Sjómannadagsblaðið

Volume

Sjómannadagsblaðið - 01.06.1998, Page 66

Sjómannadagsblaðið - 01.06.1998, Page 66
66 SJÓMANNADAGSBLAÐIÐ Guðjón Ármann Eyjólfsson: Sjómannasöngvar og Fransmenn Frönsk fiskiskonnorta frá Pompól að veiðum hér við land árið 1911. Frakkar nefndu þessi skip „goélette“ sem þýðir „mávur“, enda voru þessi skip létt og létu vel að stjórn, sem kom sér vel við ísland, þar sem veður vildu breytast á ör- skammri stundu. Sjávarljóð Það er alkunna að sjómenn eru söngelskir og til eru sérstök sjó- mannalög og sjómannskvæði, sem höfða sérstaklega til sjómanna, sjó- sóknar og hafsins. Hér á landi hafa verið gefin út sérstök söfn með þess- um kvæðum, og má nefna hér „Haf- rænu“ sem Guðmundur Finnbogason prófessor tók saman og fyrst kom út árið 1923. Árið 1997 endurútgaf son- ur hans, Finnbogi Guðmundsson fyrrv. landsbókavörður, bókina út í sérstaklega fallegri útgáfu. íslensku- kennari Stýrimannaskólans, dr. Ey- steinn Sigurðsson, tók fyrir nokkrum árum síðan saman lítið kver, „Sjávar- ljóð“, sem er sýnishorn ljóða um sjó og siglingar til kennslu í Stýrimanna- skólanum. Árið 1940 kom út lítil bók, „Sjómannaljóð", gefin út af Sjó- mannadeginum. Kvæðin íbókinni eru frá samkeppni sem Sjómannadagur- inn efndi til um ljóð og lag, sem átti að nota sem sjómannasöng á þessum hátíðisdegi íslenskra sjómanna. Örn Arnarson sendi þá í samkeppnina hið þekkta kvæði „íslands Hrafnistu- menn“, sem fékk fyrstu verðlaun, en lag Emils Thoroddsen við kvæðið var einnig verðlaunað. Síðan hafa lag og ljóð verið órjúfanlegur hluti hátíðar- halda Sjómannadagsins. Önnur verð- laun hlaut Jón Magnússon, sem við annað tækifæri orti hinn þekkta sjó- mannasálm „Líknargjafinn þjáiðra þjóða", en annað erindi sálins þessa hefst með hinum lleygu og oft tilvitn- uðu orðum: „ Föðurland vort hálft er hafið helgað þúsund feðra dáð. “ Formáli Guðmundar Finnbogason- ar að 1. útgáfu „Hafrænu“ árið 1923 er skemmtilegur og lýsir vel sjómönn- um þess tíma, en þar segir: „Ljóðasafn þetta er œtlað íslenzk- um sjómönnum, Stýrimannaskólanum og svo öðrum þeim er Ijóðum unna. Á ferð minni með íslenzkum togara frá Englandi heim í haust er leið var mér það mikil gleði að heyra skipverja kveða og syngja jafnan við stýrið, og virtist það venja þeirra. Þá Itét ég því með sjálfum mér, að ég skyldi reyna að leggja hinum ágœtu sjómönnum vortim á varir það, sem bezt hefur verið kveðið á íslenzka tungu um sjó og siglingar, og hér eru nú efndirn- ar. “ Mörg íslensk skáld hafa frá fyrstu tíð á landnámsöld ort frábær kvæði um haf og sjómenn. Meðal síðari tíma manna er Örn Arnarson (Magnús Stefánsson) þeirra þekktastur, en hann orti t.d. „Stjána bláa“ og sem fyrr seg- ir „Islands Hrafnistumenn“. Af forn- skáldum má frægastan telja Egil Skallagrímsson. Sé litið til síðustu aldar koma í hugann Grímur Thom- sen sem orti „Skúla fógeta“ og Jónas Hallgrímsson sem orti „Formannsvís- ur“ („Hafaldan háa, hvað viltu mér?“). Þekkt eru hin svonefndu haf- ískvæði þjóðskáldanna Matthíasar Jochumssonar og Hannesar Hafstein. Af yngri skáldum má nefna Kristján frá Djúpalæk, Ása í Bæ og Jónas Árnason. Af tónskáldum eru þeir Emil Thoroddsen og Sigfús Halldórs- son eflaust þekktastir fyrir hin sér- staklega fallegu og kröftugu lög við kvæði Arnar Arnarsonar. Af yngstu kynslóðinni þekkja allir Gylfa Ægis- son, sem orti hið hressilega kvæði „Stolt siglir fleyið mitt“, en hann er einnig höfundur lagsins. I kvæðum fyrrnefndra skálda er fyrst og fremst lýst sjálfu hafinu, starfi sjómannsins, „von hans og þrám.“ Sérstakir vinnusöngvar meðal íslenskia sjómanna, sem eru alþekktir meðal siglingaþjóða, þekktust ekki hér á landi. Þessir vinnusöngvar eiga sér aldalanga hefð meðal sjómanna á seglskipum, einkum meðal Breta og Frakka, en Bretar voru lengstum mesta siglingaþjóð heims og byggðu heimsveldi sitt, þar sem sagt var að sólin gengi aldrei til viðar, á öflugum herflota og kaupskipaflota. Engir
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140

x

Sjómannadagsblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Sjómannadagsblaðið
https://timarit.is/publication/557

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.