Morgunblaðið - 24.12.2022, Page 45

MENNING 45
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 24. DESEMBER 2022
Í
nóvember gaf tónlistarkon-
an Guðlaug Sóley út aðra
breiðskífu sína, 12:48, undir
nafninu Gugusar. Guðlaug hóf
tónlistarferil sinn 15 ára gömul
þegar hún tók þátt í Músíktilraun-
um árið 2019 þar sem hún var
krýnd rafheili keppninnar. Fyrsta
breiðskífa hennar kom svo út ári
síðar og bar nafnið Listen to this
twice.
Ég sá Guð-
laugu fyrst
koma fram sem
Gugusar þegar
við deildum sviði
í opnunarpartíi
tónlistarmið-
stöðvar Stelpur
rokka í janúar
2020. Síðan þá hef ég fylgst með
henni springa út og eftir að hafa
hlustað á nýjustu verk þessarar
mögnuðu tónlistarkonu get ég ekki
annað en fengið stjörnur í augun
og er full tilhlökkunar að sjá hvað
framtíð hennar ber í skauti.
12:48 er rúmur hálftími af
rafrænum draumi þar sem
vindhviður úr mörgum ólíkum
áttum mætast. Ég heyri Grimes og
XXYYXX og dansgólfið á Prikinu
með DnB- og drill-innskotum, þar
sem bassinn og trommurnar fljúga
upp og niður á meðan verkið líður
áfram. Í hverju lagi er kafli þar
sem melankólískur píanóleikur
með „tape effekt“ tekur yfir og gef-
ur plötunni heildarmynd og leggur
tregafulla dulu yfir söguna. 12:48
hefst á inngangslaginu „Ekki séns“
þar sem rauður þráður plötunnar,
melankólíska píanóið, er kynnt
til leiks. Svo tekur yfir hljóðaflóð
af stingandi syntum sem leiðir á
eftir sér leiðandi takt inn í næsta
lag, „Annar séns“, sem er örugg-
lega poppaðasta lag plötunnar án
þess að slá einhverja Eurovision-
strengi. Það lyftir hlustendum
upp og setur markið hátt fyrir
komandi lög.
„Glerdúkkan“ tekur við, hrifsar
okkur aftur niður og leiðir
hlustanda áfram á fleygiferð um
brothætta jörð, þar sem raddir
breytast, litir brenglast og hjörtu
brotna. Næstu tvö lög, „Leið
á þessu“ og „Gaddavír“, sýna
svipaða mynd en veita okkur betri
skilning á veruleikanum. Raf-
trommurnar taka sér hlé og djass-
skotinn og óræður taktur tekur við
og gefur okkur öðruvísi áferðir.
Það sem mér finnst skemmtileg-
ast á plötunni er hvernig Guðlaug
nýtir rödd sína í tónlistinni. Hún
er stundum hrá og falleg en svo
líka „auto-tune“-uð og brotin upp,
„layeruð“ og klippt til svo eyrun
heyra ekki hljóðanna skil. Þetta
má heyra í mörgum lögum en
svo einstaklega vel í sjötta lagi
plötunnar, „Þurfum að batna“. Það
ásamt sjöunda laginu, „Komdu“,
lyftir okkur aftur upp. Þetta eru
lög sem fara í allar áttir og eru
algjör hápunktur þegar kemur
að dansi og djammi og endar í
snilldarlega útsettu „drum and
bass“-brjálæði. Eftir eltingaleik og
dans í miðnætursólinni fáum við
að upplifa algjöra berskjöldun í
síðustu lögum plötunnar; „Röddin
í klettunum“ og „Aleinn“. Þar leyf-
ir Guðlaug rödd sinni að blómstra.
Svo fullkomlega hreinskilin, trega-
full og blíð. Ég gæti endalaust
hlustað á rödd hennar brotna.
Lokaorð sögunnar eru í tí-
unda og seinasta laginu sem ber
titilnafn plötunnar, „12:48“. Án
nokkurra radda bindur það allt
saman og ég sem hlustandi legg
frá mér bókina og andvarpa af
virðingu og aðdáun á verkinu.
Kaflarnir tíu í þessari sögu eru
ótrúlega vel pródúseraðir. Halda
manni á tánum og taka óvissar
beygjur í takti, hljóði og stefnum
og gefa hlustendum ekki tækifæri
á að stoppa, svo þau neyðast til
þess að falla í hljóðheiminn og
verða hluti af sögunni.
Litir brenglast og hjörtu brotna
HLJÓMPLATA
SÓLVEIG
MATTHILDUR
Raftónlist
12:48
Breiðskífa Guðlaugar Sóleyjar
Höskuldsdóttur, gugusar.
Lög og útsetningar eftir hana.
Morgunblaðið/Eggert
Hreinskilin „Kaflarnir tíu í þessari sögu eru ótrúlega vel pródúseraðir. Halda manni á tánum og taka óvissar
beygjur í takti, hljóði og stefnum,“ segir gagnrýnandi hrifin um plötu Gugusar sem ber heitið 12:48.
MayaWidmaier-Picasso, elsta
dóttir listmálarans Pablos
Picassos, lést í París í vikunni,
87 ára að aldri. Móðir hennar,
Marie-ThérèseWalter, var 17 ára
þegar hún kynntist Picasso sem
var þá 45 ára. Átta árum síðar
fæddist Maya. Eins og önnur
börn málarans, sem var þekktasti
myndlistarmaður síðustu aldar,
hefur kastljós fjölmiðla beinst að
henni frá fæðingu. Picasso málaði
og teiknaði líka af henni margar
þekktar myndir.
Eftir lát föður síns árið 1973
varðMaya sérfræðingur í verkum
hans og tók að sér að staðfesta
uppruna þeirra. Að sögn barna
hennar rannsakaði hún þúsund-
ir verka föður síns og þurfti oft
að skera út um hvort þau væru
mögulega fölsuð.
Um þessar mundir eru í
Picasso-safninu í París tvær
sýningar sem Diana dóttir Mayu
hefur sett upp og eru helgaðar lífi
hennar.
lVar elsta dóttir
Pablos Picassos
AFP/Valery Hache
DóttirMayaWidmaier-Picasso var
sérfræðingur í verkum Picassos.
Maya
látin
Virkjaður
hljóðheimur
orkuvera
lPanThorarensen tekur þátt í
fjölþjóðlegu samstarfilTónlist
smíðuð úr umhverfishljóðum
Tónlistarmaðurinn Pan Thorarensen
hefur verið virkur í raftónlist í mörg
ár, þar á meðal sem einn liðsmanna
ambienttríósins Stereo Hypnosis, auk-
inheldur sem hann hefur starfað með
ýmsum listamönnum öðrum, á milli
þess sem hann rekur tónlistarhátíðina
Extreme Chill, rekur plötubúð og
gefur út snældur með ýmislegum
raftónlistarspuna.
Nýverið hóf Pan samstarf við
tékknesku tónlistarmennina Václav
Havelka og Kryštof Krícek, sem skipa
sveitina Please The Trees. Samstarfið
kalla þeir fyield og fyrsta breiðskífan,
Future Landscapes, kom út fyrir viku.
Hljóðrannsóknaleiðangur
Aðdragandi að plötunni var rann-
sóknarleiðangur þeirra Pans, Havelka
og Kríceks með fleiri tónlistarmönn-
um og umhverfishljóðateymi, sem
skipað var upptökumeisturunum Söru
Pinheiro frá Portúgal og Magnúsi
Bergssyni. Haldið var á slóðir tékk-
neskra og íslenskra orkuvera til að
taka upp umhverfishljóð, skrásetja
hljóðaheim orkuframleiðslu landanna,
hvort sem orkan kom úr iðrum jarðar,
sem fallvötn eða kolaver, en einnig
hljóðrituðu þau Pinheiro og Magnús
umhverfishljóð í vatnsrækt, koltvísýr-
ingsniðurdælingu, jökullóni og olíulind.
Hér á landi voru umhverfishljóð hljóð-
rituð við Fjallsárlón, Búðarhálsvirkjun,
Fagradalsfjall og á Hellisheiði.
Úr þessum efnivið smíðuðu þeir fyi-
eld-félagar plötuna Future Landscapes,
en þess má geta að heimildarmynd
Ivos Bystricans um upptökuleiðangur-
inn, Invisible Landscapes, var frumsýnd
fyrir stuttu. Textar á plötunni eru eftir
heimspekinginn Lukáš Likavcan sem
tók þátt í upptökuátakinu.
Að sögn framkvæmdastjóra
verkefnisins, Terezu Swadoschová,
fjallar það um loftslagsvandann, en
er þó fyrst og fremst hvatning til að
hlusta á umhverfið á nýjan hátt og þá
hugsanlega miða fólki á rétta braut í
baráttunni gegn hlýnun loftslagsins.
Á flakkimilli landanna
Pan segir að það hafi verið frábært
að vera valinn í þetta verkefni, „en
það var víst einhver tékknesk lista-
kona sem mælti með mér í þetta. Svo
höfðu þeir Vaclav og Ivo samband við
mig og vildu fá mig út til að fara yfir
þetta. Við byrjuðum á upptökum víða
í Tékklandi sumarið 2021. Hópurinn
kom svo til Íslands í ágúst 2021 og við
ferðuðumst víða um land; Fjallsárlón,
Hellisheiði, Fagradallsfjall, Búðar-
hálsvirkjun og víðar. Náðum þar
frábærum upptökum.
Ég hef svo verið á flakki milli
Tékklands og Íslands frá haustinu
2021 í stúdíóupptökum og tónleika-
haldi. Myndin var frumsýnd á
Ji.hlava-heimildarmyndahátíðinni
í Jihlava í október sl. og við lékum
líka á tónleikum þar. Eiginlegir
útgáfutónleikar voru svo haldnir á
hinum sögufræga stað meetFact-
ory í Prag seinna í október. Næst
á dagskrá er tónleikaferðalag um
Evrópu og Bandaríkin á næsta ári
þar sem heimildarmyndin fer einnig
í dreifingu.“
Félagarnir í fyield spiluðu hér á
landi á Extreme Chill í haust en Pan
segir að ekkert sé ákveðið með frek-
ari spilamennsku á Íslandi í bili. „Það
er þó aldrei að vita hvað maður gerir,
það kemur þá í ljós.“
Ljósmynd/Lukáš Skála
Loftslagshlýnun Pan Thorarensen með félögum sínum í fyield, Václav Havelka og Kryštof Krícek.
Árni Matthíasson
arnim@mbl.is
Ljósmynd/I. Cerna
HljóðrannsóknirVáclav Havelka og Pan Thorarensen, upptökumaðurinn
Magnús Bergsson og heimspekingurinn Lukáš Likavcan við Fjallsárlón.