Morgunblaðið - 02.03.1990, Side 36

Morgunblaðið - 02.03.1990, Side 36
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 2. MARZ 1990 136 *----------- ■ Kveðjuorð: Guðmundur Daníels- son rithöfiindur Fæddur 4. október 1910 Dáinn 6. febrúar 1990 Penni sem hefur verið á fieygi- ferð um ótal auð blöð í hartnær sex áratugi, iðinn við að fylla þau hug- myndaflugi, frásagnarlist og mann- þekkingu Guðmundar Daníelsson- ar, hefur tekið sér hvíld. Dauðinn, sem hann gerði sér þegar merkilega frumlegar hug- myndir um, er hann lék sér sem smaladrengur við Pyttinn botnlausa á Fenjamýrinni í grænu sveitinni sinni, austur í Holtum, hefur sett lokapunktinn. Löngum og erilsöm- um vinnudegi er lokið, og hann sjálfur horfinn bak við næturfjöllin, eins og hann lýsir endalokum bróð- ur síns Húna í samnefndri skáld- sögu. Um Guðmund mætti segja að skáldskapurinn var allt hans líf, og allt hans líf varð að skáldskap. Svo samofnir hafa þessir þættir verið, - að vart verður þar greint á milli. Dagur sem leið án þess að hann gæti skrifað eitthvað — eða í það minnsta glímt við efni sem átti í fyllingu tímans að komast á blað — var í hans huga ónýtur dagur. Hann lét oft þau orð falla í alvörublöndnu gríni, að það væri árátta hjá sér að skrifa, — að fólk með þessa til- hneigingu væri haldið sérstakri teg- und geðbilunar, sem væri ólæknan- leg. Hvað sem öllu líður, þá var þetta árátta sem varð íjölmennum lesendahópi hans til mikillar ánægju, fróðleiks og yndisauka, svo ekki sé fastar að orði kveðið. Ekki skal hér rakinn ævi — og starfsferill Guðmundar Daníelsson- ar. Það verða örugglega mér fróð- ari og færari menn til þess. Það litla sem ég get þar hugsanlega bætt við, byggist í fyrsta lagi á því að vera utanaðkomandi, sá sem metur kannski manninn og verk hans frá aðeins öðrum sjónarhóli en landinn, en í öðru lagi á persónu- legum kynnum, sem þróuðust eftir því sem árin liðu í nánari vináttu og tengsl við hann og fjölskyldu hans. Um fyrrnefnda atriðið er í stuttu máli að segja, að ég myndi telja sérhverri þjóð til sóma — jafn- vel annálaðri bókmenntaþjóð eins og þeirri íslensku — að mega telja skáldjöfur á borð við Guðmund Daníelsson meðal sona sinna. Það vekur furðu hjá þeim sem skoðar úr fjarlægð þann grátbros- lega klíkuskap, byggðan á löngu úreltri stefnutogstreitu, sem virðist ráða því hveijir eru „í náðinni“ meðal íslenskra skálda. Þegar sem verst lætur, er gripið til þess ráðs að láta eins og rithöfundur, sem hefur á undanförnum sex áratugum skilað frá sér að meðaltali bók á ári hverju, hafi hvergi verið til. Það gerðist nú fyrir skemmstu þegar sjálft menningarmálaráðuneytið gaf út rit, ætlað til þess að kynna íslenskar bókmenntir erlendis. Sem betur fer hefur almenningur á ís- landi sýnt meiri dómgreind en sum- ir þeirra sem hyggjast skipa önd- vegi í menningarmálum þjóðarinn- ar. Hvað sem því líður, munu verk hans lifa um ókomna framtíð. Kynni okkar Guðmundar hófust fyrir um tuttugu árum, þegar ég lagði í það tvísýna verkefni að þýða á norsku skáldsögu hans, Son minn Sinfjötla. Ekki verður annað sagt en að ég hafi gengið að því verki með ótta- blandinni virðingu, og ekki skal því neitað að það reyndist erfítt viður- eignar, en jafnframt svo heillandi að það kom aldrei til greina að gefast upp. Þá réð þar auðvitað líka miklu hvað Guðmundur tók því vel að „nafnlaus" Norðmaður skyldi reyna að fást við eitt meginverka hans. Það varð mér ómetanleg hvatn- ing og reynsla, eins og reyndar allt okkar samstarf þaðan af. Það er óneitanlega mikilvægt fyrir þann sem fæsti við að þýða fagurbók- menntir, að kynnast höfundi verks- ins eins náið og raunin varð með okkur Guðmund. Enda höfum við saman farið rækilega ofan í kjölinn á sérhveiju verki hans, sem ég kom nálægt, en að því leyti sem árangur- inn kann að hafa orðið sæmilegur, þakka ég það ekki síst þolinmæði hans, ósvikinni fagmennsku og reynslu á hálli braut listarinnar, sem ég gat með þessu móti notið góðs af. Margar minningar vakna þegar maður er að bisa við að setja sam- an fáein orð, sem maður gerir sér fyllilega grein fyrir að verði allt of fátækleg túlkun á því sem hrærist í huganum, þegar maður stendur allt í einu andspænis þeirri stað- reynd, að komið er að sögulokum sögumeistarans mikla. Ég minnist ótal stunda í vinnustofu hans þegar við sökktum okkur niður í sameigin- leg áhugamál, ræddum um bækur og höfunda, heimsmál og einka- t Þökkum innilega auðsýnda samúð og hlýhug vegna andláts RÓSU KEMP KONRÁÐSDÓTTUR. Sérstakar þakkir flytjum við starfsfólki á Hrafnistu fyrir alúðlega umönnun gegnum árin. Ida Jensen, Rósa isaksdóttir. t Elskulegur faðir okkar, tengdafaðir, afi og langafi, GUÐMUNDUR HELGASON, fyrrverandi pfpulagningamaður, Akraseli 18, Reykjavi'k, sem andaðist 26. febrúar, verður jarð- sunginn frá Bústaðakirkju í dag, föstu- daginn 2. mars, kl. 10.30. Ástrós Guðmundsdóttir, Eygló Guðmundsdóttir, Magnea Guðmundsdóttir. Helgi Magnússon, Ágústa Magnúsdóttir, Páll Björgvinsson, Bragi Kristinsson, Guðmundur Si'monarson, Guðrún Björnsdóttir, Gunnar Gunnarsson, barnabörn og barnabarnabörn. mál. Það fer ekki á milli mála að oftast var það hann sem jós af óþijótandi viskubrunni sínum, en jafnframt var hann þeim hæfileika gæddur að láta ekki viðmælanda sinn finna fyrir því að hann hefði kannski fátt til brunns að bera þeg- ar kafað var sem dýpst í mannlegt sálarlíf. Um þessar mundir er ég að ljúka við að lesa síðustu bók hans — Óskin er hættuleg — sem kom út á síðastliðnu hausti. Hvergi sjást þar merki hnignandi andagiftar né hæfileika, — stíllinn leiftrandi af kímni, sem gerir jafnvel hvers- dagslegustu viðburði fertugasta æviárs hans að áhugaverðu lesefni. Ef það er ekki list, þá er list ekki til. Mér finnst gott til þess að hugsa að Guðmundi auðnaðist að halda uppteknum hætti; að vera árviss eins og jólin með nýja bók alveg fram á síðustu stundu. Við ráðum ekki endalokum okkar frekar en tilkomu, en það er sann- færing mín, að ef hann hefði ein- hveiju getað ráðið í þessu, þá hefði hann einmitt kosið að hafa það svona. Ég kveð elskulegan tengdaföður, vin og leiðbeinanda, og þakka hon- um samfylgdina liðin ár, og allar þær góðu minningar sem munu lifa áfram í verkum hans, og í huga okkar sem áttum því láni að fagna að vera í hópi hans nánustu; Ég lýsi friði yfir minningu hans og votta Sigríði, Iðunni, Heimi, Arn- heiði og fjölskyldunni allri, innilega samúð mína. Brattvog, Ásbjörn Hildremyr Kristrún ÓlöfBene- diktsdóttir Fædd 26. maí 1928 Dáin 23. febrúar 1990 í dag kveðjum við Kristrúnu Ólöfu Benediktsdóttur, frænku mína. Hún fæddist 26. maí 1928 í Hnífsdal við ísafjörð. Foreldrar hennar voru Solveig Sigþrúður Magnúsdóttir frá Þiðriksvöllum í Strandasýslu, og Benedikt Rósi Sig- urðsson sjómaður frá Nesi við Grunnavík. Systkinin voru fimm. Elstur var Kristinn Aðalsteinn, sem dó ungur. Næst voru tvíburarnir Kristrún Ólöf og Jón Magnús. Jón lést snögglega 24. febrúar 1988. Þar næst var Jóhannes Steingrím- ur. Og yngstur var Gunnar. Ég man glöggt er ég fyrst kom á heimili Solveigar móðursystur minnar í Hnífsdal. Það var yndislegur vor- morgun í maí. Við Guðrún systir mín fórum með skipi til ísafjarðar og gengum hlíðina út í Hnífsdal. Þá var ég 12 ára og full af til- hlökkun og eftirvæntingu. Við vor- um að sækja ömmu okkar, Guðrúnu Ormsdóttur, sem hafði verið hjá Solveigu dóttur sinni, en ætlaði nú að flytjast til móður okkar, Elínar Guðrúnar. Er við komum til Hnífsdal þennan yndislega vor- morgun, sáum við tvö lítil systkin svo sæl og glöð, vera að leika sér við að fleyta bátum við litla tjörn. Þetta voru þau systkinin Kristrún og Jón. Og þessi fagra mynd býr enn svo skýr í huga mínum. Er við komum heim til Solveigar var hún ekki inni. En amma mín sat með lítinn dreng í fangi sér og raulaði sálm við þetta fallega barn sem hún elskaði svo heitt, og bað alltaf Guð að blessa og gæta hans um eilífð. Því hún vissi að í varðveislu Guðs væri honum óhætt, ef hann fylgdi Jesú allar ævistundir. Þetta var Johannes Steingrímur. Fljótt kom svo Solveig heim. Og þar urðu fagn- aðarfundir. Seinna flutti svo ijöl- skylda Solveigar suður til Reykja- víkur. Og þá var ég oft daglegur gestur hjá minni elskulegu frænku, sem alltaf reyndist mér svo vel. Hún vildi alltaf gleðja og gefa. Ég mun aldrei gleyma kærleika henn- ar, sem var svo góð. Guð blessi hana og allt hennar fólk um eilífð. — Minning Fyrir stuttu síðan flutti Kristrún frænka mín í nýtt húsnæði á Haga- mel 51. Þá var ég hjá henni dag- part er hún var að koma sér fyrir í íbúðinni og vorum við þá að tala um andleg mál og það sem til- heyrir eilífðinni. Þá sagði hún mér að hún tryði á Jesúm Krist sem Guðs eingetinn son. Og hún vissi sér ekkert annað til sáluhjálpar en Hans náð og fórnardauða. Það stendur í Heilagri ritningu, Biblí- unni; „Því svo elskaði Guð heiminn, að hann gaf sinn eingetinn son, til þess að hver sem á hann trúir, glat- ist ekki, heldur hafi eilíft líf.“ Jóh. 3. 16. Því trúi ég nú að mín kæra frænka sé komin heim til Guðs í himininn, þar sem er eilíf sæla. Engin sorg. Enginn sjúkdómur eða neyð. Og þar sem hún fær að vera í nálægð Jesú um alla.eilífð. Og þar sem dýrðarljómi Drottins skín. Því þurfum við nú ekki að syrgja eins og þeir sem ekki eiga von. Því við eigum von um eilíft líf fyrir upprisu Jesú Krists frá dauðum, svo nú eig- um við lifandi upprisinn frelsara. Guði sé lof fyrir sína óumræðilegu gjöf. Svo bið ég Guð að blessa og styrkja alla hennar ástvini, og skrifa nöfnin þeirra allra í Lífsins bókina á himnum, svo þeir megi eiga sæti í Himinhæðum svo sem heyrandi Kristi Jesú til. Anna G. Jónsdóttir Guðmundur Helgu son — Minning Fæddur 20. maí 1920 Dáinn 26. febrúar 1990 Það vorar seint í ár. Tengdafaðir minn og mikili vinur, Guðmundur Helgason, lést að morgni síðastlið- ins mánudags á Vífilsstaðaspítala. Mansi, eins og við fjölskylda hans og vinir kölluðum hann ávallt, var giftur Helgu Svövu Viggósdóttur og þjuggu þau mestan sinn búskap að Asgarði hér í Reykjavík. Ég kynntist þeim hjónum vorið 1972 er ég flutti inn á heimili þeirra og mér var tekið hlýjum og opnum örmum eins og öilum þeim er heim- sóttu þau, hvort sem var til styttri eða lengri dvalar. Svava lést 23. desember 1986 og átti Mansi þá sárt um að binda og aldrei náði hann sér eftir missi eiginkonu sinnar. En margar eru gleðistund- irnar sem Mansi hefur veitt mér og fjölskyldu minni sem og fleirum. Mansi var hrókur alls fagnaðar er við sátum saman og spjölluðum um daginn og veginn og alltaf kom að því að gömlu dagarnir rifjuðust upp og gömlu prakkarastrikin komu manni til að veltast um af hlátri og aldrei skorti sögurnar. Mansi var hjálpfús og hjartahlýr og alltaf var hann boðinn og búinn ef bjátaði á eða hjálparhönd þurfti á að halda. Ekki var Mansi vanur að kvarta og ekki heyrði ég hann kvarta á banalegu sinni á Vífils- staðaspítala, þó að hann vissi hvert stefndi og sáttur var hann við Guð og menn. Fáir njóta þeirra forrétt- inda eins og ég fékk er ég kynntist honum. Hann bjó nú síðustu árin hjá dóttur sinni Astrósu og tengda- syni Páli Björgvinssyni og ber að þakka þeim og börnum þeirra þá miklu alúð og góðsemi sem þau sýndu Mansa, eins ber að þakka barnabarni hans, Ólöfu Helgadótt- ur, fyrir hennar hjálparhönd og óeigingirni er afí hennar, hann Mansi, þurfti á að halda. Ég og fjöl- skylda mín kveðja hann með mikl- um trega en ég veit að höfuðsmiður himins og jarðar tekur honum eins ogGuðmundurtók mérvorið 1972. Guðmundur Símonarson Þær eru margar hugljúfar minn- ingarnar sem sækja á hugann og söknuðurinn er sár nú þegar ég kveð elskulegan tengdaföður minn, Guðmund Helgason. Hann var drengur góður í orðsins fyllstu merkingu. Það var fyrir tuttugu og tveimur árum að kynni okkar hóf- ust og hefur aldrei borið skugga á þau. Reyndist hann mér eins og besti faðir og vinur og drengjunum mínum var hann góður afi, enda mjög barngóður og einstakur fjöl- skyldumaður. Eiginkonu sína, Svövu Viggósdóttur, missti hann árið 1986 og var það honum sár missir. í mörg ár unnum við saman við pípulagnir og voru þeir tímar mér mjög lærdómsríkir, því vinnu- semi, trúmennska og stundvísi var hans aðal. Dugnaður hans, kjarkur og æðruleysi sem einkenndu hann alla tíð, komu ekki síst í ljós í erfið- um veikindum síðustu mánuði. Var hann mjög þakklátur öllum þeim sem um hann önnuðust. Þessi kveðjuorð mín ná. skammt til að lýsa tengdaföður mínum en að lokum vil ég þakka honum sam- fylgdina. Söknuður minn og fjöl- skyldu minnar er sár, en megi minn- ing um góðan mann lifa í hjörtum ástvina hans. Vort traust er allt á einum þér, vor ástarfaðir mildi. Þín náð og miskunn eilíf er, það alla hugga skyldi. (P. Jónsson) Páll Björgvinsson

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.