Air France-
KLM mun Apollo ekki eignast hlut í
flugfélaginu og því sennilegt að við-
skiptin feli í sér að Apollo eignist í
staðinn flugvéla- og varahlutalager
sem flugfélagið síðan leigir af fjár-
festingarsjóðnum.
Í febrúar greindi Air France-
KLM frá því að flugfélagið hygðist
afla allt að fjögurra milljarða evra til
að endurgreiða þau lán sem stjórn-
völd veittu í faraldrinum. ai@mbl.is
AFP / Geoffroy Van der Hasselt
Þróun Með aðkomu Apollo má gera breytingar á rekstri Air France-KLM.
Vilja 500 milljónir
evra inn í reksturinn
- Greiða smám saman upp neyðarlán
Áhrif fæðuskorts hafa þegar komið fram víða um heim en óvíða er vand-
inn meiri en á Srí Lanka. Forseti landsins, Mahinda Rajapaksa, sagði ný-
lega af sér eftir að hörð mótmæli brutust út í höfuðborginni Colombo en
hann kom því til leiðar í apríl á síðasta ári að öll notkun kemísks áburðar
og skordýraeiturs var bönnuð með það fyrir augum að gera landbúnað á
eyjunni lífrænan. Sex mánuðum síðar var ljóst að uppskera bænda hafði
dregist saman um 20% og var banninu aflétt en innflutningur á áburði
og skordýraeitri er enn lítill vegna gjaldeyrisskorts.
Hefur Srí Lanka þurft að flytja inn hrísgrjón og hrísgrjónaverð á eyj-
unni hefur hækkað um 50%. Þá hafa tebændur orðið fyrir miklum búsifj-
um en telauf eru ein helsta útflutningsvara landsins og er talið að tjón
greinarinnar nemi um 425 milljónum dala. Tekjur af ferðaþjónustu
hrundu í kórónuveirufaraldrinum og gengi srílönksku rúpíunnar hefur
nær helmingast á undanförnum tólf mánuðum.
Situr Srí Lanka núna fast í vítahring og eykur það á vandann hve dýrt
er að flytja inn matvæli og áburð. Þá vantar líka eldsneyti og lyf og er
efnahagur landsins í lamasessi.
Ástandið versnar á Srí Lanka
ÆTLUÐU AÐ GERA LANDBÚNAÐINN LÍFRÆNAN