Víðsjá - Dec 1946, Blaðsíða 10

HANS W:SON AHLMAN:
Norræna félagið í Svíþjóð gaf nýlega út bók um skyldleika
Norðurlanda og Norðurlandaþjóðanna, Nordisk samliörighet en
realitet. Þar rita ýmsir ágætir sænskir fræðimenn, og fyrsti
kaflinn er eftir prófessor Hans W:son Ahlman, sem mörgum
er að góðu kunnur hér á landi og dvaldist hér um skeið í sum
ar. Hann er prófessor i landafræði við háskólann í Stokk-
hólmi. Hér fer á eftir grein hans í lauslegri þýðingu.
Thule kölluðu landfræðingar
fornaldarinnar hin lítt þekktu
lönd lengst í norðri, sem strend-
ur eiga að íshafi. Að því skapi
sem þekking manna á Skandi-
navíu og Eystrasaltslöndunum
jókst minnkaði Thule, nafnið
færðist yfir á ísland á níundu
öld og á sautjándu öldinni var
það aðeins haft um norður-
strönd landsins. Þessi norrænu
lönd voru lengi sveipuð ljóma
ævintýra og sagna. Þau eru
líka nær heimskautinu en nokk-
ur önnur lönd byggð hvítum
mönnum, og norðar hefur hvíti
kynþátturinn ekki gert sér
menningarríki. Höfuðborgirnar
Helsingfors, Stokkhólmur og
Osló eru í nánd við sextugustu
gráðu norðlægrar breiddar. í
Evrópuhluta Rússlands er Len-
ingrad á sömu breiddargráðu,
en í Asíu eru þar mest líttbyggð-
V í €3 S J Á
ar lendur og eins er í Ameríku,
þar sem breiddargráðan liggur
um nyrzta odda Labrador og
þræðir suðurströnd Alaska.
Reykjavík á íslandi er fjórum
breiddargráðum norðar, en
Kaupmannahöfn hins vegar
fjórum sunnar. Hvergi eru í
menningarlöndum svo myrkir
vetur né svo björt sumur sem
á Norðurlöndum, hvergi slíkur
munur árstíða, sem hvetur til
baráttu og starfa en herðir jafn-
framt og örvar með tilbreyt-
ingu sinni. Andstæðurnar stuðla
bæði að dul og opinskáu skap-
lyndi þjóðanna, bæði að þung-
lyndi og kæti.
Golfstraumurinn vermir
Norður-Atlanshafið, og þaðan
blása hlýir vindar af suðvestri
til Norðurlanda. Af þeim or-
sökum verður þar víða miklu
hlýrra að vetrinum en venjulegt