Veiðimaðurinn - 01.06.1980, Síða 45

bleik flökin. Nýmetið var kærkomin til-
breyting fyrir almúgann, sem nærðist
aðallega á kartöflum á þessum árstíma.
Meðan beðið var þess að suðan kæmi upp
í pottinum voru slegnir tappar úr viskí-
kútum og heimabruggaður mjöður bor-
inn á borð í stórum krúsum. Það var kátt
á hjalla, menn sögðu skopsögur hver um
annan og sungu við raust þess á milli. Að
veislunni lokinni, komu karlmennirnir
gjarnan við á kránni. Vertinn lagaði sterk-
an púns, sem karlarnir kneyfuðu og drógu
ekki af sér. Þegar líða tók á nóttina kom
sveitarfiðlarinn og hljóðpípuleikari og
léku fyrir dansi það sem eftir lifði nætur.“
Rithöfundarnir William Scrope og
Thomas Todd Stoddard hófu veiðþjófn-
aðinn líklega hærra til skýjanna en nokkrir
aðrir. Sá síðarnefndi lýsir þessum kapps-
fullu veiðum mjög ýtarlega í bókinni ART
OF ANGLING (2.útg. 1836). í þeirri bók
kemst hann m.a. svo að orði: ,,Það er mikill
munur á vatnasvæðum okkar í Skotlandi
og þeim ensku. Skosku fljótin eru blátær
og straumhörð. Strengirnir taka ýmist á sig
svartan lit mosans sem þekur árfarveginn,
eða þá að þeir eru gagnsæir eins og dýrustu
eðalsteinar. Víðfeðm vötn og glampandi
tjarnir, óhugnanlega djúpar. Alls staðar
gnægð gljáandi laxfiska“. Mest heillar áin
Tweed þennan ágæta höfund. „Bakkar
hennar eru í fullkomnu samræmi við
fegurð hennar. Þeir eru hvorki uppblásnir
með rofabörðum né rennblaut mýrarfen,
þéttvaxin hárri stör. Ekki þaktir dimmum,
villugjörnum skógum, heldur eru þeir
harðir og þurrir og sumsstaðar prýddir
einni og einni virðulegri eik, eða þá ösp og
silfurbirki. Annars staðar veitir elririnn
skjól.“ Ljósturinn er í miklu uppáhaldi
hjá Stoddard. „Fjöldi hrognafullra laxa er
drepinn á hverju ári með þessu tóli, þótt
hann sé blakkur og leginn þegar þannig
stendur á. Ekki kemur þó til greina að
fordæma þessar hefðbundnu veiðar, hvað
þá að banna þær. Nær væri að örfa þær að
vissu marki. Enginn sannur Skoti mundi
virða slíkt bann. Þess konar ólög mundu
særa skoskan þjóðarmetnað.“ I annarri
bók, THE ANGLERS COMPANION
(1853), segir Stoddard að í mörgum ám
séu veiddir fleiri laxar á ljóstur en á veiði-
stöng. „Hjá Kirkbank er ljósturveiði
einnar nætur álíka mikil og sumarveiði
tuttugu snjallra stangveiðimanna, sem
veiða einvörðungu með löglegum veiðar-
færum.“ Höfundinum þótti það mjög
miður þegar ljósturveiðar voru bannaðar
með gildistöku svonefndra Tweedlaga.
Skv. þessum lögum var jafnvel bannað að
eiga slíkt verkfæri. Hinir gömlu og góðu
dagar voru brátt á enda, eða eins og skáldið
kemst að orði: „....þegar um 300 riðlaxar
lágu spriklandi á blóði drifnum bakkanum,
allir höfðu þeir fallið fyrir einum og sama
ljóstrinum. Sömu örlög biðu 6000 laxa,
sem smogið höfðu framhjá þvergirðingum
netaveiðimanna í Berwick, laxar sem
margir vonuðu að yrðu til að tryggja
viðhald og viðgang stofnsins, þeirra beið
einnig dauði á banvænum oddi ljósturs-
ins.“
Auk rányrkjunnar, sem stunduð var
fyrir opnum tjöldum til sveita, höfðu
ótaldir, skipulagðir smáhópar veiðiþjófa
lífsframfæri sitt af ólögmætum veiðum.
Eftir að járnbrautirnar komu til sögunnar,
tóku atvinnumenn úr undirheimunum að
hasla sér völl á þessu sviði. Þeir skipulögðu
markaðs- og dreifingarkerfí. „Umboðs-
menn“ þeirra keyptu stolinn lax og villi-
bráð af heimamönnum. Varan var síðan
send á fölskum pappírum á markað í
Liverpool, Manchester og London. Aætl-
að var að um 100 tonn af stolnum laxi hafi
verið send til Englands og Frakklands á ári,
VEIÐIMAÐURINN
43