Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1976, Blaðsíða 133

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1976, Blaðsíða 133
MINNISGREINAR ÁRNA MAGNÚSSONAR 135 eins og kunnugt er voru persónur og atburðir gamla testamentisins taldir forspeglun (prefiguratio) nýtestamentlegra persóna og við- burða. Skal ekki farið lengra út í þá sálma, en á þessum tjaldhelm- ingi eru einnig þeir fjórir helgimenn, sem ætla má að þar hafi fengið inni vegna þess að tjaldið var ætlað íslenskri kirkju, jafnvel sér- staklega kirkjunni í Vatnsfirði. Engin þeirra er biblíupersóna eins og vænta má. Það eru einmitt þessir fjórir, sem Árni Magnússon hefur viljað eiga myndir af. Skal nú vikið að þeim hverjum í sínu lagi. Nr. 14, S. Torlacus, stendur næstur frelsaranum til vinstri handar. Þetta er Þorlákur helgi Skálholtsbiskup, með bagal og mítur og í fullum biskupsskrúða, með upplyftri blessandi hægri hendi. Neðst til vinstri er einkunn sem kemur mjög á óvart, fugl í kringlóttri um- gerð og minnir á einkunn Jóhannesar guðspjallamanns, örninn. Með Þorláki helga á þessi einkunn að réttu lagi ekkert erindi. Mér hefur dottið í hug að liér hafi tjaldmálaranum beinlínis orðið á einkennileg mistök. Jóhannes er nefnilega næstur frelsaranum til hinnar handar- innar, að vísu sem postuli en ekki guðspjallamaður. Skyldi það vera að fuglinum, þ.e. erninum, hafi verið ætlað að fylgja honum, en hann hafi óvart verið settur með Þorláki sem var hinum megin við frelsar- ann? Þetta verður víst hvorki sannað né afsannað en fær að fljóta með til athugunar.* Fyrir neðan myndina af biskupinum er líkt og sjái hæðótt landslag í þrívíddarmynd. Það skyldi þó aldrei vera að þetta eigi að tákna Island, hið fjöllótta heimaland dýrlingsins? — Eðlilegt er að Þorlákur sé fremstur þessara fjögurra dýrðarmanna, Vatnsfjörður er í Skálholtsstifti. Nr. 15, S. Iohanes, gengur honum næstur, án efa hinn íslenski helgibiskupinn, Jón helgi Ögmundarson Hólabiskup. Hann er í fullum skrúða eins og Þorlákur, en blessar ekki, heldur er með bók (biblí- una?) í hægri hendi. Hann stendur á aflöngum húslöguðum stokki með bröttu risi, og bregst varla að þetta eigi að vera dýrlingsskrínið sem geymdi helgan dóm hans í dómkirkjunni á Hólum. Er reyndar * Hannes Pétursson hefur varpað fram við mig hvort hugsanlegt sé að fuglinn sé fálki og eigi að benda til þess að Þorlákur var þ.ióðardýrlingur Islendinga. Þetta er skemmtileg tilgáta, því að íslenskir fálkar hafa síðan á miðöldum verið eftirsóttir sem veiðihaukar og talið er að bæði Loftur ríki Guttormsson og Haukur Erlendsson hafi haft fálka í skildi sínum. En gildi tilgátunnar veltur mest á því hvort unnt er að leiða að því líkur að fálkinn hafi þegar um 1500 haft að einhverju leyti táknlega merkingu sem einkennisfugl íslands og íslendinga. Þessu er hér með komið á framfæri til umhugsunar.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.