Morgunblaðið - Sunnudagur - 09.10.2022, Page 6

VETTVANGUR
6 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 9.10. 2022
Til í mörgum stærðum
og gerðum
Nuddpottar
- 110 Reykjavík - www.ofnasmidja.is - sími 577 5177
Fullkomnun í líkamlegri vellíðan
nhöfða 11
M
eð réttlæti svarar
utanríkisráðherra Íslands
og segir heill mannkyns
ráðast af því að sigrast á Rússum í
Úkraínu. Svo mæltist ráðherra á
allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna.
En svo má ekki gleyma hinu að við
fyrirfinnumst líka, og fer að ég hygg
ört fjölgandi, sem þykir þetta vera
varasöm nálgun. Í Úkraínu heyr
NATÓ nú stríð við Rússa undir for-
ystu Bandaríkjanna; stríð sem átt
hafði sinn aðdraganda og mun hafa
afleiðingar og þeim mun alvarlegri
sem stigmögnunin eykst.
Hvort tveggja – orsakir og afleið-
ingar – þarf að ræða af sögulegum
skilningi, yfirvegun og alvöru.
Sífellt öflugri drápstækjum er
beitt í stríðinu og er talað eftir því.
Rússar hóta kjarnorkusprengju. Og
ef þeir beita kjarnorkuvopnum þá
sökkvum við Svartahafsflota þeirra
og þurrkum út allan herafla þeirra í
Úkraínu í einu vetfangi, sagði einn
innsti koppurinn í búri vestanhafs í
upphafi vikunnar.
Í ræðu sem Biden
Bandaríkjaforseti
flutti í Javelin-
eldflaugaverk-
smiðjunum í vor
sagði hann að það
hefði sýnt sig að
með vopnum þaðan mætti gera her
Rússa að „viðundrum“. Þá var mikið
klappað og hlegið. Og eflaust brosað í
kampinn á Wall Street.
Nokkrum dögum síðar sagðist
Biden íhuga að senda gamalreynda
bandaríska sérsveitarmenn til Úkra-
ínu. Nú eru þeir mættir á vettvang.
Og vopnin flæða sem aldrei fyrr.
Í þessum hildarleik verður Ísland
að reynast „verðugur bandamaður“
sagði utanríksráðherra okkar þjóðar
í vikunni. Innilegheit á NATÓ-
fundunum bera því vott að framlag
Íslands, þar með talið vopnaflutn-
ingar á stríðsvettvanginn, þykir
„verðugt“.
Austur í Kína rumskuðu menn fyr-
ir nokkrum vikum við vopnaglamurs-
tal. Blinken, utanríkisráðherra
Bandaríkjanna, vildi enn fleiri vopn
til Taívans til að verjast Kína og
hafði Biden-stjórnin þó þá þegar gert
þrjá vopnasölusamninga við Taívan.
Enn var hvatt til aukins vígbúnaðar í
vikunni.
Og aðrir glamra með. Stoltenberg,
framkvæmdastjóri NATÓ, dregur
hvergi af sér við að hvetja til vopna-
kaupa og yfir Íslandi hafa sveimað
hervélar NATÓ að æfa aðflug að
flugvöllum – í boði hinnar verðugu
ríkisstjórnar Íslands að sjálfsögðu.
Verðugur og viljugur í þessu sam-
hengi eru skyld hugtök.
Svo eru það hagsmunirnir. Eða
hvað halda menn að framleiðendur
Javelin-flauga fái mikið í sinn hlut ef
tekst að viðhalda eftirspurn?
Vopnaglamrið er ekki nýtt af nál-
inni. Obama-stjórnin í BNA seldi
meira af vopnum til Mið-Austurlanda
en dæmi voru um frá lokum seinna
stríðs og vel að merkja í Afganistan-
og Íraksinnrásunum, í Sýrlandi,
Jemen og Líbíu voru þeir Biden og
Blinken gerendur enda þótt Bush
yngri sæti við stýrið.
Alltaf var því trúað að til stæði að
koma á réttlæti í kjölfar þess að
vopnin töluðu. En það gerðist aldrei.
Alltaf komu ný tilefni til innrása og
átaka og þá gleymdist allt annað.
Uppgangur hjá þeim í Javelin er
ekki ávísun á friðsamlegri heim, hvað
þá réttlátari. Og undantekningalaust
gleymast fórnarlömb stríðsátaka.
Eða hvernig skyldu menn hafa það í
Afganistan? Það er ekki lengra síðan
en í haust að heimurinn stóð á önd-
inni.
Nú er allt að falla í gleymskunnar
dá austur þar.
Áfram mætti telja dæmin um stig-
mögnun spennu. Horfum til dæmis
til Moldóvu. Nýlega bárust fréttir af
viðræðum Bandaríkjamanna við
ráðamenn í Moldóvu. Í framhaldi af
þeim var kynnt lagafrumvarp sem
heimilar erlendum hersveitum að
verja landamæri Moldóvu, sem vel
að merkja eru nærri suður-
landamærum Rússlands. Um leið var
Dodon, fyrrverandi forseti Moldóvu
og einn öflugasti stjórnmálamaður
landsins en hliðhollari Rússum en
NATÓ, fangelsaður og sakaður um
landráð. Áður hafði útvarpsstöð, sem
þótti styðja málstað hans um of, ver-
ið dæmd til fjár-
sekta. Fjölda-
fundir gerast nú
ofsafengnir í
Moldóvu.
Athygli vekur
að í umfjöllun
stríðsmálafræð-
inga NATÓ er því fagnað hve ört
dragi nú úr viðskiptum Moldóvu við
Rússland en aukist að sama skapi við
Vesturlönd. Koma þá upp í hugann
orð Stoltenbergs á síðustu ráðstefnu
milljarðamæringanna í Davos að við-
skipti séu pólitísk og eigi að vera
pólitísk.
Þegar Evrópusambandið var í
burðarliðnum var sagt að þar með
væri fundin upp stríðsvörn framtíð-
arinnar: Að með viðskiptum og nán-
um tengslum landa og þjóða í milli
yrði friðurinn tryggari, allir hefðu
hag af því að halda friðinn.
Þetta virtust Rússar einnig vilja
um og upp úr aldamótum. Það var
hins vegar eitur í beinum heimsauð-
valdsins. Við munum koma í veg fyrir
að opnað verði á nýjar gasleiðslur frá
Rússlandi til Vestur-Evrópu, sagði
Biden forseti fyrir ekki alls löngu og
aðrir ráðamenn vestra tóku í sama
streng. Og hvernig verður það gert
var þá spurt. „Það kemur í ljós.“ Og
nú hefur það komið í ljós með neðan-
sjávarhryðjuverkum sem eyðilögðu
gasleiðslurnar.
Samhliða þessu var opnuð ný gas-
leiðsla frá Noregi til Evrópulanda.
Og svar Rússa? Þeirra verður nú
vart í grennd við vestrænar gas- og
olíuleiðslur. Riddari drepur hrók.
Drottning drepur riddara. Peðin
vilja að sinn kóngur tryggi réttlæti á
skákborðinu.
Þið eruð í okkar liði, skrifar sendi-
herra Bandaríkjanna í Morgun-
blaðið: „Bandaríkin og bandamenn
þeirra og samstarfsaðilar um allan
heim tala nú einum rómi, sem aldrei
fyrr.“
Ekki erum við þó öll í þessum eina
rómi.
Ég veit um að minnsta kosti einn
sem er það ekki.
Hvernig á að
tryggja friðinn?
Úr ólíkum
áttum
Ögmundur Jónasson
ogmundur@ogmundur.is
’
Riddari drepur hrók.
Drottning drepur
riddara. Peðin vilja að
sinn kóngur tryggi rétt-
læti á skákborðinu.