Morgunblaðið - 02.03.1990, Page 20

Morgunblaðið - 02.03.1990, Page 20
20 MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 2. MARZ 1990 Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Aðstoðarritstjóri Fulltrúar ritstjóra Fréttastjórar Auglýsingastjóri Árvakur, Reykjavík HaraldurSveinsson. Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Björn Bjarnason. Þorbjörn Guðmundsson, Björn Jóhannsson, Árni Jörgensen. Freysteinn Jóhannsson, Magnús Finnsson, Sigtryggur Sigtryggsson, Ágúst Ingi Jónsson. Baldvin Jónsson. Ritstjórn og skrifstofur: Aðalstræti 6, sími 691100. Auglýsingar: Aðalstræti 6, sími 22480. Afgreiðsla: Kringlan 1, sími 83033. Áskrift- argjald 1000 kr. á mánuði innanlands. í lausasölu 90 kr. eintakið. Breyttir tímar o g Norðurlandaráð Byltingarnar í Austur-Evr- ópu hafa getið af sér vanga- veltur um nýja skipan mála í álfunni allri, eftir að hugmynda- fræði kommúnisma og sósíal- isma og alræðið sem henni hefur fylgt er horfíð úr sögunni. Ríki eru að láta að sér kveða að nýju eftir að hafa verið bæld undir sovéska hramminum í marga áratugi. í sunnudagsblaði Morg- unblaðsins var kynnt framtíðar- sýn, þar sem gert var ráð fyrir að Norðurlöndin og Eystrasalts- ríkin þijú, Eistland, Lettland og Litháen myndu eiga náið sam- starf og jafnvel mynda sérstakt bandalag. Þessi sýn getur verið jafn rétt og hvað annað sem mönnum kemur til hugar, þegar þeir rýna inn í framtíðina, þótt ólíklegt sé að Norðurlöndin kjósi fremur samstarf við Eystrasalts- ríkin en nána samvinnu við aðild- arríki Evrópubandalagsins. Á 38. þingi Norðurlandaráðs hér í Reykjavík í vikunni hafa margir ræðumenn lagt sig fram um að meta stöðu ráðsins við hinar nýju aðstæður. Forystu- menn í ríkisstjómum landanna eru tregir til að segja afdráttar- laust álit sitt á hugmyndum um nánari formleg tengsl við Eystrasaltsríkin, fyrst þurfi að koma í ljós, að þau öðlist sjálf- stæði og rétt til að ákveða ut- anríkisstefnu sína sjálf. Sam- starf Norðurlandanna frá stríðs- lokum sannar, að ríki geta starf- að náið saman, þótt þau fylgi ólíkri stefnu í öryggismálum og þurfi að gæta ólíkra hagsmuna á því sviði. Norðurlandaráð hefur auðveldað öllum aðildarþjóðum sínum virka þátttöku í alþjóðlegu samstarfi, þótt utanríkis- og ör- yggismál í hefðbundnum skiln- ingi hafí ekki mátt ræða innan vébanda ráðsins. Nú þegar uppi eru áform um að senda nefnd á vegum Norðurlandaráðs til Moskvu virðist það tímaskekkja, að ekki sé unnt að ræða til hlítar um utanríkismál á fundum þess. Spumingar vöknuðu um það í ræðum á þinginu að þessu sinni, hvort Norðurlandaráð sjálft væri kannski tímaskekkja eða þær starfsaðferðir, sem setja mestan svip á samvinnuna innan þess. Um leið og Poul Schliiter, forsætisráðherra Dana, sagði, að hann væri alls ekki að tala um að slíta samstarfi Norður- landanna, taldi hann gagnlegt fyrir ráðsliða að minnast þess að norræn samvinna þyrfti ekki að vera bundin við þær aðferðir sem menn hefðu tamið sér. „Þar með verðum við að horfast í augu við þá staðreynd að Norð- urlöndin eru of þröngur vett- vangur fyrir lausnir á stóru vandamálunum... Það er gagnslaust og verður síst til að auka virðingu almennings fyrir þessu starfí ef stofnanir halda áfram að vera til vegna tregðu- lögmálsins eins,“ sagði forsætis- ráðherra Danmerkur, eina lands- ins í Norðurlandaráði, sem á aðild að Evrópubandalaginu (EB). Er enginn vafí á því, að aðildin að EB hefur opnað Dön- um nýjar víddir og þar með minnkað Norðurlandaráð í huga þeirra. Carl Bildt, formaður hægri- manna í Svíþjóð, steig skrefið í átt til nánara samstarfs Evrópu- ríkjanna til fulls, þegar hann lagði til að Norðurlandaráði yrði breytt í þing Fríverslunarbanda- lags Evrópu (EFTA) og tæki upp samstarf við þing Evrópubanda- lagsins; norrænt samstarf ætti annars á hættu að koðna niður. Til þess að samtök á borð við Norðurlandaráð haldi reisn og njóti nauðsynlegs almenna stuðnings þurfa þau að glíma við verðug og skapandi viðfangs- efni. Undirtónninn í ræðum og störfum ráðsins hér í Reykjavík hefur verið sá, að ráðið sé kom- ið í einskonar tilvistarkreppu. Vissulega glímir ráðið og stofnanir þess við mörg mikil- væg verkefni. Má þar nefna umhverfismálin, sem ber eðlilega hátt um þessar mundir. Á þeim vettvangi verður ekki snúið af óheillabraut nema með samstarfí margra þjóða. Fer vel á því að Norðurlöndin hafa sameinast um að stofna sjóð, sem á stuðla að umbótum í umhverfísmálum í ríkjunum í Austur-Evrópu, ekki síst Eystrasaltsríkjunum. Sam- starfið í menningarmálum er einnig mikilvægt og ber að hlú að svo sem frekast er unnt. Þá hefur það eitt að sjálfsögðu gildi að frammámenn í stjómmálum og stjórnkerfí Norðurlandanna hittist reglulega og beri saman bækur sínar um sameiginleg úrlausnarefni. Að baki norræns samstarfs býr vitundin um sam- eiginlegan menningararf sem nauðsynlegt er að varðveita. Þrátt fyrir þessar mikilvægu ástæður fyrir samstarfí Norður- landanna þurfa forystumenn Norðurlandaráðs að líta í eigin barm í ljósi gagnrýni á starfs- hætti og tilgang ráðsins. Það samræmdist illa háleitum mark- miðum norræns samstarfs að ráðið staðnaði og koðnaði niður. Frá Þingvöllum. Fyrsta skógræktargirðing á íslandi, sem var reist árið 1899. Hér stóð vagga íslenskrar sl Hreppafliitningiir Skógræktar ríkisins eftirBaldur Þorsteinsson i í athyglisverðu viðtali við Sig- hvat Björgvinsson, formann fjár- veitinganefndar, í Morgunblaðinu 29. jan. sl. segir hann m.a.: „Þing- menn langar afskaplega mikið til þess að sinna „góðum málefnum" og fá þakkir þjóðarinnar fyrir vik- ið, en þetta gera þeir án þess að blessuð þjóðin hafi efni á því.“ Sig- hvatur segir einnig frá því, að kveðið sé á um, að nákvæmt kostn- aðarmat eigi að fylgja hverju frum- varpi, en að hann muni ekki eftir að þeirri reglu hafi verið fylgt. „Það er hægt að nefna sem dæmi, að ríkisstjómin samþykkti að hefja mikið skógræktarátak á Austur- landi, sem á að felast í því að rækta nytjaskóg í Fljótsdal. Þetta fannst öllum afar skynsamlegt og „gott málefní“. Nú er komið á daginn að kostnaðurinn við þetta er talinn verða 2,4 milljarðar! Gerðu menn sér grein fyrir því, þegar þeir lögðu blessun sína yfir fyrirtækið? En svona er þetta og batnar ekki.“ II Því má bæta við það, sem segir hér að ofan um kostnað við skóg- ræktarátak í Fljótsdal, að stuttu eftir samþykkt ríkisstjórnarinnar um Fljótsdalsátakið var upphafleg fjárhæð, sem til þess átti að renna skorin niður um 75%. En það stóð fleira til en að rækta skóg í Fljóts- dal, því inn í þetta blandaðist flutn- ingur skifstofu Skógræktar ríkis- ins austur á Egilsstaði, sem nú er orðinn staðreynd, en verður engu að síður gerður að umtalsefni hér. í kringum þennan flutning var þyrlað upp ótrúlegu moldviðri af slagorðum og staðlausum fullyrð- ingum, sem hljóta að hafa átt að villa um fyrir fólki svo hinn pólitíski tilgangur yrði ekki eins áberandi. Hafa sömu ijarstæðumar heyrst endurteknar hvað eftir annað, því hver hefir apað eftir öðrum. Hér verða aðeins nefnd tvö dæmi: „Skógræktin er komin heim“ og „vagga skógræktarinnar er á Hall- ormsstað“. Allir, sem eitthvað þekkja til sögu íslenskrar skóg- ræktar, vita að heimkynni Skóg- ræktar ríkisins eru víða um land, þótt aðalskrifstofan sé í Reykjavík. Það er einnig ljóst, að „vagga“ íslenskrar skógræktar hlýtur að hafa staðið annaðhvort á Þingvöll- um eða á Akureyri, en fyrstu raun- verulegar skógræktartilraunir hér á landi hófust á þessum stöðum báðum árið 1899. Þótt drepið sé á þessi atriði hér, þá er ætlunin með þessari grein aðallega sú, að rekja Ljjósmynd/ Rafn Hafnfjörð Frá Þingvöilum. Furulundur gróðursettur árið 1899. Hér stóð vagga islenskrar skógræktar. í stuttu máli söguna um flutning skrifstofu Skógræktar ríkisins austur á land til þess að gefa hug- mynd um vinnubrögð stjórnmála- manna á atkvæðaveiðum. III Á síðasta starfsdegi Alþingis vorið 1988 var samþykkt eftirfar- andi þingsályktun um eflingu skógræktar á Fljótsdalshéraði: „Alþingi ályktar að fela land- búnaðarráðherra að láta semja tíu ára áætlun um eflingu skógræktar á Fljótsdalshéraði. Áætlunin skal taka til eftirfarandi atriða: a. ræktunar nytjaskóga, b. viðhalds og hirðingar skóg- lendis sem fyrir er, c. flutnings aðalstöðva Skóg- ræktar ríkisins á Fljótsdals- hérað. Við gerð áætlunarinnar um ræktun nytjaskóga og hirðingu skóglendis skal höfð samvinna við Skógrækt ríkisins, Búnaðarsam- band Austurlands og skipulags- stjóra ríkisins. Miðað skal við að flutningur aðalstöðva Skógræktar ríkisins verði í áföngum í samráði við skógræktarsjóra og starfsmenn stofnunarinnar. “ (Leturbr. B.Þ.) Þegar tillagan um þessa þings- ályktun var flutt, fylgdi henni tals- vert löng greinargerð, sem að mestu leyti ijallaði um skógrækt og íandbúnað á Fljótsdalshéraði, en að mjög litlu leyti um flutning skrifstofu Skógræktar ríkisins austur að Hallormsstað. í greinar- gerðinni eru ýmsar fullyrðingar og tölur, sem ekki standast, en of langt mál yrði að leiðrétta þær hér. Flutningsmenn virðast ekki hafa leitað sér upplýsinga um starfsemi Skógræktar ríkisins, því annars hefðu þeir komist að raun um, að þessi stofnun hefir frá upp- hafi starfað um allt land, og reynt hefir verið eftir megni að láta alla landshluta sitja við sama borð. Reyndar hefir verið togað svo rösk- lega í spottann fyrir Austurland, að Hallormsstaður hefir um árabil fengið 20-25% af greiddum launa- gjöldum meðan aðrar deildir Skóg- ræktar ríkisins hafa fengið 4-16% hver í sinn hlut. Það getur því varla stuðlað mjög mikið að auknu jafnvægi í byggðum landsins, að auka skerf eins landshluta enn frekar á kostnað annarra. Flutningsmenn þingsályktunar- tillögunnar hafa gert sér ljóst, að gömul og gróin stofnun verður ekki fremur en gamalt tré rifin upp með rótum og gróðursett á ný án undirbúnings. Um það segir í greinargerðinni: „Það er ljóst, að þessi breyting tekur tíma og þess vegna ergert ráð fyrir að flutning- urinn verði í áföngum og gefið sé svigrúm til þess að skipuleggja þessar breytingar“. Þessi skoðun flutningsmanna kemur skýrt fram í þingsályktuninni eins og hún var samþykkt í endanlegri mynd á Alþingi. Það er svo önnur saga, hvernig landbúnaðarráðherra gat sniðgengið vilja Alþingis að þessu

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.