Morgunblaðið - 15.11.2022, Blaðsíða 29

MENNING 29
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 15. NÓVEMBER 2022
Nánari upplýsingar um sýningartíma á sambio.is
TRYGGÐU ÞÉR
MIÐA INNÁ
Indie wire
RALPH
FIENNES
NICHOLAS
HOULT
ANYA
TAYLOR-JOY
Painstakingly Prepared.
Brilliantly Executed.
KOMIN Í BÍÓ - TRYGGÐU ÞÉR MIÐA
USA TODAY ENTERTAINMENT
WEEKLY
EMPIRETHE PLAYLISTNEW york post
KEMUR Í BÍÓ Á FÖSTUDAGINN
SCREENDAILY IGN VANITYFAIR THEHOLLYWOOD
REPORTER
87%
89%
Tvö skrifuðu verðlaunasöguna saman
Bresku Goldsmiths-bókmennta-
verðlaunin falla að þessu sinni í
skaut tveimur höfundum sem skrif-
uðu saman verðlaunabókina sem
nefnistDiego Garcia, þeimNatasha
Soobramanien og LukeWilliams.
Höfundarnir eyddu um áratug í að
skrifa bókina sem fjallar um íbúa
Chagos-eyjaklasans í Vestur-Indí-
um sem breskir hermenn fluttu á
brott með valdi árið 1973.
Í The Guardian er haft eftir
rithöfundinumAli Smith, sem
sat í dómnefndinni, að verðlauna-
sagan sé „einstakt afrek“. Sagan
fjallar um tvo rithöfunda sem eru
vinir og flytja saman frá Edinborg
til Lundúna en þar kynnast þeir
skáldinu Diego Garcia sem segir
þeim sögu fólksins síns sem var
flutt frá Chagos-eyjum á sínum
tíma. Höfundarnir fámikinn áhuga
á eyjunum og að skrifa um fólkið
sem þær byggði.
Verðlaunuð Natasha Soobramanien
og LukeWilliams skrifuðu saman.
Banksy skaparmyndverk í Úkraínu
Breski huldu-götulistamaðurinn
sem kallar sig Banksy og nýtur
mikilla vinsælda hefur sýnilega
verið á ferð undanfarna daga um
stríðshrjáð svæði Úkraínu og
skilið þar eftir sig myndverk á
sundursprengdum byggingum.
Fyrst birti hann þrjár myndir
á instagram-samfélagsmiðlin-
um sem sýna allar eitt og sama
verkið en síðan hafa fjölmiðlar
birt myndir af alls sjö mynd-
verkum sem hann hefur skapað
á svæðinu. Ein mynda Banksys
á hálfhrundum vegg sýnir barn
fleygja Pútín í júdóbúningi á
jörðina. Þá sýnir ein myndin
stúlku í nútímafimleikum, stand-
andi á sprengjugati á vegg, og í
enn einni mynd götulistamanns-
ins stendur ung stúlka á höndum
á vegg stórrar byggingar sem
virðist vera að hruni komin eftir
sprengjuregn Rússa.
Ippon Vegfarandi skoðar nýja mynd
Banksys af barni skella Pútín í júdó.
Hið íslenska bókmenntafélag gefur
út frumsamin og þýdd fræðirit ýmis-
legrar gerðar. Fyrr á árinu komu út á
vegum Bókmenntafélagsins bækurn-
ar Húsameistari í hálfa öld: Einar I.
Erlendsson og verk hans eftir Björn
G. Björnsson, Hæstiréttur í 100 ár eft-
ir Arnþór Gunnarsson og Íslenskar
bókmenntir. Saga og samhengi eftir
Aðalheiði Guðmundsdóttur, Ármann
Jakobsson, Ástu Kristínu Benedikts-
dóttur, Jón Yngva Jóhannsson, Mar-
gréti Eggertsdóttur og Svein Yngva
Egilsson.
Væntanleg er bókin Halldór H.
Jónsson arkitekt eftir þá Pétur H.
Ármannsson og Björn Jón Braga-
son, en Halldór var í senn kunnur
sem höfundur þjóðþekktra bygginga
og einn helsti áhrifamaður í íslensku
athafnalífi á 20. öld. Samhliða rekstri
eigin teiknistofu varð hann snemma
eftirsóttur til forystustarfa í atvinnu-
rekstri og var á seinni árum gjarnan
nefndur „stjórnarformaður Íslands“
vegna setu sinnar í stjórnum.
Í bókinni Feiknstafir: Ráðgátan
Grímur Thomsen, sem Sveinn Yngvi
Egilsson og Þórir Óskarsson rit-
stýra, er fjallað um skáldið, bók-
menntafræðinginn, heimspekinginn,
embættismanninn og stjórnmála-
manninn Grím Thomsen. Hópur
hugvísindafólks rannsakaði Grím
og samtíma hans í tilefni af tveggja
alda afmæli hans.
Um skáldskaparmenntina er safn
ritgerða eftir Árna Sigurjónsson um
bókmenntafræði og mælskufræði.
Þær varpa m.a. ljósi á verk Halldórs
Laxness, Níelsar skálda og ferða-
frásagnir Íslendinga um Sovétríkin
á árunum milli heimsstyrjalda. Þá
eru grunnhugtök mælskufræði kynnt
en sú grein skipaði veglegan sess í
skólum Vesturlanda í margar aldir.
Þórhallur Eyþórsson og Pétur
Pétursson ritstýra greinasafninu
Rætur Völuspár, en í henni eru
átta greinar sem eru að stofni til
fyrirlestrar frá málþinginu „Völu-
spá – Norrænn dómsdagur“ sem
haldið var í Þjóðminjasafninu 2014.
Í greinunum er fjallað um rannsóknir
á miðaldatextummeð áherslu á nýj-
ar rannsóknir á Völuspá og tengsl
kvæðisins við myndræna túlkun mið-
alda svo og frásagnir er fjalla um
endalok heimsins, dómsdag, nýjan
himin og nýja jörð.
Í Þingvellir í íslenskri myndlist, í
ritstjórn Aðalsteins Ingólfssonar
og Sverris Kristinssonar, er í fyrsta
sinn gefið ítarlegt yfirlit um íslenska
myndlist tengda Þingvöllum og
hvernig hún hefur þróast í tímans
rás. Við gerð hennar hefur verið
unnið mikið starf við söfnun, skrán-
ingu og ljósmyndun listaverka sem
fjalla um náttúru og sögu Þingvalla
í fortíð og nútíð. Myndir af 269 verk-
um eftir 104 listamenn eru í bókinni.
Hið íslenska bókmenntafélag gefur
einnig út tvö þýdd lærdómsrit og
endurprentar tvö. Þroskasaga Haís
Ibn Jaqzan eftir Ibn Túfaíl er frumleg
tilraun til að svara spurningunni um
hvernig mannskepnan sé í eðli sínu.
Hún gerir ráð fyrir að til sé hinn
náttúrlegi maður, með öllu ósnort-
inn af samfélaginu. Ritið sem verður
til í Andalúsíu á tólftu öld sameinar
aristótelísk-nýplatónska heimspeki
íslamskri dulhyggju, súfisma. Eyjólf-
ur Kjalar Emilsson þýddi og ritaði
inngang.
Öld gensins, eftir Evelyn Fox Kell-
er, fjallar um það hvernig skilningur
okkar á erfðum eru nátengdur hug-
myndinni um genið. Alla tuttugustu
öld var genið í miðpunkti erfðar-
annsókna og staða þess virtist enn
styrkjast þegar lýst var byggingu
DNA kjarnsýrusameindarinnar. En
því fer þó fjarri að staða gensins sé
trygg eða augljós. Í öld gensins er
bent á að genið er ekki síður reist
á gömlum staðalmyndum en nýju-
stu uppgötvunum erfðafræðinnar.
Kristján Arngrímsson þýddi og Skúli
Skúlason ritaði inngang.
Endurprentuð eru Kommún-
istaávarpið, eftir þá Karl Marx og
Friedrich Engels, og Af sifjafræði sið-
ferðisins eftir Friedrich Nietzsche.
arnim@mbl.is
Mælskufræði, feikn-
stafir ogheimsslit
lFjölbreytt fræðirit frá Hinu íslenska bókmenntafélagi
Margrét
Eggertsdóttir
Pétur H.
Ármannsson
Sveinn Yngvi
Egilsson
Árni
Sigurjónsson
Jón Yngvi
Jóhannsson
Ásta Kristín
Benediktsdóttir
Carissa Baktay sýnir í SÍM-salnum
Í sýningarsal Sambands íslenskra
myndlistarmanna, SÍM, í Hafnar-
stræti 16 hefur verið opnuð sýning
kanadísku listakonunnar Carissa
Baktay, After School Special, en
í tilkynningu segir að á henni
séu nýir „hlutir með óskilgreint
notkunargildi“, þar sem fjallað
er um líkamann, kvenleika og
minningar. Verkin eru gerð úr
blásnu gleri, hári og textíl, vísa til
líkamsupplifunar og standa sem
tákn fyrir sögur.
Carissa Baktay er skúlptúristi
sem vinnur í margvísleg efni,
fædd 1986. Hún hefur mikla
reynslu í vinnu með gler og hefur
hlotið ýmsa styrki fyrir listsköpun
sína frá opinberum kanadískum
stofnunum. Þá hefur henni boðist
að vinna á glerverkstæðum víða.
Hlutir Verk eftir Baktay sem fjallar
um líkamann, kvenleika og minningar.
Dr. Eyjólfur Kjalar
Emilsson
Sverrir
Kristinsson