Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Årgang

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1969, Side 115

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1969, Side 115
TVÆR DOKTORSRITGERÐIR 119 að sé eftir Guðmund, en hvorki mér né frú Mageroy var kunnugt um hann. En hér vil ég leggja áherzlu á, að frú Mageroy skilgreinir stíl Guðmundar miklu betur en ég gerði og gerir alvarlegar tilraunir til að finna nánustu hliðstæður hans í Danmörku, en vonlaust virðist vera að finna þar tréskurðarminjar, sem alveg koma heim við stíl Guð- mundar, þótt auðséð sé, áð hann hefur staðið föstum fótum í barokk- hefðinni. Eftir rannsókn frú Mageroy stendur það enn ljósara en áður, að Guðmundur er mikilmenni í sögu íslenzks tréskurðar, að vísu nokkuð einn sér innan um aðra tréskera vegna fagmannlegra vinnu- bragða, en bersýnilegt virðist, að hann hefur átt sína sporgöngumenn, sem líktu eftir stíl hans og tóku upp viss atriði úr barokklistinni, þótt þeir byggðu annars á fornum grunni. Síðan eru taldir upp og skilgreindir nokkrir ónafngreindir meist- arar, sem þekkjast af verkum sínum, og yrði of langt mál að telja þá upp hér og ræða þau verk, sem hún eignar hverjum. Þó verður að- eins að drepa á þann mikla mann, sem skorið hefur út nokkra norð- lenzka skápa, sem mikið láta yfir sér í Þjóðminjasafninu. Frúin sýnir fram á, að þeir séu frá seinni hluta 17. aldar, og tel ég engan vafa á, að það sé rétt. En þessir skápar eru fyrir það merkilegir, að þar lifa miðaldir með óvenjulegum blóma, fjölskrúðugir sívafningar hátt upp- hleyptir, svo að verkið allt minnir á hina fornu planka frá Laufási og víðar. Annars vil ég aðeins segja það, að ég tel, áð gerlegt væri að ganga ögn lengra en frú Mageroy gerir í að finna einstaka meistara, en skynsamlegt er í yfirlitsverki eins og þessu að eyða ekki meira rúmi í það en hún gerir. Þegar höf. hefur lokið ferð sinni um 17. öldina, annars vegar með því að rekja alla ársetta hluti og hins vegar með því að greina verk einstakra meistara, dregur hún saman dæmin og reynir að gera eins konar heildarmynd 17. aldar. Eftirtektarverðast er þá lífseigla róm- anska teinungsins og margbreytilegar myndir hans, en áhugaverðast afbrigði er „hinn íslenzki stíll“. Orðið „gotneskur“ kemur henni ekki á tungu nema í sambandi við einn skáp frá 1653 og reyndar prédikun- arstólinn frá Bæ. En hún spyr, hvort þetta séu tilviljanir, eða hvort það sé í rauninni svo, að engin merki eftir gotneska stíltilfinningu sé að finna í íslenzkum tréskurði. Þetta er mjög merkilegt. Renesansinn hefur aftur á móti haft nokkur áhrif, hefur sett sitt mark á tiltekin jurtaform og valdið vaxandi tilhneigingu til samhverfingar. Brjósk- barokk er fullmótað hjá Guðmundi Guðmundssyni og lætur á sér kræla hjá fleiri. En barokk-akantus vottar naumast fyrir í tréskurð- inum. Á 17. öld fer að bera meira á mjög lágri upphleypingu eða
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160
Side 161
Side 162
Side 163
Side 164

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.