Morgunblaðið - 18.10.2022, Qupperneq 26

26 MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 18. OKTÓBER 2022
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
U
m 50 starfsmenn eru nú við
fiskeldi í Kelduhverfi og
Öxarfirði og fer fjölgandi
með uppbyggingu stöðva
á svæðinu. Miðað við tölur
úr öðrum fiskeldishéruðum má
reikna með 30 óbeinum eða afleidd-
um störfum til viðbótar og að alls hafi
nokkuð á annað hundrað fjölskyldur
að hluta til afkomu af fiskeldinu.
Fyrir utan fasta starfsmenn eru
hliðaráhrif starfseminnar mikil. Á
það bæði við stöðvarnar í Öxarfirði
og Kelduhverfi. Þannig vinnur fjöldi
verktaka á svæðinu, frá Húsavík,
bæði við uppbyggingu og rekstur.
Búast má við að svo verði áfram því
þó uppbyggingunni ljúki þarf áfram
að sinna viðhaldi og leita eftir ýmiss
konar þjónustu.
Hugsjónamenn í forystu
Nokkuð löng hefð er fyrir fiskeldi í
Kelduhverfi og Öxarfirði þar sem
góðar aðstæður frá náttúrunnar
hendi eru nýttar til atvinnusköpunar.
Ísnó var stofnað að frumkvæði Eyj-
ólfs Konráðs Jónssonr alþingismanns
á árinu 1981 og hóf matfiskeldi og
seiðaframleiðslu í Lónum í Keldu-
hverfi. Stöðin komst síðar í eigu
heimamanna eftir gjaldþrot Ísnó og
fékk nafnið Rifós. Eftir að Fiskeldi
Austfjarða, nú Ice Fish Farm, eign-
aðist fyrirtækið hefur stöðin í Keldu-
hverfi verið byggð upp og ný stór-
seiðastöð reist á Kópaskeri.
Bændur í Öxarfirði undir forystu
Björns Benediktssonar, oddvita í
Sandfellshaga, létu bora eftir vatni í
landi jarðarinnar Núps í Öxarfirði á
seinni hluta níunda áratugarins og
hófu með fleirum uppbyggingu land-
eldisstöðvar undir merkjum Silfur-
stjörnunnar á árinu 1988. Seiðaeld-
isstöð var byggð í Sigtúnum. Alinn
var lax í upphafi en síðar tekist á við
ýmsar aðrar tegundir, bleikju og flat-
fisk, en síðustu árin hefur áherslan
aftur færst yfir á lax. Eru nú fram-
leidd 1.500 til 1.600 tonn af laxi á ári.
Samherji eignaðist meirihluta hluta-
fjár við hlutafjáraukningu fyrir alda-
mót og hefur fjárfest mikið í stöðinni
síðan.
Aðstæður til að vera með fiskeldi á
landi eru ákjósanlegar þar sem
Silfurstjarnan var sett niður. Nægt
vatn er á staðnum, ferskt vatn, salt
vatn, sjór og jarðhiti. „Það gefur okk-
ur kost á kjörhita fyrir laxinn allt ár-
ið,“ segir Thomas Helmig stöðvar-
stjóri. Þessar auðlindir eru ástæða
þess að stöðin var byggð á sínum
tíma.
Sú mikla uppbygging sem nú
stendur yfir með byggingu stórra
kera við stöðina og tilheyrandi inn-
viðum er einmitt liður í undirbúningi
Samherja fiskeldis hf. fyrir enn
stærri áform um landeldi á Reykja-
nesi. Lætur nærri að framleiðslan
tvöfaldist við stækkunina.
Tryggari undirstaða
Uppbygging fiskeldisins skiptir
sköpum fyrir Öxarfjörð og Keldu-
hverfi og þar með sveitarfélagið
Norðurþing í heild, að sögn Katrínar
Sigurjónsdóttur, sveitarstjóra Norð-
urþings. Hún segir að sú staðreynd
að fyrirtækin hafa verið og eru að
leggja mikla fjármuni í uppbygg-
inguna tryggi fyrirtækin í sessi til
framtíðar. Það skipti höfuðmáli fyrir
byggðirnar og fólkið á svæðinu.
Katrín minnir á að þessi hluti sveitar-
félagsins sé mikið landbúnaðarsvæði
og það auki fjölbreytni starfa að hafa
þar einnig matfiskeldi og seiðafram-
leiðslu.
Katrín bendir á að Silfurstjarnan
flytji afurðir beint á markað erlendis
og nýti meðal annars nýjan Detti-
fossveg til þess. Segir hún að notkun
vegarins hafi verið að aukast og það
styrki samfélögin sem hann tengir
saman. „Við erum að berjast fyrir því
að koma upp heilsársþjónustu fyrir
veginn. Það skiptir miklu máli að
snjór sé mokaður reglulega yfir vet-
urinn og honum haldið opnum
ákveðna daga vikunnar. Það þarf að
tryggja fjármagn til þess að hægt sé
að nýta þessa miklu fjárfestingu sem
ríkið lagði í með lagningu Dettifoss-
vegar,“ segir Katrín.
Morgunblaðið/Helgi Bjarnason
Gríðarlega stór eldisker eru í byggingu í stöð Silfurstjörnunnar. Vatn og seiði verða sett í nýju kerin í byrjun næsta árs og starfsfólkið er að búa sig undir ný og krefjandi verkefni.
Fiskeldi orðið burðarás í atvinnulífinu
Samherji fiskeldi og
Ice Fish Farm byggja
upp gamalgrónar
fiskeldisstöðvar í
Öxarfirði og Kelduhverfi.
Á annað hundrað fjöl-
skyldur hafa hluta af
tekjum sínum af eldi.
Nýju kerin eru stór og vatnsleiðslurnar eftir því.
Thomas Helmig
er Þjóðverji sem
kom fyrst til Ís-
lands haustið
2001 og segist
hafa strandað á
þessu svæði.
Hann vann fyrst í
sláturhúsi á
Kópaskeri, síðan
í vinnslunni hjá
Silfurstjörnunni, sem vaktmaður á
eftirlitsvöktum og verkstjóri í eldinu
og loks sem eldisstjóri.
„Ég var í gönguferð og lenti í
vondu veðri við Dettifoss svo tjaldið
fauk ofan af mér. Ég fékk far niður í
Ásbyrgi og var að jafna mig þar yfir
kaffibolla þegar ég hitti þáverandi
framkvæmdastjóra Fjallalambs. Það
vantaði starfsfólk í sláturhúsið og
ég þáði vinnu hjá honum. Ég kom
svo aftur og aftur og kynntist fólk-
inu í sveitinni og ákvað að lokum að
flytja hingað haustið 2004 og hef
verið hjá Silfurstjörnunni frá því eft-
ir sláturtíð það haust,“ segir Thom-
as.
Hann býr með fjölskyldu sinni á
Kópaskeri og segir að sér falli það
vel að búa á þessu svæði enda komi
hann úr þýskri sveit.
Thomas kveðst bjartsýnn á fram-
tíðina í Silfurstjörnunni sem er hluti
af rekstri Samherja fiskeldis hf.
Starfsmenn hafi þekkingu og
reynslu til að takast á við það mikla
verkefni sem unnið er að. „Ég
hlakka mjög til þess að fylgjast með
því verða að veruleika og langar að
keyra eldið af stað með vatni og
fiski,“ segir Thomas.
Strandaði í Öxarfirði
Thomas Helmig
Saga er að segja frá því hvernig Olga Gísladóttir,
vinnslu- og gæðastjóri hjá Samherja fiskeldi hf., end-
aði í Öxarfirði. „Ég fór á Smithfield-landbúnaðarsýn-
inguna í London 1987 og kynntist þar manni, Guð-
mundi Ólafssyni frá Núpi. Hann hjálpaði mér við að
gera við ofnana í herberginu mínu og hefur ekki far-
ið út síðan,“ segir Olga.
Þegar Olga kom með Guðmundi í Öxarfjörðinn
tveimur árum seinna fór hún á fund Björns Bene-
diktssonar, oddvita í Sandfellshaga, sem var að
koma Silfurstjörnunni á fót, og fékk vinnu. Hún hóf
störf í eldhúsi, fór síðan út á plan, leysti af í seiðaeldinu í Sigtúnum,
vann í vinnslunni, aftur í eldhúsinu og endaði í vinnslunni sem hún stýr-
ir nú. „Ég segi stundum að ég hafi gegnt öllum störfum nema fram-
kvæmdastjórastarfinu,“ segir Olga en viðurkennir jafnframt að hún hafi
aldrei unnið á verkstæði stöðvarinnar. Henni hefur líkað vel að starfa
hjá Silfurstjörnunni. Þetta sé mikilvægur vinnustaður og hún bendir á
að ef þetta fyrirtæki hefði ekki verið byggt upp væri öðruvísi umhorfs í
byggðinni.
Olga fullyrðir án þess að blikna að besti lax í heimi sé framleiddur í
Silfurstjörnunni og slegist sé um hvern sporð, bæði á innanlandsmark-
aði og erlendis.
Olga sér einnig um ferðaþjónustu sem þau hjónin reka og Guðmundur
er verktaki. Þau eru því með mörg járn í eldinum.
Unnið flest störf í stöðinni
Olga Gísladóttir