Morgunblaðið - 27.08.2022, Blaðsíða 38

38 MENNING
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 27. ÁGÚST 2022
Ísak Gabríel Regal
isak@mbl.is
Tónlistarkonan og Óskarsverðlauna-
hafinn Markéta Irglova gaf á dögun-
um út sína fyrstu plötu í átta ár.
Nýja platan heitir LILA og inni-
heldur níu lög sem fjalla öll um ást-
ina í sínum mismunandi myndum.
LILA er jafnframt þriðja platan í
þríleik sem hófst með útgáfu plöt-
unnar ANAR (2011), en framhald
hennar MUNA (2014) var síðasta
plata Marketu í fullri lengd.
„Við höfum verið að taka plötuna
upp síðan í september í fyrra en ég
hef verið að semja lögin í um átta ár,
eða allt síðan ég gaf út síðustu plöt-
una mína,“ segir Markéta í samtali
við Morgunblaðið. Hún og eiginmað-
ur hennar, hljóðmaðurinn Sturla
Míó Þórisson, unnu plötuna í sam-
einingu. „Ég átti 18 lög fyrir, en
valdi síðan helming þeirra fyrir
þessa plötu og gef vonandi út hin níu
lögin í aðra plötu á næsta ári,“ bætir
Markéta við.
Það þykir óvenjulegt í dag að gefa
út efni með svo löngu millibili og
Markéta viðurkennir að hún hafi að
nokkru leyti þurft að undirbúa
endurkoma sína.
„Átta ár eru heil eilífð í tónlistar-
bransanum. Það er svo margt sem
breytist og fólk á það til að gleyma
manni. Ég þurfti að ráðast í dálitla
herferð og gaf út þrjú löng lög;
„Quintessence“, „Among the Liv-
ing“ og „Mother“ sem eru öll um 15
mínútur að lengd, í aðdraganda nýju
plötunnar til að ná aðeins til fólks
aftur og minna á mig. Samt er heppi-
legt að fólk áttar sig fljótt á því hver
ég er þegar talað er um mig sem
stelpuna sem lék Girl í myndinni
Once og vann Óskarinn fyrir lagið
„Falling Slowly“,“ útskýrir Markéta
en eins og frægt er þá lék hún aðeins
19 ára gömul annað aðalhlutverkið í
kvikmyndinni Once sem kom út árið
2008. Markéta hlaut þá Óskars-
verðlaunin fyrir besta frumsamda
lagið sem hún samdi ásamt meðleik-
ara sínum, írska tónlistarmanninum
og leikaranum Glen Hansard, en
Markéta er yngsti handhafi Óskars-
verðlaunanna í þeim flokki frá upp-
hafi.
Fyrst melódían, síðan textinn
Spurð út í ferlið, sem hún hefur
tamið sér þegar hún sest niður og
býr til tónlist, segir Markéta að mel-
ódían komi fyrst til hennar en text-
inn svo í kjölfarið. „Það er yfirleitt
þannig að ég sit við píanóið og byrja
að spila einhverja melódíu sem mér
líst á. Þá syng ég eitthvað bull með
sem mér dettur í hug jafnóðum. Þá
verður venjulega til lítið fræ, bæði í
melódíuna og svo einhver setning
sem mér finnst vera lykillinn að lag-
inu. Síðan sest ég niður með blað og
penna og sé til hvort eitthvað meira
komi í framhaldinu af því, þá fjórar
eða fimm setningar. Það sem eftir er
af laginu tekur lengri tíma að síast
inn og ég flakka mikið á milli píanós-
ins og glósubókarinnar til að klára
lagið.“
Markéta er píanóleikari og söng-
kona í grunninn en er einnig fær á
önnur hljóðfæri, til að mynda gítar.
Þá fór hún í raddþjálfun í fyrsta sinn
á ævinni þegar hún tók þátt í
Söngvakeppninni fyrr á þessu ári.
„Þegar ég hlusta á eldri upptökur
finnst mér röddin hafa breikkað
töluvert á undanförnum árum og ég
er mjög ánægð með það.“
Hvað er LILA?
Eins og áður segir samanstendur
nýja platan af níu lögum sem fjalla
hvert og eitt um mismunandi teg-
undir af ást. En hvaðan kemur þessi
titill, Lila? „Lila er indverskt hugtak
sem táknar guðdómlegan leik og það
að njóta lífsins. Mér skilst að fólk
trúi mikið á það á Indlandi að allir í
heiminum leiki einhverja ákveðna
persónu í lífinu. Þetta gengur út á að
minna sig á að við erum öll hér til að
leika okkur, læra á lífið og okkur
sjálf. Lila er líka stundum notað í
tengslum við þá gerð tilviljana þegar
hlutir heppnast óvænt, og að Lila sé
í ríkjandi afl í því að allt fari á besta
veg.“
Markéta segist hafa upplifað það í
sínu lífi að eitthvað sem var óplanað
hafi óvænt gengið upp og að allt hafi
orðið eins og það átti að vera. „Lila
þýðir líka fjólublár í mörgum tungu-
málum og er þar að auki kvennafn,
sem á vel við plötuna því öll lögin
fjalla um ástir kvenna.“
Allt er þegar þrennt er
Hlustendur fengu smá forsmekk
af plötunni fyrr í sumar þegar þrjú
lög, „My Roots Go Deep“, „The Sea-
son“ og „Girl From A Movie“, komu
út í júní, júlí og ágúst síðastliðnum.
Markéta segist mjög upptekin af töl-
unni þremur og vísar þá í máltækið
„allt er þegar þrennt er“. „Þessi
plata er númer þrjú í þríleiknum
sem hófst með fyrstu sólóplötunni
minni árið 2012. Mín reynsla er sú að
góðir hlutir koma í þrennu lagi eins
og er þekkt með bækur og annað. Þá
er alltaf hægt að kafa dýpra í við-
fangsefnið í hverju verki fyrir sig.
Það var líka sama konan sem málaði
kápurnar fyrir plöturnar þrjár og
hver plata ber titil sem inniheldur
aðeins eitt orð úr ólíkum tungu-
málum.“
Markéta ætlar ekki að bíða lengi
með að gefa út aðra plötu en hún er,
eins og áður segir, þegar tilbúin og
kemur út á næsta ári. Hún segir til-
ganginn með því að gefa út plötu
með eins árs millbili vera að minna á
fyrri plötuna, en það getur verið
mikilvægt, sér í lagi í dag þar sem
óteljandi tónsmíðar koma út á hverj-
um einasta degi.
Ljósmynd/Sion Fullana
Átta ár LILA er fyrsta hljómplata Markétu í átta ár. Hún segist ekki ætla að bíða svo lengi með að gefa út næstu.
Guðdómleg gleði í lífsins leik
- Fyrsta hljómplata Óskarsverðlaunahafans Markétu Irglovu í átta ár - Titill plötunnar vísun í ind-
verskt hugtak sem táknar guðdómlega gleði í lífsins leik en platan fjallar um ólíkar tegundir ástar
Helgi Snær Sigurðsson
helgisnaer@mbl.is
Leitun er að eins forvitnilegum titli
á sviðsverki og því sem frumsýnt
verður í Tjarnarbíói annað kvöld kl.
20.30 en það nefnist Jesú er til, hann
spilar á banjó og er eftir Hákon Örn
Helgason. Sýningin var útskrift-
arverk hans frá sviðshöfundabraut
Listaháskóla Íslands í fyrra og er
hún fyrsta frumsýning leikársins hjá
Tjarnarbíói.
Segir eftirfarandi um verkið í
tölvupósti: „Einn góðan veðurdag er
Hákon Örn Helgason á barmi ör-
væntingar í Vesturbæjarlaug. Eyr-
um hans berast ljúfir tónar. Á bakk-
anum situr maður og spilar á banjó.
Hver er þessi maður? Hvernig þorir
hann að spila á banjó á almanna-
færi? Hefur hann svörin við stóru
spurningum lífsins? Í tilvistar-
kreppu sinni leggur Hákon af stað í
stærstu svaðilför lífs síns og hefur
ævintýralega leit að þessum dul-
arfulla banjóspilara. Hann setur upp
rannsóknarstofu og ræður til sín
teymi. Hver er hann og hvar?“
Hákon Örn hefur kitlað hlátur-
taugar fjölda gesta Tjarnarbíós
lengi vel sem liðsmaður uppistands-
hópsins VHS og fær nú nokkra leik-
ara til liðs við sig, þau Almar Blæ
Sigurjónsson, Andrés Pétur Þor-
valdsson, Arnór Björnsson, Jökul
Smára Jakobsson og Stefán Þór
Þorgeirsson. Um tónlist sér hin eld-
hressa sveit Inspector Spacetime.
Flytur megnið sjálfur
Hákon segir sýninguna næstum
því einleik þar sem hann sé sjálfur
að flytja megnið af henni.
„Ég er að rekja söguna af því þeg-
ar ég var að reyna að finna manninn
sem spilaði á banjó í Vesturbæj-
arlaug en fæ til mín leikara sem eru
að leika minningar mínar,“ útskýrir
Hákon og að hljómsveitin verði líka
á sviðinu. „Ég er mest megnis einn
með þessa rannsókn, þar sem ég er
að leita að manninum. Ég set upp
rannsóknarstofu og dreg inn sak-
laust fólk af Facebook til að hjálpa
mér með rannsóknina.“
Sýningunni er í tilkynningu lýst
sem aðgengilegu heimildarleikhúsi
og ljúfsáru gamanverki um minn-
ingar og töfra hversdagsins en þó
líka hálfgerðu uppistandsleikhúsi.
Er þetta blanda af leikriti og uppi-
standi?
„Já, svolítið, ég er í rauninni með
uppistand í sýningunni sem er tengt
efni hennar. Það kannski birtist sem
einhver útúrdúr í sýningunni en er
svo með einhverja dýpri merkingu.
Ég er að reyna að fara aftur í svona
grunnfrásögn, þetta er dálítið eins
og baðstofusögustund eða saga hell-
isbúa í hellunum. Ég er að segja sög-
una af þessu sem gerðist,“ svarar
Hákon. Hann upplýsir í kjölfarið
blaðamann um mikilvægt atriði í frá-
sögninni sem ekki má segja frá og
ljóst að eitt og annað mun koma á
óvart.
Bömmertímabil
Eins og fram hefur komið var Há-
kon á barmi örvæntingar þennan
eftirminnilega dag í Vesturbæjar-
laug.
„Þetta var ákveðið bömmer-
tímabil, ég var langt niðri og svo allt
í einu sé ég þennan mann, á gulri
skýlu að spila á banjó á bakkanum,
með sítt hár og skegg og það varð
einhvern veginn allt miklu fallegra,“
segir Hákon og að verkið fjalli í
hnotskurn um misheppnaða leit að
hamingjunni og tilgangi lífsins.
Hákon er ekki aðeins sjóaður í
uppistandi heldur líka spuna þar
sem hann er í spunahópnum Improv
Ísland. Hann segir nokkuð um
spuna líka í sýningunni. „Það er
spuni í öllum sýningum og ég leik
mér mikið með þann áhorfendahóp
sem kemur hverju sinni.“
Á mikið erindi við samtímann
Hákon segir að hann hafi viljað að
sýningin væri aðgengileg sem marg-
ar leiksýningar séu alls ekki. „Þær
eru kannski eftir franskt leikskáld
sem dó fyrir 400 árum og fjalla um
hvað er að gerast hjá aðlinum í París
og ekki allir til í að setja sig inn í
það,“ segir hann kíminn.
– Og alltaf spurt í viðtölum hvort
verkið eigi erindi við samtímann.
Verð ég ekki að spyrja þig að því, á
þitt verk erindi við samtímann?
„Þetta verk á mikið erindi við
samtímann, held ég. Þetta er nátt-
úrlega nýtt, íslenskt leikverk, gerist
á Íslandi og fjallar um íslenskan
veruleika. Mig langaði að fegra
hversdaginn með því, það gerist allt
í Vesturbæjarlauginni og mig langar
að fólk gangi út eftir sýninguna og
taki eftir ævintýrunum í kringum
sig. Sýningin fjallar líka að miklu
leyti um óöryggi og hvað það getur
leitt mann út í mikið rugl. Maður
þarf að gangast við sjálfum sér og
standa með því sem maður hefur.
Það á kannski alltaf erindi, sérstak-
lega núna þegar vegið er að sjálfs-
mynd ungs fólks á mínútu fresti.“
Á sviði Hákon með hinum síðhærða banjóleikara, að því er virðist.
Í leit að dularfullum banjóleikara
- Verk Hákons Arnar Helgasonar það fyrsta sem Tjarnarbíó sýnir á nýju leikári - Blanda af uppi-
standi og leikriti - Setur upp rannsóknarstofu, ræður til sín teymi og er með hljómsveit á sviði