Morgunblaðið - 29.11.2022, Page 14

MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 29. NÓVEMBER 2022
14
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri: Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Davíð Oddsson Haraldur Johannessen
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Pistill
Ekkiof seintaðgerabetur
Þ
ann 10. nóvember sl. lagði ég fram
breytingartillögu við frumvarp
fjármálaráðherra til fjáraukalaga.
Þar var lagt til að eingreiðsla til
öryrkja yrði hækkuð úr 27.772
krónum skatta- og skerðingalaust í 60.000
krónur. Einnig lagði ég til að skatta- og
skerðingalaus eingreiðsla að sömu fjárhæð
yrði veitt til þeirra 6.000 ellilífeyrisþega sem
enga aðra framfærslu hafa en berstrípaðar
greiðslur Tryggingastofnunar. Þar er um að
ræða einstaklinga sem áður voru öryrkjar en
við 67 ára aldur urðu „stálheilbrigðir“ eldri
borgarar og í stað greiðslu frá TR vegna
örorku fá nú greiðslu þaðan sem ellilífeyri.
Sú greiðsla er lægri en greiðslan vegna
örorkunnar var. Einnig eru í þessum sárafátækasta hópi
eldra fólks fullorðnar konur sem eyddu starfsæviárum
sínum í hið vanþakkláta starf heimavinnandi húsmóður.
Gamlar konur í dag sem eiga engin réttindi úr lífeyr-
issjóði en eru kirfilega múraðar inni í rammgerðri
fátæktargildrunni sem sjórnvöld hafa múrað um svo allt
of marga.
Á fundi fjárlaganefndar Alþingis í gærmorgun var svo
samþykkt að greiða 60.300 króna eingreiðslu til öryrkja
í desember. Ákvörðun sem er byggð á breytingartillögu
minni við fyrirliggjandi frumvarp til fjáraukalaga að
því er lýtur að skatta- og skerðingalausri greiðslu til
öryrkja. Þann hluta ber að þakka og miður að þurfa á
sama tíma að fordæma þau vinnubrögð nefndarinnar að
hundsa enn og aftur aldraða í sárri neyð. Enn og aftur
að mismuna þeim og snúa blinda auganu að
vanmætti þeirra og bágindum.
Það myndi kosta ríkissjóð um 360 millj. kr.
að koma til móts við þennan verst setta hóp
eldra fólks. Hvernig getur það vafist fyrir
fjármálaráðherra að hjálpa þeim? Hann sem
hefur óskað umboðs í fjáraukanum upp á
6 milljarða króna til að fjárfesta í nýju höll
Landsbankans á Austurbakka. Það sem ég
kalla Snobb Hill og ekkert annað. Það vefst
ekki fyrir ríkisstjórninni að lækka bankaskatt
um milljarða króna hjá moldríkum fjármála-
stofnunum sem eru nú í óðaverðbólgu og
okurvöxtum að maka krókinn sem aldrei fyrr
á kostnað skuldsettra heimila og fyrirtækja.
Það hefur heldur ekki vafist fyrir þeim að
lækka veiðigjöldin á stórútgerðina eins og raunverulega
var gert á síðasta kjörtímabili.
Það er kaldhæðnislegt í meira lagi að ráðherra mála-
flokksins skuli reyna að réttlæta það hvernig hann ætlar
að skilja þennan fátækasta hóp aldraðra útundan með
þeim rökum að lögunum hafi verið breytt til batnaðar
fyrir þau á dögunum. Staðreyndin er hins vegar sú að
sá hópur sem breytingartillaga mín tekur til er ekkert
betur settur þótt lögunum hafi verið breytt. Grunnfram-
færsla þeirra er sem fyrr langt undir fátæktarmörkum.
Ég skora hér með á alla þá sem hafa vald til, að sýna
gæsku og mannúð fyrir jólin. Það er aldrei of seint að
gera betur
Inga Sæland
Höfundur er formaður Flokks fólksins.
París og Reykjavík
Árið 2014 var
örlagaríkt
fyrir París og
Reykjavík því
að þá tóku nýir
borgarstjórar við
í þessum höfuð-
borgum, sósíalistinn Anne
Hidalgo í París og sam-
fylkingarmaðurinn Dagur
B. Eggertsson í Reykjavík.
Skuldirnar í París hafa síðan
tvöfaldast og nú er rætt í rík-
isstjórn Macrons um hvort
skipa þurfi París eftirlits-
mann.
Þróun skulda er svipuð
hjá Degi en munurinn er þó
sá að skuldir Reykjavíkur
á íbúa eru um þrítugfaldar
skuldir Parísar. Sé aðeins
horft til skulda borgarsjóðs
sjálfs eru skuldir Reykjavík-
ur á íbúa samt um 12-faldar
á við skuldir Parísar. Samt
er rætt um skelfilega stöðu
þar en hér fellur borgar-
stjóri í hverjum kosningum á
fætur öðrum og fær ævinlega
aðstoð við að endurreisa
völd sín og halda
áfram skulda-
söfnuninni. Nú
síðast frá flokki
ráðherra sveitar-
stjórnarmála.
En það er fleira
líkt með París
og Reykjavík. Þar er rætt um
gríðarlega fjölgun embættis-
manna, sem er nokkuð sem
Dagur hefur einnig gert, og
þar hefur peningum skatt-
greiðenda ítrekað verið sóað
í vafasöm verkefni. Þá er
kvartað undan því að París
hafi orðið skítugri, ljótari og
hættulegri í tíð núverandi
borgarstjóra, sem skýri fólks-
fækkun á síðustu árum. Í tíð
Dags hefur þróunin í ásýnd
borgarinnar verið svipuð,
en að vísu hefur ekki orðið
fólksfækkun í Reykjavík.
Fjölgunin er þó mun minni en
annars staðar á landinu.
Hvenær ætli yfirvöld sveit-
arstjórnarmála þurfi að grípa
inn í stjórn höfuðborgarinn-
ar? Að óbreyttu styttist í það.
Því miður er margt
líkt með rekstri
höfuðborganna
tveggja}
Ná að hræða lítil börn
B jarni
Jónsson
rafmagns-
verkfræðingur
skrifar í pistli
sínum nýverið:
„Framkvæmdastjóri hjá
Landsvirkjun reit grein í
Morgunblaðið þann 3. nóv-
ember 2022 og upplýsti þar
lesendur blaðsins um, að „á
dögunum“ hefði Landsvirkjun
sent Orkustofnun umsókn
sína um virkjunarleyfi vinds
með vindmylluþyrpingu, sem
fyrirtækið nefnir Búrfellsl-
und og á að verða 120 MW
að uppsettu afli (á að gizka
30 vindmyllur). Það er an-
kannalegt, að þetta ríkisfyr-
irtæki skuli ríða á vaðið með
þrýsting á yfirvöld orkumála
um leyfi til að reisa og reka
vindmylluþyrpingu á landinu
áður en boðuð löggjöf um slík
mannvirki lítur dagsins ljós.
Landsvirkjun beitir fyrir
sig röksemdum um, að afl- og
orkuskortur hrjái landsmenn
nú þegar, sem er alveg rétt,
og hann mun fara versn-
andi með hverju árinu, sem
líður án nýrrar, áreiðanlegrar
virkjunar, eins og Hvamms-
virkjunar í Neðri-Þjórsá, inn
á netið. Landsvirkjun segir
þó ekki alla söguna í þessum
efnum, því að mest knýjandi
þáttur vandans er aflskortur-
inn, og það er ekki hægt að
reiða sig á vindmylluþyrpingu
til að standa undir toppálagi
stofnkerfisins.“
Það er engin
samstaða með
þjóðinni um að
eyðileggja ásýnd
landsins og útbía
það með niðurgreiddum
vindmyllum, sem eru ótrygg-
ur orkugjafi og knúinn áfram
af áróðri um loftslagsham-
farir sem hefur staðið í þrjá
áratugi og á þeim tíma hefur
samt ekkert gerst til að skipta
um orkugjafa í heiminum. En
hamagangurinn er þó ekki til
einskis. Upplýst er að börn
á aldrinum 7 til 12 ára (70%
þeirra) eru heltekin af ótta
við loftslagsósköpin sem
tryggi að þau nái ekki full-
orðinsaldri. Við Íslendingar
höfðum „náð því marki“ sem
öðrum þjóðum er sett áður
en það gerðist í Kyoto. Hefðu
spár þaðan staðist væru
ísbirnir við það að deyja út
vegna eyðingar náttúrulegs
umhverfis þeirra. En ísbjörn-
um hefur fjölgað verulega
síðan þá! Barnaleg íslensk
yfirvöld lofa að henda millj-
arðatugum út í buskann til að
stuðla að því að aðrar þjóðir
nái þessum „markmiðum“!
Rétt er að taka fram að Kína,
Indland, Indónesía og Rúss-
land með sína fáu íbúa gera
ekkert með fyrirætlanirnar.
Joe Biden slær burtu flestum
hömlum af viðskiptabanni
gegn Venesúela svo að þaðan
megi hann kaupa olíu!
Ísland náði sínu
lokamarki áður en
það hófst hjá hinum}
E
ftir gífurleg mótmæli í
stærstu borgum Kína
frá því á föstudag hafa
kínversk stjórnvöld loks
tilkynnt einhverjar tilslakanir á
harðlínustefnu sinni vegna kór-
ónuveirufaraldursins. Í borginni
Urumqui sem telur fjórar milljónir
manna má nú ferðast í strætisvögn-
um til að sinna erindum í nærum-
hverfinu frá og með deginum í dag,
en borgarbúar hafa verið einangrað-
ir á heimilum sínum vikum saman.
Einnig var tilkynnt að fyrirtæki
á „öruggum svæðum“ gætu hafið
starfsemi í einhverri mynd og smám
saman myndu samgöngur í flugi og
á landi hefjast á ný.
Á meðan aðrar þjóðir hafa ákveðið
að lifa með kórónuveirunni og opnað
þjóðfélög sín fyrir eðlilegu lífi hefur
Kína haldið stífu samkomubanni
sem hefur bæði skaðað efnahags-
lífið og dregið úr trú landsmanna á
stjórnvöldum. Andlát tíu Kínverja
þegar eldur braust út í borginni Ur-
umqi á fimmtudag var kornið sem
fyllti mælinn. Talið var að ástæðan
fyrir dauðsföllunum væri að fólki
hefði ekki verið hleypt út úr hinu
brennandi húsi vegna sóttvarna-
ráðstafana, og magnaði það upp
reiði fólks, þrátt fyrir að stjórnvöld
höfnuðu því. Unga fólkið er reiðast
enda er framtíðin ekki björt. Ofan á
einangrunina hefur verð á húsnæði
rokið upp úr öllu valdi og fólk veit
ekki hvort það getur fengið vinnu.
Mótmæli kveðin niður
Í gær var búið að setja upp fleiri
eftirlitsmyndavélar út um alla
Peking-borg og lögreglumenn voru
á hverju horni. Vegna þess og hugs-
anlega kuldaveðurs lítur út fyrir
að kínversk stjórnvöld hafi hamið
þessa öldu mótmæla, alla vega í
bili. Þótt mótmælendur væru ekki á
götum úti í gær, sögðu fréttamenn
AFP-fréttastofunnar að vegfarendur
á öllum aldri sem þeir hefðu talað
við segðu að þeir styddu mótmælin.
Kínverjar virðast vera búnir að fá
nóg af hömlunum sem stjórnvöld
hafa sett á þjóðina núna á þriðja ár.
Engin hefð er fyrir mótmælum í
kommúnistaríkinu Kína og enn eru
mönnum í fersku minni fjöldamorðin
á Torgi hins himneska friðar árið
1989 þegar lögregla réðst gegn hópi
friðsamra mótmælenda með skot-
hríð. Í dag hafa mótmælendur verið
með táknræn mótmæli með auðum
hvítum blöðum sem sýna að yfirvöld
banna málfrelsi og friðsamleg mót-
mæli. Það hefur enda gengið eftir að
á samfélagsmiðlum hefur allt sem
tengist mótmælunum verið fjarlægt.
Reynt er að drepa niður opinbera
gagnrýni eins og hefðin býður.
Áróður allan sólarhringinn
Þess í stað er dælt út áróðri
stjórnvalda um heimsfaraldurinn
allan sólarhringinn. Í The New York
Times er talað við Yang Xiao sem
er 33 ára kvikmyndagerðarmaður.
Eftir að hafa verið í útgöngubanni í
meira en tvo mánuði sagði hann að
ríkið stjórnaði orðið öllu hans lífi.
Hann ákvað að vera með gjörning
og safnaði saman öllum frösunum
um aðgerðir stjórnvalda. Hann setti
frasana í prógramm í tölvunni sem
ruglar upplýsingarnar og setur í
nýtt samhengi. Þá komu alls kyns
merkingarsnauðir frasar sem hann
ákvað að lesa upp og varpa út í
hverfið sitt með hátalara. Enginn
tók eftir því að þetta væru ekki
skilaboð frá yfirvöldum. Hins vegar
þegar hann setti myndband með
gjörningnum á netið sáu rúmlega 1,3
milljónir manna myndbandið. „Ég
hermdi eftir orðræðunni og sýndi
þannig fram á fáránleikann,“ sagði
Yang. Myndbandið var fljótlega fjar-
lægt af kínverskum stjórnvöldum.
Þolinmæði ungra
Kínverja á þrotum
AFP/Noel Celis
PekingMannfjöldi safnaðist saman í gær til að mótmæla dauðsföllum
vegna eldsvoðans í Urumqui og ósveigjanlegum Covid-19 reglum.
HANDTÓKU BLAÐAMANN
Engar skýr-
ingar frá Kína
Breska
ríkisstjórnin
fordæmdi
aðgerðir
kínversku
lögreglunn-
ar í gær
eftir að BBC
upplýsti að
Ed Lawrence,
blaðamaður
þeirra, hefði verið handtekinn
og barinn í borginni Sjanghæ og
haldið föngnum í marga tíma.
Engin afsökunarbeiðni hefur
borist fyrir utan útskýringu
þess efnis að Lawrence hefði
verið „bjargað svo hann smitað-
ist ekki af Covid,“ er haft eftir
BBC. Síðar í gær sagði tals-
maður utanríkisráðuneytisins,
Zhao Lijian, að Lawrence hefði
ekki látið vita að hann væri
blaðamaður. James Cleverly,
utanríkisráðherra Breta, sagði
handtökuna mjög alvarlega.
„Frjálsa fjölmiðlun og réttinn
til mótmæla verður að virða.
Ekkert land er þar undanskilið.“
Handtökur í
Sjanghæ.
SVIÐSLJÓS
Dóra Ósk Halldórsdóttir
doraosk@mbl.is