Morgunblaðið - 04.10.1996, Side 30

Morgunblaðið - 04.10.1996, Side 30
30 FÖSTUDAGUR 4. OKTÓBER 1996 MORGUNBLAÐIÐ I LISTIR Morgunblaðið/Kristinn „Á þessum tíma lifði Callas og hrærðist í heimi minninganna," segir Anna Kristín Arngrímsdóttir sem fer með hlutverk dívunnar. Kaldhæðnin holdi klædd María Callas, ein nafntogaðasta óperusöng- kona aldarínnar, er í brennipunkti í leikríti Bandaríkjamannsins Terrence McNally, Master Class með Callas, sem frumsýnt verður í íslensku óperunni í kvöld. Orri Páll Ormarsson fylgdist með æfíngu og skyggndist á bak við tjöldin. Sýningu Tryggva að ljúka SÝNINGU á verkum Tiyggva Olafssonar sem undanfarið hef- ur staðið yfir í Galleríi Fold við Rauðarárstíg lýkur sunnudag- inn 6. október n.k. Á sama tíma lýkur kynningu á myndvefnaði Hólmfríðar Bjartmarsdóttur í kynningarhorni gallerísins. Opið er í Galleríi Fold dag- lega frá kl. 10-18, laugardaga frá kl. 10-17 og sunnudaga frá kl. 14-17. Síðasta sýn- ingarhelgi Péturs LJÓSMYNDASÝNINGU Pét- urs Péturssonar í Listasetrinu Kirkjuhvoli á Akranesi, lýkur nú á sunnudag. Þar sýnir Pétur hátt á fjórða tug ljósmynda, aðallega „portrait myndir" og má þar sjá mörg kunnugleg andlit. Sýningin er opin alla daga frá kl.15-18, miðvikudaga og fimmtudaga til kl. 21. Eitt verkanna á sýningunni. Sýningu Karls Jóhanns í Greip að ljúka SÝNINGU Karls Jóhanns Jóns- sonar í Gallerí Greip, Hverfís- götu 82 lýkur á sunnudaginn kemur. Sýndar eru portrettmyndir tengdar hugleiðingum um sam- mannleg málefni svo sem dauða, tannskemmdir og sjón- varpsgláp. Hitta írskan höfund ÍRSKA skáldkonan Maeve Binchy, sem meðal annars er höfundur skáldsögunnar Circle of Friends mun hitta þátttak- endur í kvennaferð til Dublin á vegum Samvinnuferða - Land- sýnar 6.-10. október n.k. Binchy hefur skrifað níu metsölubækur sem allar hafa öðlast heimsfrægð, en Circle of Friends er þeirra þekktust, enda var gerð eftir henni kvikmynd. Fararstjórar í kvennaferðinni tii Dublin verða Edda Björg- vinsdóttir og Sóley Jóhanns- dóttir. Síðasta sýn- ingarhelgi Brynhildar SÝNINGUM Brynhildar Þor- geirsdóttur í Gerðubergi og Sjónarhóli lýkur nú á sunnudag. Sjónarhólleropinnfrákl. 14-18 og Gerðuberg er opið frá kl. 12-16. Sjónþing Brynhildar er vænt- anlegt á bók innan skamms. Sjónþingin eru gefín út í 100 árituðum og tölustettum eintök- um. Þau fást á skrifstofu og veitingastofu Gerðubergs og kosta kr. 700. HURÐIN opnast og salurinn heldur niðri í sér andanum þegar kennarinn birtist í gættinni. Það gustar af hon- um, enda er „innkoman grundvallar- atriði", og áhorfendur eru snarlega kveðnir í kútinn þegar þeir gera til- raun til að hylla hann. „Ég er kom- inn til að vinna en ekki daðra við áhorfendur". Sögusviðið er Julliard- tónlistarskólinn í New York á önd- verðum áttunda áratugnum og tilefn- ið Master Class hjá Ceciliu Sophiu Önnu Mariu Kalogeropoulou - goð- sögninni Mariu Callas. Viðfangsefnið er „tjáningaríkasta hljóðfæri sem til er til að túlka mannlegar tilfínning- ar“ - söngröddin. Kennslan hefst á hárréttum tíma en dívan missti aldrei úr tíma og kom aldrei of seint þegar hún var að læra söng - yfirleitt kom hún of snemma. „Það er ekki hægt að stytta sér leið í listinni. Það er hægt í lífinu en þetta er ekki lífið“ og sakir þess er „allt sem fram fer í salnum spurning um líf og dauða“. Nemendurnir koma hver á fætur öðrum, sumir kokhraustir en aðrir skjálfandi á beinunum. Allir fá þeir þó sömu yfírhalninguna enda eru þeir í raun „allir eins þótt þeir haldi að þeir séu sérstakir". Og dívan talar aðeins í staðreyndum. Skyldi hún vilja gera heiminn hættulegri fyrir alla bara af því að hann var henni hættulegur? Annað slagið rofar þó til enda skilur fögur tónlist Mariu Callas eft- ir tóma. Undir þeim kringumstæðum er „klappið það sem listamaðurinn lifír á og stundum það eina sem hann á“. Einkum eru það minning- arnar sem ylja stjörnunni, þegar röddin er brostin og ástin glötuð, og þegar þær knýja dyra „getur engin sungið eins og Maria Callas". Einmana hörkutól? En hvernig manneskja var Maria Callas? „í Master Class með Callas kynnumst við annars vegar agaðri listakonu - hörkutólinu, dívunni - og hins vegar konu sem fékk aldrei að vera ung. í aðra röndina fjallar verkið því um frægðina og listina en í hina um sársaukann, einsemdina og minnimáttarkenndina sem fylgdi Callas alla tíð,“ segir A'nna Kristín Arngrímsdóttir, sem fer með hlut- verk goðsagnarinnar í uppfærslu Is- lensku óperunnar, í samvinnu við Bjarna Hauk Þórsson, Sigurð Hlöð- versson og Valgeir Magnússon, á leikriti Terrence McNallys, Master Class með Callas. Leikkonan tekur þó fram að hafa beri hugfast að hér sé á ferð leikrit en ekki ævisaga Mariu Callas. Söngkonunni var snemma ýtt út á hina hálu braut listarinnar og að mati Önnu Kristínar galt hún fyrir það dýru verði. „Þegar barnæskan er tekin frá fólki með þessum hætti er alltaf hætta á að það brotni fyrr eða síðar undan álaginu. Líf Callas virðist því hafa einkennst af leit að ást og viðurkenningu. Vissulega hafði hún hæfileikana en það kostaði mikla vinnu að komast á toppinn. Þangað komst hún á hörkunni - Maria Callas var ekki bara hörð við aðra, hún var líka hörð við sjálfa sig. í leikritinu er farið að síga á ógæfuhliðina og þótt söngkonan reyni að halda sig við nútíðina er það sennilega dæmigert fyrir örvæntingu hennar að hún leitar stöðugt huggun- ar í fortíðinni - á þessum tíma lifði Callas og hrærðist í heimi minning- anna.“ Anna Kristín segir það mikla glímu að setja sig í spor Mariu Call- as - en það eigi reyndar við um öll hlutverk. „Það sem gildir er að finna samhljóm og reyna að vera samstíga persónunni sem maður er að túlka og oft þarf maður að nota allar til- finningarnar sem maður á til að gæða hana lífi. í tilfelli Callas reyni ég að draga fram andstæðurnar, tog- streituna og það sem býr að baki grímunni sem við berum öll en við erum alltaf að reyna að dylja tilfinn- ingar okkar að einhveiju leyti. Lífíð er línudans; það er vandi að vera einlægur og trúr sjálfum sér - það er vandi að vera manneskja.“ í fremstu röð Leikstjórinn, Bjarni Haukur Þórs- son, segir að Terrence McNally, sem verður viðstaddur frumsýninguna í kvöld, sé eitt fremsta leikritaskáld Bandaríkjanna um þessar mundir en fjölmörg verka hans hafí slegið í gegn á Broadway, nægi þar að nefna Kiss of the Spider Woman og Love, Valor, Compassion, sem hlaut Tony- verðlaunin sem besta leikrit ársins 1995. Að sögn Bjarna Hauks er það engum vafa undirorpið að McNally sé undir miklum áhrifum frá Mariu Callas en Master Class mun ekki vera fyrsta verk hans, þar sem söng- konan kemur við sögu. Mun verkið vera byggt á hljóðritunum sem gerð- ar voru á námskeiðum Callas í Jull- iard á sínum tíma. „Eins og fram kemur í leikritinu ríghélt Callas í fortíðina á þessum tíma, þannig að útilokað er að McNally hafí getað skrifað það út frá upptökunum einum saman. Hann er greinilega mikill aðdáandi Callas og gjörþekkir líf hennar og list.“ Master Class var frumsýnt á Broadway í nóvember á síðasta ári með Zoe Caldwell í broddi fylkingar. Sló það í gegn og heiur gengið fyrir fullu húsi síðan - allt að níu sinnum í viku. Kom það því fáum á óvart að leikritið og aðalleikkonan skyldu fara með sigur af hólmi við úthlutun Tony-verðlaunanna í vor. Síðan hefur Patty Lepone reyndar leyst Caldwell af hólmi en ekkert lát er hins vegar á vinsældunum. Það er ekki á hverjum degi sem bandarísk leikrit eru frumsýnd á ís- landi svo skömmu eftir frumsýning- una ytra enda segir Bjarni Haukur að íslensku atvinnuleikhúsin virðist hafa takmarkaðan áhuga á banda- rískum leikritaskáldum, að Arthur Miller og Tennessee Williams undan- skyldum. McNally sé hins vegar nút- íðin. En hvers vegna ákváðu þeir félagar að láta kylfu ráða kasti? „Terrence McNally hefur lengi verið í uppáhaldi hjá mér. Persónu- sköpunin hjá honum er sterk og sam- tölin hnyttin, auk þess sem kaid- hæðnin er aldrei langt undan, ekki síst í Master Class enda var Maria Callas kaldhæðnin holdi klædd,“ seg- ir Bjarni Haukur sem nam leiklist í New York og starfaði þar um tíma sem leikari. „Þegar við Sigurður Hlöðversson vorum staddir í New York í mars síðastliðnum sáum við síðan Master Class og þar sem við sátum dolfallnir yfir sýningunni ákváðum við eiginlega að kaupa sýn- ingarréttinn. Flóknara var þetta ekki. Reyndar fréttum við skömmu síðar að Þjóðleikhúsið væri með verk- ið í sigtinu og sennilega gerði það útslagið." Auk gæða verksins segir Bjarni Haukur einfaldleikann hafa heillað. „Þó verkið þurfi að vera á stóru sviði er það þægilegt í uppsetningu, í þeim skilningi að sviðsmyndin er einföld og leikararnir fáir. Það héldum við að minnsta kosti,“ segir leikstjórinn og glottir. Engin stórvægileg vanda- mál munu þó hafa komið upp á æf- ingaferlinu. Teflt á tvær hættur „Þrátt fyrir framtakssemina og áhugann gerðum við okkur hins veg- ar grein fyrir því að við vorum að tefla á tvær hættur - við höfðum ekki einu sinni hús til að setja verk- ið upp,“ heldur Bjarni Haukur áfram. „Islenska óperan var þó alltaf efst á blaði enda hæfir þessi sýning því húsi einstaklega vel - enda verið að ljalla um frægustu óperusöngkonu aldarinnar. Við áttum því fund með Garðari Cortes óperustjóra og Ólöfu Kolbrúnu Harðardóttur og tóku þau okkur strax feginshendi enda var næsta uppfærsla í húsinu á eftir Galdra-Lofti, Káta ekkjan, ekki fyrir- huguð fyrr en í febrúar. Eftir það léttist á okkur brúnin.“ Að því búnu segir Bjarni Haukur að þeir félagar hafi farið á stúfana með það fyrir augum að finna leik- ara. Var hlutverk Callas þeim vita- skuld efst í huga. „Ætli við höfum ekki spáð í allar leikkonur yfír fer- tugt á íslandi en ég er ekki í nokkr- um vafa um að við höfum fundið bestu manneskjuna í hlutverkið, Önnu Kristínu Árngrímsdóttur." I hlutverkum söngnemanna eru þrír ungir söngvarar, Marta Hall- dórsdóttir, Ellen Freydís Martin og Stefán Stefánsson. Þorsteinn Gauti Sigurðsson fer með hlutverk píanó- leikara og Björn Karlsson leikur sviðsmann. Sviðsmynd og búningar eru úr smiðju Huldu Kristínar Magn- úsdóttur og lýsingu annast Benedikt Axelsson. Þýðandi verksins er Ing- unn Ásdísardóttir. Bjami Haukur segir að þeir félag- ar standi í mikilli þakkarskuld við Islensku óperuna fyrir að axla ábyrgðina með þeim - öðruvísi hefði draumurinn ekki orðið að veruleika. „Það er afar mikilvægt fyrir ungt fólk eins og okkur, sem er að reyna að hasla sér völl í listinni, að fá svona tækifæri." Bjami Haukur er hvergi banginn þótt. hann hafi ekki leikstýrt í annan tíma. „I þessum efnum skiptir bak- grunnurinn öllu máli. Ég hefði ör- ugglega ekki treyst mér til að leik- stýra Tsjekhov en þar sem mér fannst ég þekkja McNally svo vel var ég óragur _að takast þetta verkefni á hendur. Ég er að vísu enginn Call- as-sérfræðingur enda skiptir það kannski ekki höfuðmáli í þessu sam- hengi. Þó undirbjó ég mig með því að lesa sem mest um hana, auk þess sem ég fór á söguslóðir hennar í Mílanó og heimsótti meðal annars La Scala," segir leikstjórinn sem kveðst fyrir vikið vera reynslunni ríkari. „Þetta hefur verið góður skóli og ég hef ekki einungis þroskast sem leikstjóri heldur jafnframt sem leik- ari og persóna."

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.