Morgunblaðið - 24.12.2022, Side 41

MENNING 41
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 24. DESEMBER 2022
Nánari upplýsingar um sýningartíma á sambio.is
TRYGGÐU ÞÉR
MIÐA INNÁ
FRÁ ÞEIM SÖMU OG FÆRÐU OKKUR ENCANTO
KOMIN Í BÍÓ
SÝND MEÐ ÍSLENSKU OG ENSKU TALI
N Ý T T ÆV IN T Ý R I Ú R HE IM INUM
FRUMSÝND 26. DESEMBER
71%
REEL VIEWS EMPIRE AV CLUBNEW york post indie wire
entertainmentweekly the atlantic chicaco sun-times the playlist
Þeir Björgvin og Bjóla eru báðir goðsagn-
ir en ég ætla ekki að fara sérstaklega í
reifun á því hér. Það liggur allt saman
fyrir og hægt að fletta því upp á alnetinu. Mig
langar frekar til að einbeita mér að þessu verki
hér, fjalla um það sem er hér og nú. „Andartak-
ið er æði“ eins og ég segi í fyrirsögn og hún er
jafnframt vísun í upphafslag plötunnar.
Jarðarbunga er til á vínil, í 300 eintökum, og
ekkert liggur fyrir enn um stafrænan veruleika.
Platan er listaverk, að utan
sem innan. Vínillinn er
kjörgripur í forláta opnanlegu
umslagi. Áferð umslags gróf
og góð, plötumiðar flottir og
allt upp í topp. Spilarar eru
heldur ekki af verri endan-
um; Ásgeir Óskars, Halli
Þorsteins, Tómas Jónsson, Pétur Hjaltested og
Jens Hansson. Söngvarar Einar Örn Benedikts-
son, Mugison og Bryndís Jakobsdóttir ásamt
höfundum.
Vindum okkur nú í plötuna. Hvað er í gangi?
Hvernig er þetta? Báðir höfundar sitja nefnilega
þægilega utangarðs getum við sagt. Sigurður
Bjóla er höfundur nokkurra fallegustu en um leið
undirfurðulegustu dægurlaga Íslandssögunnar
og Björgvin Gíslason er gítarhetja frá sjöunda
og áttunda áratugnum en losaði sig við hippíska
drauga á níunda áratugnum á nokkuð naskan
hátt. Lék t.d. á gítar í Friðryk sem átti hið dá-
samlega pönkaða lag „Í kirkju“ og svo umfaðm-
aði hann nýbylgjuna á sólóplötunum Glettum
(1981) og Örugglega (1983) og þá sérstaklega á
þeirri síðastnefndu. Þreifingar tónlistarmanna
sem voru guðir á meðal manna á áttunda ára-
tugnum í nýjum veruleika sem við blasti í upp-
hafi þess níunda hafa verið skjalfestar nokkuð
rækilega og flestir féllu á milli þilja, hér heima
sem erlendis. Þursum reiddi hins vegar sérstak-
lega vel af hér á landi elds og ísa og Björgvini
sömuleiðis. Og Bjólan gerði sömuleiðis gott mót,
þó að hann hyrfi nánast alfarið af radarnum
lengi, lengi, varð hálfgerður Syd Barrett Íslands.
En nóg um það! Jarðarbunga er, í ljósi þessa,
ekki verk sem horfir til baka. Þetta er „ný“
tónlist, hvar glögglega má heyra höfundarein-
kenni beggja. Sjá téð upphafslag. Skringilegar
gítarlykkjur og -riff opna lagið og um miðbikið
kemur sjálfur Einar Örn Benediktsson með
„æsilegt“ innslag og lagið umverpist í hálfgert
síðpönk. Grimm keyrsla og afdráttarlaus. Næsta
lag, „engilbert M“, er í hefðbundnari blústakti
… en samt. Það leynast furður í hverju stefi,
hverjum kafla. Mugison sjálfur syngur og gefur
laginu vigt, er kominn inn á Mugiboogie-lendur.
Gestagangur er allnokkur á hlið A, Bryndís Jak-
obsdóttir syngur „vatN“ dulúðlega og hliðinni er
lokað með hinu skringilega en mjög svo andríka
„á klapparnöf“.
Bryndís snýr aftur til að syngja titillagið
sem leiðir okkur inn í hlið B. Enn og aftur
knýja þeir félagar fram magnað andrúmsloft
og stemningu. Lagið er langt, sex mínútur, og
leiðist út í nokkurs konar súrkálsrokksorgíu
(„kraut-rock“), stefnu sem þeir félagar ættu
að kannast við (Can, NEU! og það allt). „Blæs
í lúður efinn“ er Bjólulegt, sýrt nokkuð og lagt
þessum einstaka galdri sem einkennir þessi
ballöðukenndu draumalög hans, hvar stemning
skiptir meira máli en einhver hljómasamsetning.
Hrein og óræð fegurð sem sker í gegnum allt
(sjá t.d. titillag Sumars á Sýrlandi, „Á fleytifullu
tungli“, „Dagur ei meir“ o.fl.). Platan endar
með „hvað varð um hann?“, þar sem sérstæðar
söngraddir þeirra beggja bítast um pláss innan
um dásamlega „björgvinsk“ gítarstef og annan
yndis-óskunda.
Semsagt: vel heppnað verk tveggja skapandi
tónlistarmanna sem mætti heyrast meira í og
af. En það væri samt á einhvern hátt stílbrot.
Nánari upplýsingar eru á www.jardarbunga.is.
Andartakið er æði
Sigurður Bjóla er höfund-
ur nokkurra fallegustu
en um leið undirfurðulegustu
dægurlaga Íslandssögunnar og
Björgvin Gíslason er gítarhetja
frá sjöunda og áttunda áratugn-
um en losaði sig við hippíska
drauga á níunda áratugnum á
nokkuð naskan hátt.
Félagarnir Björgvin Gísla-
son og Sigurður Bjóla gáfu
út plötuna Jarðarbungu í
sameiningu í ár. Hér verður
djúprýnt í tónlistina sem þar
er að finna.
TÓNLIST
Arnar Eggert Thoroddsen
arnareggert@arnareggert.is
Félagar Tónlistarmennirnir Björgvin Gíslason og Sigurður Bjóla standa að plötunni Jarðarbungu.
Bandaríska leikkonan Jane
Fonda hefur á undanförnum
árum komið sér upp afar góðu
safni af myndlist einfara í banda-
rískri myndlist, svokallaðra
naívista, einkum hörundsdökkra
listamanna frá suðurríkjun-
um. Greint er frá því í The Art
Newspaper að í næsta mánuði
verði stór hluti safnsins seldur á
uppboði. Fonda varð 85 ára á mið-
vikudaginn var og greindi þá frá
því að eitlakrabbamein sem hún
hefur glímt við væri í rénun.
Meðal verkanna sem Fonda
selur eru 14 myndverk eftir
bræðurna Thornton og Arthur
Dial, og Thornton Dial yngri.
Fonda hefur safnað verkum eftir
þá í meira en tvo áratugi og er
verðmæti stakra verka metið
á frá 2.000 til 100.000 dali, eða
allt að 14 milljónir króna. Fonda
hefur sagst telja þá Dial-frændur
meðal stórmeistara bandarískrar
myndlistar. Hún hefur einnig
safnað mörgum landslagsverkum
eftir konur en meðal annarra ein-
fara sem hún á safn myndverka
eftir má nefna Mary L. Proctor,
Purvis Young og Ronald Lockett
en verk þeirra allra hafa notið
sífellt meiri athygli á undanförn-
um árum.
lJane Fonda
safnar listaverkum
AFP/Jim Watson
Leikkonan Jane Fonda safnar verk-
um sjálfmenntaðra listamanna.
Selur úr
safninu