Andvari

Volume

Andvari - 01.06.1959, Page 53

Andvari - 01.06.1959, Page 53
BALDUR LlNDAL: Kísilgúrvinnsla. Svif í vatni er oft fyrir hendi í því- líkri mergð, að vatnið tekur lit þess. Þannig getur sjór t. d. virzt rauður eða grænn og jafnvel verið lýsandi í myrkri. Ein lægsta tegund slíks svifs eru ýmsir einsellna þörungar og þar á meðal kísil- þörungar (diatomae). Þeir lifa bæði í söltu og fersku vatni. Líf í vatni byggist að miklu leyti á svifgróðri, og jafnvel sumar stærri fisk- tegundir lifa beint á honum. Þessi gróður Bfir stutt þótt hann sé óáreittur af æðri lífverum, sölnar og sekkur til botns. Kísilþörungarnir draga nafn sitt af því, að þeir eru brynjaðir skel eða grind úr amorfri kísilsýru. Þegar hið lífræna efni er horfið, getur þessi örsmái og oft fagur- lagaði hjúpur geymzt svo milljónum ára skiptir. Kísilþörungategundirnar eru mjög margar og hefir kísilhjúpurinn eða skelin ýmislega lögun. Stærð er yfirleitt frá minna en 5 míkrón (5/1000 mm) hjá smáum þörungum og yfir 100 míkrón hjá þeim stóru. Þannig eru 20 míkróna kísilþörungar taldir fremur smáir, 50 míkróna þörungar í meöallagi og 100 míkróna stórir. Lögun kísilhjúpanna og 'nnri gerð er svo mismunandi, að tilraun verður ekki gerð hér til þess að lýsa þeim nema með myndum. Margfalda stækkun þarf til þ ess að gerð þeirra verði greinileg. Jarðfræðingar kunna góð skil á kísil- þörungum og þekkja hverjir lifa í sjó og hverjir í fersku vatni. Af kísilhjúp- leifum þeirra er stundum ákvarðað, hvort visst jarðlag er myndað í söltu eða fersku vatni. Að jafnaði verðum við lítið - vör við jarðlög af þessu tæi án beinna rann- sókna. Ein ástæðan er sú, að vatn hylur þau í myndun. En t. d. þegar land rís úr sjó finnast ósjaldan slík kísilmoldar- lög og koma þau einnig fram á þurru, ef stöðuvötn þorna. Flest nýtanleg kísilmoldarlög hafa einmitt komið fram við slíka þornun. Sum eru mynduð í sjó en önnur í fersku vatni, og sum eru síÖan á fyrri jarðöld- um og önnur mynduð eftir síðustu ísöld. Loks eru einnig til hagnýt kísilmoldar- lög sem enn eru undir vatni og eru ennþá að myndast. Kísilgúrnámur erlendis. Reynslan hefir sýnt, að kísilmoldar- lög þurfa að vera víðáttumikil og þykk til þess að hafa þýðingu, ef nýta á þau til vinnslu á svokölluðum kísilgúr eða kísilsalla, en svo nefnast hreinar kísil- skeljar. Þau þurfa ennfreinur að inni- halda hátt hlutfallslegt magn af kísil- skeljunum sjálfum og náman þarf að vera auðunnin. Einnig skiptir máli um hvaða tegundir kísilþörunga og hvers konar óhreinindi er að ræða. Ennfremur það hvernig óhreinindin eru bundin
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116

x

Andvari

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.