Morgunblaðið - 17.04.1980, Síða 39

Morgunblaðið - 17.04.1980, Síða 39
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 17. APRIL 1980 39 Þorvarður Kjerulf Sölvason — Minning Laugardaginn 22. mars sl. var til moldar borinn í Selfosskirkju- garði Þorvarður Kjerulf Sölvason. Virðuleg athöfn í Selfosskirkju fór fram þennan sólríka dag. Fagur söngur, tónlist og innblásin ræða séra Sigurðar höfðu djúp áhrif á viðstadda vini Þorvarðar. Sr. Sigurður lagði út af sögunni um Jesús og Natanael. En um Natanael sagði Jesú er þeir hittust „Sjá þar fer sannur ísraeliti". Þar sem Þorvarður Sölvason fór, fór sannur Islendingur, og fulltrúi evrópskrar kaupmannastéttar, sagði séra Sigurður. Vassi, eins og hann var nefndur af þeim sem þekktu hann, var fæddur 28. júní 1893 á Arnheiðar- stöðum á Héraði, sonur hjónanna Sölva Vigfússonar bónda, hrepp- stjóra, Guttormssonar alþing- ismanns Vigfússonar prests á Val- þjófsstað, Ormssonar prests að Keldum Snorrasonar og konu hans Sigríðar Sigfúsdóttur frá Víðisvallagerði, bónda þar og á Skriðuklaustri, Stefánssonar prests að Valþjófsstað, Árnasonar prófasts að Krikjubæ. Móðir Sig- ríðar og kona Sigfúsar var Jó- hanna Jörgensdóttir læknis Kjer- ulf að Brekku. Kona Guttorms á Arnheiðarstöðum var Halldóra Jónsdóttir vefara, bónda á Arn- heiðarstöðum og Kóreksstöðum, Þorsteinssonar prests að Krossi í Landeyjum. Fyrri maður Sigríðar var Eiríkur Kjerulf frá Melum, bróðir Þorvarðs læknis, en hann lézt ungur. Bernskuheimili Vassa var víðfrægt rausnarheimili og for- eldrar hans fyrirfólk á Héraði. Sölva Föður hans var svo lýst, að hann var maður ráðhollur mjög og mikill þátttakandi í öllum fram- fara og félagsmálum síns byggð- arlags. Það fylgdi síðan Vassa alla tíð, að hann var fyrirmaður, „aristó- krat,“ en þó ljúfur við alþýðu. Hann varð stúdent í Reykjavík 1918 ásamt höfuðsnillingnum Bjarna lækni Guðmundssyni, lengi á Selfossi. En þeir tveir úr þeim árgangi verða mér ávallt minnisstæðir, hvor á sinn hátt. Vassi starfaði alla ævi að versl- un. Var kaupmaður og jafnvel kaupfélagsstjóri, þó ekki væri hann sérstakur vinur samvinnu- hreyfingarinnar síðar. Hann var heiðblár Sjálfstæðismaður alla tíð og óþreytandi baráttumaður fyrir þeirri stefnu. Hún og aðeins hún var og er rétt, það vissi hann upp á hár og kvað uppúr með það á svoleiðis kjarnaíslensku, að eng- inn þurfti að fara í grafgötur með það hvar hann stóð. Stjórnmál áttu hug hans til hinstu stundar og bölvhress var hann í þeim málum fram í andlátið. Hann var kátur og mannblendin og aldrei nein lognmolla í samræðum við hann. Ég kynntist Vassa sjálfkrafa þegar ég fór að venja komur mínar, í alvarlegum erindagerð- um, að heimili Jóns Pálssonar dýralæknis á Selfossi og Steph- ensen konu hans. Vassi var heim- ilismaður þar í fjölda ára, alltþar til að Elli kerling fór að ryskja svo um þau öllsömul, að hver hafði nóg með sig. Eftir það var Vassi á elliheimili í Hveragerði og síðar á DAS. Þessi evrópski kaupmaður varð svo okkur nýgiftum hjónum holl- vættur við heimilisstofnun og gerði okkur hverja krónu að tveimur við húsgagnakaup, þar sem hann notaði sambönd sín og harðfylgi. Enn sitjum við í stólun- um, sem hann útvegaði okkur fyrir nær 20 árum og gerum væntanlega lengi enn. Þegar ég kynntist honum, var byrjað að halla undan fæti hjá honum líkamlega, því sjónin var mjög að bila, svo sem verið hafði um föður hans. Varð hann fljótlega blindur og lifði síðustu 18 árin í myrkri hið ytra. En hið innra var bjart og sjónin glögg. Mönnum gat auð- veldlega yfirsést, sem sáu hann á ferli í ellinni, að í þessum visna líkama sló ljónshjartað. Geigleysi hans var algert og er slíkt okkur hugleysingjum lítt skiljanlegt. Aldrei vék hann einu orði að hlutskipti sínu né heilsufari. Um aðra spurði hann títt og vakti yfir velferð allra vina sinna með ráð- um og dáð. Fjölskylda Jóns dýra- læknis var hans fjölskylda, hann fylgdist svo vel með öllum þeim fjölda, að það var sem um hans eigin börn og barnabörn væri að ræða. En Þorvarður Kjerulf Sölvason var ókvæntur og barn- laus sjálfur alla tíð. Árlegur atburður var það, að elsti sonur minn pakkaði með honum jólagjöfum. En fjöldi þeirra var víst um 100 hverju sinni, slík var ræktarsemi hans í garð vina sinna, þó efnin séu ekki mikil hjá blindum öldungi í því brjálaða verðbólguþjóðfélagi, sem hér hefur rekið frá því að Vassi varð að hætta störfum vegna sjónleysis. En við stungum aðeins einu sinni uppá því við hann, að hann notaði aurana fyrir sjálfan sig. Það gat verið fljótt að hvessa og svona vitleysa var fljótafgreidd á kjarnyrtri íslenzku af hans hálfu. Hann hafði gaman af ferðalög- um og fór víst til útlanda á hverju ári meðan heilsan og kraftar entust. Svo og ferðaðist hann innanlands að hitta vini sína. Kaupmannahöfn og Hamborg voru hans uppáhaldsborgir. Hotel Hebron í Kaupmannahöfn og Hot- el Atlantic við Alstervatn í Ham- borg voru hans staðir. Á Hotel Atlantic ganga aðeins greifar um gáttir, það man ég frá námsárum í Þýskalandi. Þar bjó Vassi þegar hann gisti Hamborg. „Það var svo gott kaffið á Hotel Atlantic" sagði hann kankvís þeg- ar hann var spurður um, hvað hann hefði nú haft fyrir stafni í Hamborg. Síðustu ferðir sínar til útlanda fór hann alblindur. Orð Churchills um lífið áttu við um hann: „For the rest live danger- ously, take life as it comes, one day at a time, dread nought — all vill be well“. Allt var vel hjá Vassa að hans sögn. Óttann né sjálfs- vorkunn þekkti hann ekki, hug- prúður til hinsta dags. Hann var léttur í viðmóti og húmoristi. Alþekkt er sagan um manninn sem vildi kaupa hjá honum Battersby hatt. „Veistu það ekki maður minn“ sagði þá Vassi, „hann Batterby er dauður. En sonur hans Moore er tekinn við og hér er kominn hattur frá honum.“ Og maðurinn fór hinn ánægðasti með nýjan hatt. Nú eru leiðarlok. Margs er að minnast og margt að þakka. Margir voru honum notalegir í ellinni. Má nefna „Halla heild- sala“, eða Þórhall Sigurjónsson og hans konu, Geir Þprmar, Sigurð Þormar og Andrés Þormar, Gerði Hjörleifsdóttur, Stefán Stephen- sen og Ingibjörgu, fjölskyldu Jóns dýralæknis alla og „Hönnu á Das“ sem var honum mjög umhyggju- söm þegar mest á reyndi í lokin. Fyrir mig og mína fjölskyldu vil ég þakka Þorvarði Kjerulf Sölva- syni, stúdent, kaupmanni af allri Evrópu, stóraristókrata af Héraði og himinbláum sjálfstæðismanni, fyrir samfylgdina. Fari Vassi minn vel. Halldór Jónsson verkfræðingur. Ekki er nú verið að rifa heilu húsin með vélskóflunni á myndinni eins og virst gæti i fljótu bragði, heldur er unnið þarna við dýpkun og aðrar framkvæmdir við Reykjavíkurhöfn þar sem koma á fyrir flotbryggju og aðstöðu fyrir trillubáta. Ljósm. ól.K.M. Minning: Þorgrímur Friðriks son kaupmaður Fæddur 11. október 1912 Dáinn 8. apríl 1980 Hinn 8. apríl sl. andaðist í Landspítalanum í Reykjavík Þorgrímur Friðriksson kaup- maður. Hann var fæddur að Vindheimum á Þelamörk 11 októ- ber 1912 og var yngstur 11 barna foreldra sinna, Sigurrósar Páls- dóttur og Friðriks Bjarnasonar. Þorgrímur missti föður sinn að- eins 2ja ára og móður sína, þegar hann var 13 ára. Hann stundaði nám við Mennta- skólann á Akureyri en varð að hætta námi eftir 4 vetur. Suður til Reykjavíkur kom hann árið 1932 og fór að vinna hjá bróður sínum, Kristni, sem þá rak bílastöðina Heklu. Fljótlega tók Þorgrímur ásamt vini sínum, Ragnari Jó- hannessyni, við rekstrinum og starfræktu þeir bílastöðina í nokkur ár. Árið 1943 stofnuðu þeir félagar verslunina Ingólf við Grettisgötu en nokkrum árum síðar keypti Þorgrímur hlut Ragn- ars og starfrækti eftir það versl- unina einn. Þorgrímur byggði verslunarhús við Grensásveg og flutti verslun sína þangað árið 1962. Á þeim árum voru stórmarkaðir ekki komnir til sögunnar hér á landi og má fullyrða að hin nýja verslun, Grensáskjör, hafi borið vott um mikið áræði og framsýni. Þorgrímur rak verslunina á með- an kraftar entust, en fyrir tveimur árum hætti hann verslunarrekstri vegna veikinda. Árið 1942 kvæntist Þorgrímur eftirlifandi konu sinni, Guðrúnu Þórðardóttur, dóttur hjónanna Katrínar Pálsdóttur, fv. bæjar- fulltrúa í Reykjavík og Þórðar Þórðarsonar og eignuðust þau þrjú börn: Katrínu, Sigurrós og Þórð. Um Þorgrím má segja að hann hafi verið af gamla skólanum á ýmsan hátt. Hann var mikill kröfugerðarmaður eins og enn gerist, en ólíkt því sem nú virðist helst í tísku, beindust kröfur hans einkum til sín sjálfs. Ósérhlífni og dugnaður einkenndu hann og hefði hann ugglaust margbrotið öll vökulög á sjálfum sér, ef slík lög hefðu náð til starfsemi hans. Hann uppskar líka eins og til var sáð og báru því m.a. vott glæsilegt heimili og víðrómuð gestrisni. I því sambandi má að sjálfsögðu ekki gleyma hlut eiginkonu hans, Guðrúnar, en mörgum vinum og ættingjum víðsvegar að af landinu eru minnisstæðar viðtökur þeirra hjóna á heimili þeirra. Hin síðari ár ævi sinnar átti Þorgrímur við mikla vanheilsu að stríða, sem skerti að sjálfsögðu starfsþrek hans. Þyngstur var þó e.t.v. sá baggi, að fyrir mörgum árum varð að fjarlægja raddbönd- in vegna illkynja sjúkdóms. Þótt þannig hafi verið unnt að komast fyrir sjúkdóminn stóð Þorgrímur nú frammi fyrir því að véra í einskonar einangrun frá umhverfi sínu vegna erfiðleika við að tjá sig. Þetta átti einkum við gagnvart ókunnugum. En þrátt fyrir mót- lætið lét hann engan bilbug á sér finna og rak verslun sína af fullum krafti á meðan kraftar leyfðu. í sambandi við veikindi Þor- gríms hin síðari ár verður enn að geta Guðrúnar konu hans, sem staðið hefur eins og klettur við hlið hans alla tíð og stutt hánn vel og dyggilega. Það er vinum og ættingjum Þorgríms huggun nú, að hann var sannfærður um framhald tilver- unnar þótt jarðvist lyki. Kona hans og börn, sem nú eiga um sárt að binda, leita nú huggunar í minningu um góðan eiginmann og föður í fullvissu um síðari endur- fundi. Blessuð sé minning Þorgríms Friðrikssonar. Guðmundur ólafsson SVAR MITT EFTIR BILLY GRAHAM Nú er nokkur tími liðinn. siðan menn fóru til tunglsins. Hefur þessi ferð breytt hugmyndum okkar um Guð? Títoff, rússneski geimfarinn, skýrði svo frá, að hann hefði hvorki séð Guð né engla úti í geimnum. Er hugsanlegt, að þetta hafi það í för með sér. að skilningur okkar á Guði verði annar en verið hefur? Það er langt frá því, að ferð Apollós II. á dögunum hafi dregið úr trú okkar á Guð. Þvert á móti hefur trúin eflzt. Neil Armstrong, geimfari, sagði, að erfitt væri að hugsa um óravíðáttur geimsins án þess að gera ráð fyrir æðstu, hugsandi veru. Geimfarir okkar getum við þakkað hinum frábæra verkfræðingi Werner von Braun. Hann sagði: „Því nánar sem við ranpsökum sköpunina, því meiri ætti þekking okkar að verða á skaparanum og næmari tilfinning fyrir ábyrgð manna gagnvart Guði“. Títoff sá ekki Guð, af því að augu hans voru lokuð gagnvart honum. Menn sjá og trúa, eins og þeir vilja sjá og trúa. Biblían segir, að sá, sem komi fram fyrir Guð, verði að trúa því, að hann sé til, og að hann umbuni þeim, sem leiti hans í einlægni. Guð afhjúpar sig ekki sýnilega fyrir þeim, sem hafa ákveðið að trúa ekki á hann. En þeir, sem trúa, „vita, á hvern þeir hafa fest traust sitt,“ og líf þeirra ber því vitni. Ferðin til tunglsins var stórkostleg, en við gerðum þó ekki meira en að snerta yztu mörk hins endalausa alheims. Við erum rétt að byrja að kynnast ógnarvíðáttu geimsins — og Guði.

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.