Sjómannablaðið Víkingur - 01.04.2019, Page 28

Þ að er fróðlegt að rifja upp frum-
kvöðla sem unnið hafa gegnum
árin að öryggismálum sjómanna.
Það hefur aldrei verið auðvelt verkefni
að fá bætt öryggi sjómanna en sjómenn
hafa átt góða og ákveðna málsvara gegn-
um tíðina sem vert er að minnast, Einar
J. Gíslason var einn af þeim.
Einar var fæddur á Arnarhóli í Vest-
mannaeyjum 31. janúar 1923. Foreldrar
hans voru Guðný Einarsdóttir og Gísli
Jónsson skipstjóri og útvegsbóndi. Einar
tók skírn í Betelsöfnuðinum 26. nóvem-
ber 1939. Hann var forstöðumaður í
Betel Vestmannaeyjum í 22 ár og Fíla-
delfíu í Reykjavík í 20 ár. Fyrir þessi
störf var hann landsþekktur enda mikill
ræðuskörungur. Ég ætla ekki að minnast
hér frekar á störf hans að trúmálum.
Einar fékk vélstjórnarréttindi í janúar
1941 en á þeim tíma sá Fiskifélag Íslands
um menntun til vélstjórnar í Eyjum. Frá
30. janúar sama ár var hann ráðinn land-
vélstjóri í Ísfélagi Vestmannaeyja og var í
því starfi til 1948 eða í átta ár. Einar
gegndi mörgum öðrum störfum sem vert
er að minnast á. Hann var sjómaður og
útgerðarmaður, stundaði sjóinn í 17 ár
lengst af með Óskari bróðir sínum á
Gæfunni VE 9 sem þeir bræður áttu og
gerðu út saman.
Í grein sem Guðni Einarsson, sonur
Einars skrifaði í Sjómannadagsblað Vest-
mannaeyja um sjómannsferil föður síns
segir meðal annars: „Um borð í Gæfu
VE var iðkuð jafnaðarmennska í verki og
aflahlut skipt jafnt á milli áhafnarinnar.
Þetta var óvenjulegt að ekki væri mis-
munað í launum eftir stöðum um borð.
Annað sem frábrugðið var í útgerð Gæfu
VE 9 og öðrum bátum, var að Óskar hélt
viðtekinni venju í skipstjórn sinni að róa
ekki á sunnudögum og voru þeir bræður
samhentir í þeirri stefnu. Þeir stunduðu
sjóinn alla rúmhelga daga og Óskar tók
oft einu hali meira en aðrir til að geta
verið í landi um helgar.“
Seinna var komið á helgarfríum á flot-
anum, og vildu margir meina að með
helgarfríunum hafi slysum fækkað hjá
sjómönnum. Ég held að það sé rétt enda
hér áður fyr lítið sem ekkert hugsað um
hvíldartíma sjómanna. Þarna hafa þeir
bræður verið frumkvöðlar hvað varðar
helgarfrí þó það hafi verið fyrst og fremst
af trúarlegum ástæðum. Það var einnig
örugglega sjaldgæft að hafa jöfn skipti á
bátum í Eyjum sama hvaða stöðu menn
gegndu, hvort sem menn voru skipstjóri,
vélstjóri, kokkur eða háseti, allir voru á
sama hlut.
Einar starfaði í nokkur ár hjá Vest-
mannaeyjahöfn, þar vann hann bæði við
hafnargerðina, á hafnarbátnum Létti og
var verkstjóri á grafskipinu Vestmannaey
sem þjónaði höfninni í tugi ára. Því mið-
ur var þetta merka grafskip brytjað niður
í brotajárn, en það er önnur saga.
Einar J. Gíslason vann að
öryggismálum sjómanna
Sigmar Þór Sveinbjörnsson, fyrrverandi stýrimaður og skipaskoðunarmaður
Einar J. Gíslason heiðraður á sjómannadegi. Ljósm: Sigurgeir Jónasson
Óskar Gíslason skipstjóri á Gæfu VE 9.
Ljósm: Sigurgeir Jónasson
28 – Sjómannablaðið Víkingur