Morgunblaðið - Sunnudagur - 09.10.2022, Page 24

24 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 9.10. 2022
BÆKUR
D
rottinn blessi heimilið stend-
ur á mynd sem hangir fyrir
ofan eldhúsborðið heima
hjá rithöfundinum Guðrúnu Guð-
laugsdóttur í Kópavogi, á heimili
hennar til fjörutíu ára. Hún hefur
lagt á borð góðgæti; kex, vínber og
konfekt og eftir að skenkt hefur ver-
ið í bollana er okkur ekkert að van-
búnaði. Við ræðum líf rithöfundarins
en níunda bókin um blaðamanninn
Ölmu, Mannsmyndin, er nú komin
út, bæði sem bók og hljóðbók á
Storytel. Enn á ný þarf Alma að
komast til botns í ráðgátu sem varð-
ar dularfullt mannslát.
Svo verður dauðsfall
„Meginstefið í þessari bók er ein-
manaleiki sem fólk lendir í vegna
ytri aðstæðna, uppeldis og
fjölskyldusögu. Bækurnar um Ölmu
eru um blaðamann sem missir vinn-
una og reynir ýmislegt. Það er
kannski ekki eðlilegt að ein mann-
eskja verði vitni að svona mörgum
morðum og drápum, en hún lendir í
því aftur og aftur,“ segir Guðrún og
segir Ölmu nú vera komna í hljóðver
að búa til hlaðvarpsþætti.
ÍMannsmyndinnierAlmakominfastaðsex-
tugu,endaeldisthúneinsogaðrir,enGuðrúnhef-
urgefiðúteinabókááriumÖlmusíðanárið2014.
Er eitthvað af þér í Ölmu?
hún og vill ekki gefa upp meira.
„Þegar ég hætti störfum á Mogg-
anum, rétt eftir hrun, hitti ég vin-
konu mína sem var deildarstjóri á
Alzheimerdeild. Hún sagði mér að
það vantaði svo manneskjur til að
tala við vistfólkið á Alzheim-
erdeildinni. Ég sagði það vera lítið
mál, ég gæti mætt tvisvar í viku.
Mér fannst þetta svo merkilegt um-
hverfi og þarna sá ég sláandi ein-
manaleika hjá sumum, á meðan að
aðrir voru umvafðir hlýju og ástúð
frá sínum nánustu. En maðurinn í
bókinni er alveg klár í kollinum,“
segir Guðrún og segist hafa notað
reynslu sína frá þessum heimsókn-
um til að skapa gamla manninn.
Eftir situr tilfinningin
Í nýju bókinni kemur Guðrún inn á
dulrænar sýnir en hún hefur áður
notað þær sem efnivið í bækur sínar.
„Það sprettur úr blaðamennsk-
unni, en ég hef tekið fjölda viðtala
við fólk út um allt land og það kom
mjög gjarnan fyrir að fólk sagði mér
frá alls konar dulrænni reynslu.
Fólki fannst það sjá eða heyra eitt-
hvað. Ég held að myrkrið hér hafi al-
ið á þessu hjá okkur Íslendingum,“
segir Guðrún og segir að hún hafi
sjálf stundum skynjað eitthvað yf-
irnáttúrulegt.
„Mér finnst ég hafa einhverja
innri rödd, en kannski er þetta allt
ímyndun,“ segir hún og brosir.
„Eitt get ég sagt þó, ég les hugs-
anir. Þegar ég er í bílnum með
manninum mínum veit ég stundum
hvað hann er að hugsa og þetta kem-
ur ískyggilega oft fyrir. Maður tekur
við hugskeytum og ég geri það í rík-
um mæli,“ segir Guðrún og segist
spá í bolla, sér og öðrum til gamans.
„Ofninn inni í stofu er reglulega í
kaffitaumum,“ segir hún kímin.
Nú eru skilin milli raunveruleika
og ímyndunar hjá sögupersónunni
svolítið á reiki. Finnst þér það
spennandi efni að fást við?
„Já, ég held að þessi skil séu mjög
á reiki hjá fólki almennt; hvers
vegna maður gerir hluti er stundum
óskýrt og á sér oft rætur í nið-
urbældum tilfinningum. Ef tilfinn-
ingar bælast, geta þær komið fram
síðar einhvers staðar allt annars
staðar. Margt gleymist en eftir situr
tilfinningin.“
Að varpa ljósi á samtímann
Guðrún segir að um leið og hún segi
sögur um Ölmu, sé hún að skrifa um
samtímann.
„Á hverju ári verða breytingar og
ég hef augu og eyru opin. Alma teng-
ist oft málum sem eru efst á baugi
hverju sinni,“ segir hún og ræðir
einnig aðra bók sem hún hefur skrif-
að og kemur út á 125 ára afmæli
Blaðamannafélagsins í haust. Þar
ræðir Guðrún við fjölmiðlafólk og
þær breytingar sem það hefur upp-
lifað á sínum ferli, en Guðrún á að
baki 25 ára feril í blaðamennsku á
Morgunblaðinu að viðbættri langri
reynslu úr ljósvakamiðlum.
„Í þessu bindi eru tólf viðtöl. Í
bland við persónulegar sögur er ég
að kortleggja vinnubrögð á fjöl-
miðlum. Því er þetta mikilvæg heim-
ild um það hvernig fólk vann. Í þetta
sinn beindist ljósið að fólki sem hefur
unnið í sjónvarpi og útvarpi,“ segir
Guðrún, sem í raun skrifar bæði
skáldsögur og viðtalsbækur sem
varpa ljósi á sögu þjóðar og breyt-
ingar sem verða með tímanum.
„Þetta er saga tækninnar; það
kom mér mest á óvart hvað tæknin
hefur breyst mikið og kannski án
þess að maður taki beint eftir því.“
Leiðir fólk á villigötur
„Ég er skorpumanneskja,“ segir
Guðrún þegar hún er spurð út í
vinnubrögð sín sem rithöfundar.
„Ég er óreiðumanneskja en hef þó
einhverja reiðu. Ég vakna stundum
um miðjar nætur, stekk fram og
skrifa kafla. Ef ég skrifa ekki strax,
fer þessi hugljómun. Það er eins og
hugurinn vinni á nóttunni og stund-
um verður eitthvað kýrskýrt um
miðja nótt. Maður býr til heim og áð-
ur en maður veit af býr maður í þess-
um hliðarveruleika,“ segir hún og
segist aldrei setja sér reglur um
hversu lengi hún skrifi daglega.
Guðrún skrifar reglulega greinar
og viðtöl fyrir Virk og Lifðu núna,
þannig að enn fær hún útrás sem
blaðamaður í bland við skáldskapinn.
„Það er einn grundvallarmunur á
því að vera rithöfundur og blaðamað-
ur. Sem blaðamanni ber manni að
upplýsa fólk og hafa allt satt og rétt.
En rithöfundurinn leitast við að leiða
lesandann á villigötur,“ segir hún og
brosir.
Guðrún viðurkennir að finna fyrir
tómleika þegar hún lætur frá sér bók.
„Þá þarf maður að fara úr þessum
hliðarveruleika, en einhvern tímann
verður maður að sleppa.“
Nú, þegar Guðrún hefur skilað af
sér þessum tveimur bókum, nýtur
hún lífsins með vinum og fjölskyldu,
en Guðrún segist heimakær og alls
ekki gefin fyrir ferðalög.
Þú ert þá ekki ævintýragjörn?
„Ævintýri lífsins liggja ekki endi-
lega í ferðalögum heldur geta gerst
úti á næsta götuhorni. Þú getur ekki
keypt þér ævintýri.“
Ævintýrin gerast á næsta götuhorni
Mannsmyndin er
níunda bók Guðrúnar
Guðlaugsdóttur um
blaðamanninn Ölmu,
sem nú fæst við hlað-
varpsgerð. Guðrún seg-
ir bækurnar samtíma-
heimildir og að Alma
eldist eins og aðrir.
Ásdís Ásgeirsdóttir asdis@mbl.is
„Ég vakna stundum um
miðjar nætur og stekk
fram og skrifa kafla. Ef ég
skrifa það ekki strax, fer
þessi hugljómum,“ segir
Guðrún Guðlaugsdóttir.
’
Eitt get ég sagt þó, ég
les hugsanir. Þegar ég
er í bílnum með mann-
inum mínum veit ég
stundum hvað hann er að
hugsa og þetta kemur
ískyggilega oft fyrir.
„Það er alltaf eitthvað af höfundi í
öllum persónum því ekkert verður
til úr engu. Maður nýtir sér alls kon-
ar reynslu en hún umbreytist,“ segir
hún og segir frá sögunni.
„Alma fær það verkefni að taka
viðtal við gamlan mann á hjúkr-
unarheimili sem á sérkennilega sögu
að baki. Svo verður dauðsfall,“ segir
Morgunblaðið/Ásdís