Morgunblaðið - 30.11.2022, Blaðsíða 1

ENGLAND OG
BANDARÍKIN
ÁFRAMÁHM
FJÓRIR LEIKIR Í DAG 22
MIÐVIKUDAGU
R 30. NÓVEMBER 2022
EUR/ISK
30 5 '22
29.11.'22
150
145
140
135
130
125
136,55
146,95
Úrvalsvísitalan
3.100
2.900
2.700
2.500
2.300
2.100
30.5.'22 29.11.'22
2.724,2
2.673,31
ÁSTANDIÐVE
RSNAR
Það lítur út fyrir erf
iðan vetur þar sem
heimilin verða köld og magar tómir.
Hverjum er um að kenna? 10
ÆTTUM AÐ GETA GE
RT ENN BETU
R
Svava Björk segir enn þurfa að bæta
stuðning við frumkvöðla, með aðgangi að
fjármagni og meiri upplýsinga
gjöf. 11
Samlokusími
nn frá Samsu
ng opnar nýja
r víddir 8
í þessum geira, innanla
nds og utan.
Meðal þeirra eru mínir fyrrveran
di
samstarfsfélagar h
já Novator, Andri
Sveinsson og Sigþór Sigmarsson.
Svo koma inn TM og Yanu Holdings
sem er alþjóðlegt f
járfestingarfé
lag
með höfuðstöðvar
í Mexíkó.“
Sigurgeir segi
r að síðustu misseri
hafi félagið færst nær því að raun-
gera tækifæri sín í lyfjaþróun.
„Við notuðum faraldurinn til að
efla rannsóknar- o
g þróunarstarf
og
vísindamenn okkar gerðu upp-
götvanir sem
miða allar að því að
styrkja grundvöll und
ir lyfjaþróun
sem mun gera okkur kleift að
fara
í klínískar ran
nsóknir með ný virk
lyfjaefni,“ seg
ir Sigurgeir.
„Lyfjaþróun skiptist í grun
ninn í
þrjá fasa. Við erum að horfa til þess
að keyra fasa eitt sjálf og það mun
taka um þrjú ár héðan í frá að ljúka
honum. Að honum loknum munum
við taka ákvörðun um hvort við
förum sjálf í gegnum
annan fasa
eða leitum eftir samstarfi við erlent
lyfjafyrirtæki um hann.
Það er hins vegar
ljóst að á
einhverjum tímapunkti munum við
leita samstarfs við erlent lyfjafyr
ir-
tæki til að taka lyfjaþróunina
alla
leið. Það ferli getur tek
ið mörg ár
og kostar gríðarl
ega fjármuni. Við
munum á ákveðnum tímapunkti
vilja eiga í samstarfi við alþjóðlegt
lyfjafyrirtæki, sem hefur þá burði
sem þarf til að koma svona lyfi á
markað. Það er löng og kostnaðar-
söm vegferð,“ segi
r Sigurgeir.
Sigurgeir Guð
laugsson, fors
tjóri
líftæknifyrirtækisins Genís, s
egir
hlutafjáraukn
ingu félagsins munu
styrkja næstu skref þess í ly
fja-
þróun sem og áframhaldandi mark-
aðssókn erlendis. Með nýjum upp-
götvunum hafi Genís færst nær því
að geta hafið klínískar rann
sóknir á
sínum einkaleyfavörð
u efnum.
Nýir fjárfestar l
eggja félaginu
til um 2,4 milljarða króna. Meðal
þeirra eru Andri Sveinsso
n, Sigþór
Sigmarsson, Sigurg
eir forstjóri,
TM og fjárfestingarfé
lagið Yanu
Holdings í Mexíkó.
„Fjármögnunin er annars veg
ar
hugsuð til þess að efla lyfjaþróunar-
vegferð félagsins, en við erum nú
þegar í forklín
ískum rannsóknum
og stefnum ótrauð á fyrsta fasa
klínískra tilrauna. Hins vegar
hyggjumst við efla markaðsstarf
með okkar vörur, þ
ar sem fæðu-
bótarefnið Benecta er fremst í
flokki, á innanlandsmarkaði og á
erlendum mörkuðum.
Samhliða því stefnum við á ráðn-
ingar á næstunni til að efla félagið
og erum þá ekki síst að sækjast
eftir sérþekki
ngu á lyfjaþróun og
klínískum rannsóknum. Þá kom
Guðmundur Kristján Jónsson
nýverið í stjórnendate
ymið sem
framkvæmdastjóri sölu-
og mark-
aðsmála. Það er einmitt mikilvægur
hluti í þessari
fjármögnun að geta
ráðist í þessar
ráðningar,“ se
gir
Sigurgeir. Unnið hafi verið að hluta-
fjáraukningun
ni í nokkurn tíma en
hinir nýju hluthafar hafi
m.a. verið
valdir með hliðsjón af þekkingu
þeirra á lyfjaþróun.
Leggja til mikla reynslu
„Við erum að taka inn í hluthafa-
hópinn aðila sem hafa mikla reynslu
Nýir hluthafar le
ggja Genís til 2
,4 milljarða
Baldur Arnars
on
baldura@mbl.is
Fjárfestar hafa
fjárfest í
líftæknifyrirtækinu Genís
fyrir 2,4 milljarð
a. Hlutur
þeirra er trúnað
armál.
Morgunblaðið/S
igurður Ægisson
Höfuðstöðvar
Genís
eru á Siglufirð
i og þar
er Benecta fra
mleitt.
Þorvarður Tjö
rvi Ólafsson,
aðstoðardeilda
rstjóri hjá Alþjóða-
gjaldeyrissjóð
num, segir vaxta-
hækkanir helstu
seðlabanka til
þess fallnar að
draga fjármagn út
úr nýmarkaðsríkjum
til öruggari
hafna. Það sé ólíkt kreppunn
i 2008
Þorvarður Tjörv
i Ólafsson,
sérfræðingur hjá AGS
í
Washington, seg
ir útlit fyrir
minni hagvöxt
í stórum
hagkerfum á næsta ári en
í ár. Þar með talið í Kína.
Fjármagnið er að leit
a í öruggari ha
fnir
Morgunblaðið/B
aldur
Þorvarður Tjö
rvi Ólafsson á
skrif-
stofu sinni í h
öfuðstöðvum
AGS.
þegar útflæði frá ríkjunum snerist í
innflæði eftir vaxtalæ
kkanir.
Kína dró vagninn
„Annað sem er frábrugðið
kreppunni 200
8, og útstreyminu þá,
er að Kína var þá að vaxa gríðar-
lega hratt og það dró vagninn í að
toga mörg nýmarkaðsríki upp
úr
hagvaxtargild
rum. Þau gátu enda
vaxið í gegnum útflutning og heims-
hagkerfið dró lönd upp úr gryfjum
sem þetta útstreymi fjármagns var
að búa til. Það er ólíklegt að
þetta
sé tilfellið nú. Við horfum fram á
að heimshagvöxturinn
er veikur og
meðal annars er
líklegt að hag-
vöxturinn í Kína, Bandar
íkjunum
og á evrusvæðinu verði minni á
næsta ári en í ár. Það gæti skapað
erfiðari aðstæ
ður fyrir ným
arkaðs-
ríki út af útflæ
ði,“ segir Þorv
arður
Tjörvi.
Hann sýndi Viðskip
taMogganum
höfuðstöðvar
AGS í Washington á
dögunum en þar starfa jafnframt
nokkrir íslens
kir sérfræðingar.
Hann segir reynslu
Íslands af
fjármálakreppunni
2008 nýtast vel
í störfum sjóðsins. Þá meðal annars
reynslan af því hvernig
aðgerðir geta
magnað
6
Endurskoðun
• Skattur • Rá
ðgjöf
www.grantthornton.is
Grant Thornt
on endurskoðun
ehf. er íslens
kt aðildarféla
g Grant Thornt
on International
Ltd., sem er eitt af fremstu alþjóðlegu samtökum sjálfstæðra endurskoðun
ar og ráðgjafarfyrir
tækja. Grant
Thornton
endurskoðun
ehf. sérhæfir
sig í að aðstoða rekstraraðila
við að nýta tækifæri til v
axtar og bættrar afkom
u með skilvirkri ráðg
jöf. Framsýnn
hópur starfsm
anna, undir s
tjórn eigenda, sem
ávallt eru aðgengilegir
viðskiptavinu
m, nýta þekk
ingu og reynslu sína til að greina flókin
málefni og finna lausnir
fyrir viðskipta
vini sína, hvo
rt sem það eru einkarekin, s
kráð félög eða opinbera
r stofnanir. Y
fir 35.000 starfsmenn Grant
Thornton fyri
rtækja í meira en 100 þ
jóðlöndum, le
ggja metnað
sinn í að vinn
a að hag viðs
kiptavina, sam
starfsmanna
og samfélags
ins sem þeir starfa í.
GREIÐSLU-
KORTIN
GLÓANDI
VIÐSKIPTAMOGGINN
GRÍNISTA-
FJÖLD Á
SPUNAKVÖLDI
IMPROV ÍSLAND 24
• Stofnað 1913 • 281. tölublað • 110. árgangur •
MIÐV IKUDAGUR 30. NÓVEMBER 2022
„Við höfum verið að úthluta um það
bil fjórum milljónum á ári,“ segir
Sigurður Jóhannesson, formað-
ur stjórnar Málræktarsjóðs, en
á heimasíðu sjóðsins var nýlega
tilkynnt að engir styrkir yrðu veittir
í ár. „Þetta er u.þ.b. 200 milljóna
króna sjóður en við erum bundin
reglum um að ekki megi ganga á
höfuðstólinn til að veita styrki.“
Sigurður segir að ávöxtunin hafi
ekki verið nógu góð í ár. Hann segir
að þótt nánast 80% sjóðsins séu
ríkistryggð bréf þá séu einnig eignir
í erlendum hlutabréfasjóðum. „En
svo bætist núna einnig við óvissa
um ríkisskuldabréfin út af þessum
Íbúðalánasjóðsbréfum.“
Sigurður segir slaka arðsemi hafa
verið á árinu bæði hérlendis og
erlendis vegna verðbólgunnar og
ástandsins í heiminum. „Við verðum
að bíða róleg og vona að þeir hætti
að berjast í Úkraínu eða hvað það
er sem þarf til þess að markaðir
fari að taka við
sér aftur. Eða
þá að einhverj-
ir gefi okkur
peninga, það er
verðugt verkefni
að styrkja
íðorðasöfnun
í hinum ýmsu
fögum.“
Gylfi Magn-
ússon prófessor
er forstöðumaður Styrktarsjóðs
Háskóla Íslands. Hann tekur undir
með Sigurði um að ávöxtun hafi
verið slæleg á árinu. Hann segir þó
sjóðina hafa veitt styrki á þessu ári,
en meiri óvissa sé á næsta ári. „Við
sjáum stöðuna um áramótin og tök-
um þá ákvörðun um framhaldið, en
það lítur út fyrir að styrkirnir verði
færri og lægri heldur en verið hefur
undanfarin ár.“ Styrktarsjóður HÍ
hefur styrkt margvísleg málefni,
ekki síst doktorsnema.
Færri og lægri
styrkir ef nokkrir
lLéleg ávöxtun á mörkuðum í ár
HÍ Óvissa ríkir um
næsta árið.
Sjúkratryggingar Íslands spá því að
328 muni sækja um á þessu ári að
leita sér meðferðar erlendis. Ástæð-
an er langur biðtími eftir aðgerð á
Íslandi. Í fyrra bárust 164 slíkar um-
sóknir og því talið að fjöldi umsókna
muni tvöfaldast á milli ára. Sjúkra-
tryggingar gera ráð fyrir auknum
fjölda umsókna í desember og byrjun
næsta árs í ýmsum aðgerðarflokkum,
vegna lengri biðtíma. Þetta kemur
fram í svari við fyrirspurn Morgun-
blaðsins.
Ítarleg sundurliðun fylgdi varðandi
þær umsóknir sem afgreiddar hafa
verið á þessu ári. Umsóknir vegna
efnaskiptaaðgerða eru orðnar 128
og allar vegna ferða til Svíþjóðar.
Afgreiddar hafa verið 28 umsóknir
vegna liðskipta á hné ýmist í Dan-
mörku, Svíþjóð, Noregi, Hollandi,
Belgíu eða á Spáni. Afgreiddar
umsóknir um liðskipti á mjöðm eru
orðnar 30 vegna ferða til Danmerkur,
Svíþjóðar, Noregs eða Þýskalands.
Þá hafa verið afgreiddar 29 umsóknir
vegna annarra meðferðarflokka og
er mest farið vegna þeirra til Norð-
urlanda, en líka Þýskalands, Belgíu,
Spánar og Hollands.
Sjúkratryggingar kveðast sjá stöð-
ugan vöxt í umsóknum um meðferð
erlendis vegna biðtíma eftir að fá
slíka meðferð hér á landi. „Umtals-
verð aukning hefur orðið á hverju ári
og svo er einnig í ár. Þegar biðlistar
innanlands lengjast má gera ráð fyrir
því að fleiri sæki ummeðferð erlend-
is. Í áætlunum sínum gera SÍ ráð fyr-
ir áframhaldandi verulegri aukningu
í þessummálaflokki, að því gefnu að
ekki verði unnið á biðlistum.”
Algengast er að leitað sé til Norð-
urlandanna í aðgerðir, þótt hægt sé
að leita til allra landa innan EES. Al-
gengasti aðgerðarflokkurinn nú eru
efnaskiptaaðgerðir (t.d. magaermi),
en liðskipti koma þar á eftir.
lAfleiðing af lengri biðtíma eftir aðgerð hér á landi
Tvöfalt fleiri vilja
fara utan í aðgerð
Guðni Einarsson
gudni@mbl.is
Fjölgun umsókna …» 2
Umsóknir um
meðferð erlendis
2019-2022*
Heimild: Sjúkratryggingar
*Spá fyrir 2022
2019 2020 2021 2022
185
110
164
328
Tók við fána fyrsta forsetans
Forseti Íslands veitti þjóðfána Íslands viðtöku við
hátíðlega athöfn á Bessastöðum í gær. Fáni þessi er
merkilegur fyrir það að hann ber eiginhandaráritun
Sveins Björnssonar, fyrsta forseta Íslands.
Nafn hans er ritað með smekklegum hætti í mjall-
hvítan krossinn, undir efri stangarreit fánans, þeim
heiðbláa.
Er hann sagður annar tveggja sem til eru
með áritun forsetans. Minjar og saga, vinafélag
Þjóðminjasafnsins, afhenti forsetanum fánann en
félagið leitaði til Eimskipafélags Íslands til þess að
geta tryggt kaupin á fánanum, sem boðinn var upp
um mitt síðasta ár í Kaupmannahöfn. Eimskipafé-
lagið tók vel í þessa bón, en hún þótti afar vel við
hæfi af þeirri ástæðu að Sveinn Björnsson gegndi
stjórnarformennsku í Eimskipafélaginu, frá stofnun
þess árið 1914 og allt til ársins 1920.
Frá vinstri: Stefán Einar Stefánsson, formaður
Minja og sögu, Harpa Þórsdóttir þjóðminjavörður,
Guðni Th. Jóhannesson, forseti Íslands, Sigríður
Þorgeirsdóttir og Ágústa Kristófersdóttir, starfs-
menn Þjóðminjasafnsins, halda á fánanum, Óskar
Magnússon, stjórnarformaður Eimskipafélagsins, og
Vilhelm Þorsteinsson, forstjóri Eimskipafélagsins.
Morgunblaðið/Árni Sæberg