Víðsjá - dec. 1946, Blaðsíða 14

12
NORÐURLÖND
hafa svo mikið að unnið, að þeir
hafa breytt svipmóti landsins,
eins og í Danmörku, eru tengsl-
in þó náin við náttúruna sjálfa,
þar sem sífellt skiptist á land,
sjór og vötn. Hugtökin Fenno-
skandia og Danoskania eiga ekki
aðeins upptök sín í sameigin-
legum jarðfræðilegum einkenn-
um þessara landa heldur einnig
í því að náttúran er þar svip-
uð að öðru leyti. Þótt ísland
sé að ýmsu frábrugðið, telst
það einnig til þessa jarðsvæðis.
Á síðasta tímabili jarðsögunnar
hefur þróun þessara landa verið
steypt í líkt mót. Jökullinn hef-
ur lagt þau undir sig og þiðnað
aftur á hlýjari tímabilum, hvar
vetna hefur landið leitast við
að teygja sig úr vatni og verða
ræktunarhæf jörð, sama veður-
farsbreytingin til hins verra
náði til þeirra allra á öldunum
fyrir Krists burð, og hlýrra
loftslag hefur haft í för með
sér ríkulegri uppskeru. Um-
hverfi það, sem menningin hef-
ur þróast í frá upphafi byggð-
ar til þessa dags, hefur alls
staðar verið svipað. Þetta teng-
ir Norðurlöndin. Þjóðir þeirra
lifa í sambandi við náttúruna,
sem er langtum nánari en í
löndum, þar sem menningin hef-
ur mótað landið sjálft og þar
sem borgarmenningin hefur
lengi verið mestu ráðandi eða
ráðið miklu.
Þessi náttúra, sem menn hafa
metið svo mikils og unnað svo
heitt, hefur ekki verið sú móð-
ir, sem spillir börnum sínum
með dekri og dálæti. Megin-
hluti þess jarðvegs, sem ræktun-
arhæfur er í Fennoskandíu,
verður að teljast lítt frjósam-
ur. Jökulurðir frá ísöld þekja
mestan hluta þessa svæðis.
Leirjarðar, auðveldari til rækt-
unar, gætir aðeins að nokkru
ráði á sléttum þeim, sem lág-
lendastar eru. í Danoskaníu er
jarðvegurinn hins vegar frjó-
samur. Á íslandi og í Færeyjum
eru gæði hans ekki eins mikil-
væg, því að gróðrarlandið er
þar mest notað til beitar. Þar
hefur lífsbaráttan líka verið erf-
iðari en annars staðar á Norð-
urlöndum, fólkið hefur hlotið að
eiga óbilandi viðnámsþrótt til
þess að standast og vinna sigur
að lokum. Þrátt fyrir öll þau
gæði umfram önnur lönd, sem
Norðurlöndum hexur hlotnazt að
því er til loftlagsins tekur, er
þó lega þeirra þannig, að norð-
urmörk hafra, byggs, rúgs og
hveitis liggja um Fennoskandiu.
Norðurmörk sykurrófunnar
liggja um Mið-Svíþjóð og snerta
aðeins Noreg og Finnland. Fyr-
ir staka natni við ræktun og
VIÐSJA