Hugur - 01.01.2007, Qupperneq 200

Hugur - 01.01.2007, Qupperneq 200
198 Davíð Kristinsson út frá meintri höfnun á sígildri heimspeki sjálfsins í þágu byltingarrita. Harm- leikurinn sem um ræðir er nánar tiltekið sá harmleikur 20. aldar, sem á rætur að rekja til hinnar 19., að bækur á borð við Kommúnistaávarpið en ekki Walden skyldu hafa orðið biblíur okkar tíma. Því þótt rit Thoreaus geymi hvorki leiðarvísi að nýju heims- skipulagi né uppskrift að trúarbrögðum fyrir fólkið - eða kannski vegna þess - getur það glætt áhuga okkar „fyrir heiminum sem guðdómlegum sjónleik svo í smáu sem stóru“ (FA 220).194 Þessi afturvirka töfralausn á svonefndum harmleik 20. aldar, sem eru lokaorð Frjálsra anda, vekur mann til umhugsunar. Sé notað orðalag Róberts úr öðru samhengi má spyrja sig hvort hér sé ekki á ferð „hugmynd sem hefur villandi yfir- bragð skýrleika“.195 Einhverjum kann að finnast fullyrðing Róberts einfeldnings- leg, enda ber hún með sér að jafn flókið fyrirbæri og harmleik 20. aldar, sem á sér margþætta tilurðasögu, megi smætta niður í lestur á rangri bók. Flóknari skýring á þessum harmleik kallar á vísun til „ytra samhengis (efnahagslegs, félagslegs eða pólitísks)" eins og Róbert nefnir það, til þátta sem hann hefur bannfært á þeirri forsendu að þeir hafi tilhneigingu til að afmynda einföldustu sannindi með óþarfa flækjum, þ.e. „grugga vatnið svo einföld og augljós sannindi verði óskýr og þvæld.“ (FA 100) Róbert býður okkur upp á einfalda útlistun á harmleik 20. aldar, nakinn sann- leika, enda telur hann dygð ótímabærs heimspekings felast í því að vera einfaldur og sannur í heimi sem sagður er flókinn og margfaldur. Hvað lokaorð Frjálsra anda varðar virðist mér þau þó einmitt vera ósönn sökum þess hvað þau eru skelfilega einföld. Stundum er sannleikurinn einfaldur, stundum ekki. Upphafn- ingu sína á einfaldleikanum teflir Róbert gegn póstmódernistum sem hann álítur vera „talsmenn hinnar endalausu orðræðu" (FA 131). Uppspretta þessa meinta málæðis er að mati Róberts sálræn: „Endalaus orðræða og málæði getur þannig verið sjálfsflótti sem skýrist af gamalkunnum tilfinningum á borð við ótta og leti“ (FA 139); „endalaus orðræða getur verið veikleikamerki á vitsmuna- og tilfinn- þess að hún er sambland beggja: hún vílcur sjálfinu frá miðju samfélagsins og vill umbylta hinu hefðbundna samfélagi. 194 Heidegger-nemandinn Karl Löwith er annar hugsuður sem ergir sig yfir hinni félags- og efnahagslegu áherslu á kostnað hins guðdómlega sjónleiks: „Áhugi Marx beinist ekki að því að til séu ávaxtatré frá náttúrunnar hendi, heldur að því að þessi meinta náttúruafurð hafi á tilteknum tíma og við tiltekin efnahags- og félagsleg skilyrði verið flutt inn til Evrópu og gerð að söluvöru. Slík alsöguleg hugsun sýnir því engan áhuga að jafnvel hinn sögulega framleiðandi maður sé engin sjálfsmíðuð homunculus, heldur eins og eplið sköpunarverk náttúr- unnar". Það er einmitt í áherslunni á efnahagssöguna og í blindu Marx gagnvart sköpunarsögunni eða hinum guðdómlega sjónleik sem hinn afturhaldssami Löwith sér rótina að byltingarhugmyndunum sem hann hefúr óbeit á: „Marx undrast ekki lengur yfir því sem er eins og það er frá náttúrunnar hendi og getur ekki verið öðruvísi heldur reiðist hann yfir því að í hinum sögulega heimi sé ekki allt öðruvísi en það er. Hann vill því ,breyta‘ heiminum, sem náttúrulega verður einungis raungert ef og að því leyti sem ,heimurinn‘ er heimur mannsins“ (K. Löwith, „Mensch und Geschichte", Sámtliche Schriften, 2. bindi, Stuttgart: Metzler, 1983 [1960], s.369). 195 Róbert H. Haraldsson, PlottingAgainst a Lie, s. 82.
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151
Qupperneq 152
Qupperneq 153
Qupperneq 154
Qupperneq 155
Qupperneq 156
Qupperneq 157
Qupperneq 158
Qupperneq 159
Qupperneq 160
Qupperneq 161
Qupperneq 162
Qupperneq 163
Qupperneq 164
Qupperneq 165
Qupperneq 166
Qupperneq 167
Qupperneq 168
Qupperneq 169
Qupperneq 170
Qupperneq 171
Qupperneq 172
Qupperneq 173
Qupperneq 174
Qupperneq 175
Qupperneq 176
Qupperneq 177
Qupperneq 178
Qupperneq 179
Qupperneq 180
Qupperneq 181
Qupperneq 182
Qupperneq 183
Qupperneq 184
Qupperneq 185
Qupperneq 186
Qupperneq 187
Qupperneq 188
Qupperneq 189
Qupperneq 190
Qupperneq 191
Qupperneq 192
Qupperneq 193
Qupperneq 194
Qupperneq 195
Qupperneq 196
Qupperneq 197
Qupperneq 198
Qupperneq 199
Qupperneq 200
Qupperneq 201
Qupperneq 202
Qupperneq 203
Qupperneq 204
Qupperneq 205
Qupperneq 206
Qupperneq 207
Qupperneq 208
Qupperneq 209
Qupperneq 210
Qupperneq 211
Qupperneq 212
Qupperneq 213
Qupperneq 214
Qupperneq 215
Qupperneq 216
Qupperneq 217
Qupperneq 218
Qupperneq 219
Qupperneq 220
Qupperneq 221
Qupperneq 222
Qupperneq 223
Qupperneq 224
Qupperneq 225
Qupperneq 226
Qupperneq 227
Qupperneq 228

x

Hugur

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.