Morgunblaðið - 29.07.1989, Side 10

Morgunblaðið - 29.07.1989, Side 10
1U eser Liúi .es auoAWiAOUAJ œaAjawuoHOM MORGUNBLÁÐIÐ LAUGÁRDÁGUR 29. JÚLÍ 1989 Músagin — Linaria pallida Blóm vikunnar Umsjón Ágústa Björnsdóttir Nr. 133 Hafið þið séð blómafossa? Já hvemig læt ég. Auðvitað hafið þið séð þá og það margskonar. Fátt er eins fallegt og þéttar breiður af marglitum blómum sem streyma fram af stöllum grárra steina. Sumar þessara gersema eru vandræktaðar og valda eigendum sínum andvöku á hvassviðrisnóttum. Aðrar eru harðgerðar, lifa nánast hvar sem er og brosa til manns jafnt í roki og logni. Ein þeirra jurta er MÚSAGINIÐ - Linaria pallida. Línarían eins og ég kýs að nefna hana er lágvaxin planta, varla meira en 10 sm á hæð. Hún er með þéttar breiður af fremur dökkgrænu nær kring- lóttu og djúp-bogtenntu laufi, gráleitu á neðra borði. Blómin eru ljós- og dökklillabla ' með fag urgulu gini, ákaflega fallega lö- guð og skartar plantan þeim í ríkum mæli. Hún lifir best a' sólríkum stað (þó hef ég séð hana dafna og blómstra vel þar sem sólar nýtur aðeins stutta stund á degi hveijum) og kýs sendinn jarðveg. Línarían verður að teljast til auðræktaðri plantna og af sumum talin vera full frek í steinhæðum. Þó þurfti ég að hafa talsvert fyrir því að fá þessa plöntu til að lifa, þ.e.a.s. þar sem ég vildi hafa hana því hún hefur jámsterkan og sjálfstæðan vilja plantan sú. Eg hafði búið um hana reglulega vandlega, að mér fannst, fremst í steinhæð, bland- að moldina með skeljasandi og fínni möl og komið plöntunni þar fyrir milli nokkurra smásteina. 0g hún dafnaði vel þarna fyrsta sumarið, skartaði sínu fegursta og var farin að teygja sig niður til eyrarrósarinnar sem ég hafði MÚSAGIN — Linaria pallida hefiir komið sér vel fyrir í þröngum rifiim milli hraunheilna í garði við Grænutungu í Kópavogi. Árni Kjartansson tók myndina. búið um í matarbeði neðan við steinhæðina. En viti menn! Sumarið eftir var engin línaría í steinhæðinni, en aftur á móti nóg af henni innanum eyrarrósina. Ég gróf plöntumar upp og plantaði þeim aftur af mikilli þolinmæði á fyrri staðinn. Þannig endurtók sagan sig einu sinni enn. Þá gafst ég upp og hugsaði með mér að það væri best að leyfa henni að vera í friði fyrst henni liði svona vel þarna. Því var undrun mín ekki lítil þegar ég, sumarið eftir, tók eftir því að nú var línarían farin að skríða upp á milli steinanna og koma sér fyrir í beðinu sem ég ætlaði henni upphaflega. Og núna fossar hún niður á milli steinanna nákvæmlega eins og ég hafði hugsað mér, öllum til ánægju og augnayndis sem á horfa. Og segi svo hver sem vill að lífið sé tilbreytingarlaust úti í blómagarði. Margrét Ólafsdóttir Húseign íHafnarfirði Nýkomið í einkasölu gamalt, álklætt timburhús á friðsælum stað í Vesturbænum. Á götuhæð 3 herb. eldhús og bað, í kjallara 3 herb. og þvottahús, alls 142 fm. Tvöfalt verk- smiðjugler. Hugsanlega fengist leyfi til að byggja annað lítið hús á lóðinni. Ekkert áhvílandi. Verð 5,6 millj. Opiðídag Árni Gunnlaugsson hrl., frákl. 12-16 Austurgötu 10, sími 50764. 911 91 970 LÁRUSÞ.VALDIMARSSONframkvæmdastjori L I I 0U ■ L I 0 / W KRISTINN SIGURJONSSON, HRL. lögg. fasteignas. Til sýnis og sölu auk annarra eigna: Skammt frá Melaskólanum Neðri sérhæð 4ra herb. í þríbhúsi 98,5 fm nettó auk geymslu í kj. og sameignar. Vel skipulögð. Trjágarður. Laus fljótlega. íbúðir hinna vandlátu 3ja og 4ra herb. mjög rúmgóðar ib. í byggingu í Grafarvogi, frágengn- ar undir tréverk og málningu í byrjun naesta árs. Sameign fullgerð. Sérþvottah. fylgir hverri íbúð. Ennfremur góður bílsk. Teikning á skrifst. Hagkvæm greiðslukjör. 2ja herb. ódýr íbúð Samþykkt 2ja herb. lítil rishæð í Smáíbúðahverfi. Langtímalán kr. 1,3 millj. Verð aðeins kr. 2,8 millj. Laus strax. 3ja og 4ra herb. góðar íbúðir við: Langholtsveg, Dúfnahóla, Hraunbæ, Hagamel, Álfheima, Rofabæ, Brá- vallargötu, Barónsstíg. Fjársterkir kaupendur óska m.a. eftir góðum 3ja og 4ra herb. íb., sérhæðum, rað- og einb- húsum, einkum á einni hæð. Sérstaklega óskast raðhús, einbhús eða sérhæð í borginni. Má þarfn- ast endurbóta. Opið í dag laugardag kl. 10-15. Fjöldi fjársterkra kaupenda. LAUGAVEG118 SÍMAR 21150-21370 ALMENNA FASTEIGNASALAN ÉöaisDsLt coáD Umsjónarmaður Gísli Jónsson Þeir munu lýðir löndum ráða, er útskaga áður of byggðu. Skagi er „(stórt) nes, langur höfði“, segir í Orðabók Menn- ingarsjóðs. Önnur merking er skafl = tanngarður í hákarli, sbr. „hákarlsskaflinn bítur“ í gamalli vísu. Johan Fritzner segir í sinni orðabók um skaga: „Odde, i Söen fremstikkende Landspidse (jvf. útskagi)". í upprunaorðabók dr. Alex- anders Jóhannessonar er þéss getið að í nýnorskum mállýskum merki skagi líka „hoher, herr- vorragender gegenstand", það er: hátt framstætt (eða upp- stætt) fyrirbæri. í 6. hljóðskiptaröð við skagi er skógur; hann er uppstæður. Af þessari sömu rót er skegg (skagar fram eða upp líkt og skógurinn). Það er orðið til úr *skagja. Þama hefur orðið hljóðvarp (a>e), og g tvöfaldað- ist (lengdist) milli granns sér- hljóðs og-j. Granna áherslulausa endasérhljóðið er löngu horfið í „stóra brottfalli“. Það var á frumnorrænum tíma, og þá féllu sérhljóð eins og flugur, nema skilyrði væru þeim hagstæð og eðli_ þeirra veitti þeim langlífi. Ox(i) heitir öðru nafni skeggja, líklega vegna líkingar- innar við skeggjað mannsandlit. Sérstökgerð hét reyndar skegg- öx(i). Á skipum nefndu menn líka skegg, sbr. Króka- Refsrímur: Skatnar nefna á skipinu barð, skegg má þetta heita. Barð gat sem sagt táknað skegg, sbr. mannsnafnið Barði (= skeggjaður maður) og Lang- barðar (síðskeggir), svo og þýsku der Bart, og þaðan höfum við bartana. Skeggi var bæði skipsheiti og karlmannsnafn. Skagi er náttúrlega skylt val- kyrjuheitinu Skögul (hvernig sem hún skagaði) og skögul- tönn. Slíkar tennur þekkjum við best á göltum og fílum. Þessu öllu skyld er svo sögnin að skaka (skók, skókum, skek- inn) eftir 6. hljóðskiptaröð og með hljóðvarpi í 4. kennimynd (*skakinaR> skekinn). Fer þá að styttast í skák = spilda, skek- ill, skækill, skiki og skiksi um litla hluta lands eða litlar torfur, svo og skökull = dráttartaug eða vagnkjálki og svo getnaðar- limur, einkum hests. Enn er að nefna orðið skókur eða skokur í Atlakviðu, sem því miður er ekki fullvíst hvað merkir. Bituls skókur er kannski hestur = sá sem skekur beislið. Þá er og skækja = vænd- iskona eða léleg skinnbrók. Sögnin að skækja er hins vegar af tökuorðinu skák, og er frægt, þegar Úlfur jarl Þorgilsson skækti riddara af Knúti Knúts- syni Danakonungi og mátti litlu síðar þola bana að fyrirlagi kon- ungs. Af skaka var til samsetningin blundskaka = gjóta augunum, en þessi sögn hefur afbakast með ýmsu móti: blindskakka, blimskaka og blimskakka. Er nú þessi mælir troðinn, skekinn og fleytifullur. ★ Ásgeir Ó. Einarsson skrifar mér á þessa leið (og þakka ég honum bréfin fyrr og nú): „Kæri Gísli! í 491. þætti óskar þú eftir nýyrði fyrir orðið bíla- leigubíll. Hið rétta orð er leigubíll. Bíll, sem tekinn er á leigu án bílstjóra (bifreiða- stjóra), alveg eins og menn taka á leigu herbergi eða íbúð án húsgagna. Leigubíll þýðir nú á dögum: bíll með bílstjóra, en flestir eru þeir nú með merki ofan á þakinu, sem er „taxi“. Ef menn læra smám saman að nota þetta orð fyrir „leigubíll með bílstjóra“, þá losnar hið rétta orð: leigubíll fyrir bíl á leigu án bílstjóra. 497. þáttur Ein af þeim villum, sem orðin er föst í málinu, er þolfaltið með sögninni að mæta á fundinn eða völlinn. Að mæta er ekki hreyf- ingarsögn, eins og að fara. Því á að segja: hann mætti á fundin- um eða var mættur á vellinum, sem sagt þágufall. í Mbl. í dag (15.7.) er frétt frá fréttamanni í Borgarfirði eystra, sem sýnir, að hann kann ekki að beygja nafnið á sínum eigin dvalarstað, og skrifar á Borgarfirði eystri, en þó fer hann rétt með nefnifallið Borg- arfjörður eystri.“ Úmsjónarmaður geymir sér enn „bílaleigubílinn", en um hin efnisatriði bréfsins vísar hann til þátta 495 og 476. ★ Orðasambandið að standa uppi merkir að bíða greftrunar. Lík stendur uppi. En í fímm dálka fyrirsögn í blaði 4. þ.m. stóð (um úrslit í knattspyrnu- móti): „Skagamenn stóðu uppi sem sigurvegarar“. Ekki hefur þótt duga að segja: Skagamenn sigruðu eða Skagamenn unnu mótið eða eitthvað þvílíkt ein- falt og eðlilegt. Nei, þeir af Skaganum biðu grafarrórinnar eins og (sem) sigurvegarar! Enn segir umsjónarmaður: Líkingamál er gott, ef rétt er farið með það, en vitlaust líkingamál er hlægilegt. ★ Salómon sunnan kvað: Þessi limra er listbrögðum rúin, hún lufsast fram hliðskökk og snúin, kræklótt og komótt og kviðslöpp og homótt. Lof sé guði, að loks er hún búin. Aðsent: Hvers konar sam- komur halda_ púkar og slíkt ill- þýði?: Svar Áramót. P.s. Kostuleg villa laumaðist inn í síðasta þátt á undan limr- unni: Hlymrekur handan við í staðinn fyrir Hlymrekur handan kvað. Það var svei mér gott að handan féll ekki niður.

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.