Morgunblaðið - 01.06.1999, Side 48

Morgunblaðið - 01.06.1999, Side 48
48 ÞRIÐJUDAGUR 1. JÚNÍ 1999 MORGUNBLAÐIÐ Eftirfarandi viðskiptanúmer voru vinningsaðilar íTalló nr. 5 4083 4289 4430 4571 4710 4888 5016 5113 5275 5392 5587 5710 4086 4290 4432 4572 4713 4889 5021 5117 5276 5393 5595 5711 4089 4291 4438 4577 4720 4893 5023 5121 5277 5398 5598 5712 4102 4293 4440 4579 4721 4894 5024 5127 5278 5404 5601 5713 4105 4295 4441 4589 4724 4896 5027 5130 5279 5405 5611 5717 4107 4299 4592 4726 4898 5028 5136 5284 5406 5615 5719 4116 4300 4446 4599 4732 4902 5038 5147 5288 5425 5616 5723 4117 4303 4447 4603 4759 4903 5041 5148 5289 5430 5620 5725 4125 4310 4449 4605 4761 4910 5044 5150 5292 5431 5623 5727 4127 4320 4454 4609 4770 4914 5045 5152 5297 5434 5628 5729 4130 4321 4459 4611 4774 4917 5047 5155 5298 5441 5636 5733 4133 4330 4469 4620 4776 4919 5048 5156 5303 5448 5640 5734 4146 4333 4472 4621 4778 4921 5049 5158 5305 5450 5644 5735 4153 4351 4475 4624 4781 4922 5056 5175 5306 5452 5645 5736 4159 4356 4480 4629 4783 4924 5059 5176 5308 5463 5650 5738 4160 4358 4483 4636 4790 4926 5062 5178 5309 5465 5652 5744 4162 4362 4486 4641 4800 4927 5064 5179 5310 5466 5653 5745 4181 4367 4489 4645 4806 4932 5065 5194 5315 5468 5654 5746 4185 4368 4491 4648 4808 4949 5066 5196 5330 5469 5657 5750 4188 4369 4512 4651 4812 4951 5067 5200 5338 5472 5658 5752 4190 4370 4517 4655 4813 4953 5068 5202 5339 5477 5663 4191 4375 4520 4656 4815 4962 5069 5209 5340 5478 5666 4198 4378 4523 4660 4817 4963 5071 5217 5343 5481 5669 4204 4383 4524 4664 4820 4965 5074 5224 5345 5485 5673 4207 4384 4525 4670 4826 4967 5075 5225 5347 5511 5681 4208 4385 4528 4672 4835 4976 5078 5227 5350 5526 5683 4215 4389 4531 4674 4838 4979 5081 5231 5355 5529 5687 4224 4390 4534 4677 4839 4981 5092 5236 5357 5542 5689 4229 4396 4535 4679 4842 4982 5093 5239 5358 5550 5693 4242 4402 4536 4685 4845 4983 5095 5245 5359 5554 5694 4248 4405 4537 4687 4855 4987 5098 5247 5361 5555 5695 4251 4408 4538 4688 4862 4990 5099 5250 5370 5556 5697 4258 4411 4548 4691 4866 5000 5101 5252 5377 5559 5701 4260 4413 4552 4695 4872 5004 5108 5253 5380 5574 5702 4264 4416 4561 4702 4874 5008 5109 5257 5381 5575 5703 4270 4418 4562 4703 4879 5012 5111 5267 5387 5576 5705 4271 4420 4564 4706 4883 5015 5112 5268 5389 5578 5709 Næsti Tallólisti kemur út í júní > bremsukertiö Sími 535 9000 Fax 535 9040 www.bilanaust.is Bendix Power Brake. mmm sBM, • ■—"—■— r—---• - W BK * •V~'T'í ffpXrJl-M ’ I ^íHmi |1 SUNNUDAGINN 23. maí síðastliðinn birtist í Morgunblaðinu grein eftir Margréti Þor- valdsdóttur blaða- mann, þar sem varpað er fram ýmsum spum- ingum um fyrirhugað- an gagnagrunn á heil- brigðissviði og það hvað verði selt úr hon- um. Höfundur fjallar um máhð frá sjónar- hóli neytenda, enda hefur hún áður skrifað um þeirra mál í Morg- unblaðið. Margrét hefur eink- um áhyggjur af tveim- ur atriðum sem snerta gagna- grunninn. Annað er sá hagur sem tryggingafélög kynnu að hafa af honum og hitt er það að gagna- grunnurinn kynni að verða notaður í tengslum við lyfjaprófanir. Vil ég fara fáeinum orðum um þetta tvennt. Tryggingafélög munu ekki fá upplýsingar um einstaklinga Ótvírætt er að ekki verður hægt að fá upplýsingar um einstaklinga úr gagnagrunninum, og því verður aldrei um það að ræða að trygg- ingafélög fari að neita að tryggja einstaka menn vegna þess að þau hafi einhverjar tilteknar upplýs- ingar um þá úr gagnagrunninum. Að vísu geta tryggingafélög, eins og málum er háttað nú, neitað að líftryggja einstaka menn, ef lækn- isrannsókn leiðir í ljós að þeir ganga með lífshættulegan sjúk- dóm. En þetta tengist gagna- grunninum ekki á neinn hátt. Ef þjóðin vill skylda tryggingafélög til að líftryggja menn hvemig svo sem heilsu þeirra og lifnaðarhátt- um er farið, verður að gera það með setningu laga. Islensk erfða- greining er því fylgj- andi að bannað verði með lögum að mis- muna einstaklingum á grundvelli erfðaupp- lýsinga um þá. Margrét hefur áhyggjur af því að gagnagrunnurinn auð- veldi tryggingafélög- um að setja upp líkön sem sýni sjúkdómslíkur manna og geri þannig kleift að mismuna þeim, jafnvel þótt upplýsingar um einstaka menn berist ekki úr gagnagrunninum til félaganna. Einu heilsufarsupplýsingamar sem tryggingafélög geta misnotað era jafnframt upplýsingar sem nota má til að hlúa að heilsu manna. Félögin sjá sér væntanlega hag í því að iðgjöld séu í samræmi við áhættu. Þannig gildir t.d. að tryggingafélög hækka iðgjöld af ábyrgðartryggingu hjá ökumönn- um sem oft hafa lent í óhappi. Vit- neskja sú sem liggur til grandvall- ar tryggingalíkönum er almenn þekking, og ekki verður með neinu móti hindrað að hún berist til tryggingafélaganna. Aftur á móti getur samfélagið kosið að banna þeim að hafa mismunandi iðgjalda- flokka í tryggingum sínum, og þarf þá lagasetningu til. En heimsku- legt væri að láta óttann við mis- notkun tryggingafélaga hindra eðlilega starfsemi vísindamanna og koma í veg fyrir myndun þekking- ar. Eftirlit með áhrifuin lyfja mun batna Hitt atriðið sem greinarhöfund- ur hefur áhyggjur af tengist próf- unum á nýjum lyfjum. Eðhlegt má telja að þeir sem Mtt þekkja til fyllist ugg þegar rætt er um lyfja- prófanir, enda halda menn þá kannski að lyfjafyrirtæki setji ein- hverja tilviljunarkennda ólyfjan á markað, að peningagræðgi og skammsýni ráði þar ferðinni og að farið sé með menn eins og tilrauna- mýs. Sannleikurinn er hins vegar Gagnagrunnur Ef einhver lyf á ís- lenskum markaði hafa hættulegar verkanir af einhverju tagi, segir Unnur Jökulsdóttir, mun miðlægur gagna- grunnur auðvelda yfir- völdum að finna þau og taka þau af markaði. sá að menn sem ganga með illvíga sjúkdóma kjósa oft að reyna ný lyf, jafnvel þótt þau geti ekki tahst full- prófuð, enda hafa þeir þá stundum notað margvísleg eldri lyf án ár- angurs. Það hvaða lyf era sett á markað er háð leyfi Lyfjaeftirhts ríkisins, og er það góð ábending hjá Margréti að sú stofnun þurfi að vera virk í eftirhtshlutverki sínu. En hver era þá tengsl lyfjapróf- ana við hinn fyrirhugaða gagna- grann á heilbrigðissviði? Mun gagnagrunnurinn leiða til þess að hættuleg, óprófuð lyf verði sett á __________UMRÆÐAN Gagnagrunnurinn og neytendur Unnur Jökulsdóttir Þeir sem eiga erfitt með að gera upp við sig hvort útlitið, rýmið, aksturseiginleikarnir, þægindin, öryggið eða stærðin eigi að ráða þegar þeir velja sér nýjan bíl ættu að velja ford focus - og fá þetta allt. hugsaðulengra... , _ „ Borgartúni 26 • Skeifunni 2 á 4 StÖOUm Bíldshöfða 14 • Bæjarhrauni 6 Brimborg • Bíldshöföa 6 • Sími 515 7000 • www.brimborg.is MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 1. JÚNÍ 1999 49 v UMRÆÐAN íslenskan markað í tilraunaskyni? Nei. Ekkert bendir til þess. Ef menn hafa ástæðu til að ætla að hættuleg lyf séu sett á markað hér- lendis ber þeim að gera Lyfjaeftir- litinu viðvart. Þvert á móti liggur í augum uppi að ef einhver lyf á ís- lenskum markaði hafa hættulegar verkanir af einhveiju tagi, mun miðlægur gagnagrunnur auðvelda yfirvöldum að finna þau og úthýsa þeim. A þann hátt getur gagna- grannurinn orðið til mikils gagns fyrir neytendur, og má í því sam- bandi minna á að heilbrigðisyfir- völd munu hafa aðgang að honum sér að kostnaðarlausu. Að öðra leyti geta menn velt fyr- ir sér siðferðislegum afleiðingum af þeirri hugsun að engin lyf skuli prófa á Islendingum. Við getum spui-t á hvaða þjóðum og kynstofn- um eigi þá að gera prófanimar. Era það kannski íbúar þriðja heimsins eða fólkið í Harlem, eða hvar ætti helst að bera niður? Lyfjaprófanir hafa reyndar verið gerðar á Islandi um áratuga skeið, og hefur þar verið gætt öryggis- sjónarmiða eftir því sem mér er best kunnugt. Með tilkomu gagna- grannsins geta slíkar prófanir hins vegar orðið öraggari en nokkra sinni fyrr. En þar fyrir utan má nefna að líkön byggð á gagna- grunninum munu draga úr þörf fyrir lyfjaprófanir eins og þær þekkjast í dag. Þá er rétt að taka fram að engar lyfjaprófanir hafa verið gerðar á vegum Islenskrar erfðagreiningar, en verði þær gerðar í framtíðinni er Ijóst að það verður með upplýstu samþykki sjúklinga, rétt eins og gert var í rannsókn eiginmanns Margrétar, dr. Sigmundar Guðbjamasonar, formanns Mannvemdar, á áhrifum lúpínuseyðis á krabbameinssjúk- linga. Hagsmunamál neytenda Svarið við spumingunni um hvað verði selt úr gagnagrunninum er í skemmstu máh, að ætlunin er að selja tölfræðilegar upplýsingar um hópa, meðal annars svo gera megi spálíkön um þróun sjúkdóma og áhrif lyfjameðferðar og rannsaka hagkvæmni í rekstri heilbrigðis- stofnana. Með tilkomu gagnagrannsins mun meðferð persónulegra gagna í heilbrigðiskerfinu batna til muna vegna dulkóðunar og fleiri öryggis- ráðstafana. Ennfremur era sterkar líkur á að gagnagrannurinn stuðh að umbótum í rekstri heilbrigðis- kerfisins og bættri meðferð við ýmsum sjúkdómum. Frá sjónar- miði neytenda er mikilvægt að fjallað er um réttindi sjúklinga í 8. grein gagnagrannslaganna og 13., 14., 15., 16. og 17. grein fjalla allar um refsingar og önnur viðurlög sem beita má ef gögn eru misnot- uð; refsingar geta vai-ðað sviptingu rekstrarleyfís og aht að þriggja ára fangelsisvist. I heild má því telja augljóst að gagnagrannurinn er hagsmunamál neytenda. Fyrir hönd Islenskrar erfða- greiningar. Höfundur er forstöðumaður upplýs- ingadeildar hjá íslenskri erfða- greiningu. Útiskilti Verksmiðja Flatahrauni 13 - sími 555 6100 bruðargjafa St. 38-50 - Frábært úrval verslunarmiðst. Eiðstorgi, sími 552 3970. Fallegir borðdúkar gjafakössum Uppsetningabúðin llvcrfisgöui 74, sími 552 5270. AMBASSADEUR 5600AB Flækjufrítt kasthjól! Auðveldari og skemmtilegri veiði Hugsaðu þér veiði án þess að línan flækist á veiðihjólinu! ABU-Garcia kynnir nýja Ambassadeur 5600AB, fyrsta flækjufría kasthjólið í heiminum. í kasti stjórnar stýrikerfi keflinu og kemur í veg fyrir yfirspólun sem valdið getur flækjum á línu. Ambassadeur S600AB er ótrúlega einfalt í meðförum og gagnast því bæði byrjendum og reyndum veiðimönnum sem gera kröfur um vönduð tæki. Viljir þú njóta góðra stunda við ár eða vötn án skaprauna af hvimleiðum flækjum þá er Ambassadeur 5600AB rétta veiðihjóiið. Myndbandsspóla með íslenskum texta fylgir hverju hjóli. Á spólunni eru sýndir helstu kostir hjólsins. Ambassadeur 5600AB fæst í öllum helstu veiðivöru- verslunum landsins. «bu Garcia. for life.. Veiðimaðurinn Upplýsingasimi Veiðimannsins GRÆN Ll’NA 5566 i § I z ...sjáðu framtíðina í focus brímborg < < < ♦

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.