Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.11.1985, Blaðsíða 58

Tímarit Máls og menningar - 01.11.1985, Blaðsíða 58
Tímarit Máls og menningar heimspeki hans væru „álitnar fyrir djúpsærustu og hæstu athugasemdir yfir veraldarsöguna sem til eru á þýsku.“ Nú má að vísu skilja heimspeki Herders sem hagnýtan boðskap. Samt sem áður er hún óneitanlega rómantísk, meira að segja ein af meginupp- sprettum rómantískrar hreyfingar 19. aldar. Skoðanir Fjölnismanna í alþing- ismálinu voru þannig dæmigerð rómantísk þjóðernisstefna. Þó að þeir vildu halda sig að svona gömlum fyrirmyndum um Alþingi voru þeir langt frá því að vera íhaldsmenn. Tómas Sæmundsson setti líka á blað drauma um að gera Reykjavík að myndarlegri höfuðborg og hafði stór orð um ágæti höfuð- borga. Jón Sigurðsson, helsti andstæðingur Fjölnismanna í Alþingismálinu, var vissulega þjóðernissinni líka. Og engin leið er að halda öðru fram en að sjálfstæðisbaráttan hafi verið honum mikið tilfinningamál. En þær tilfinn- ingar birtust alltaf í formi skynsamlegra ráða til að ná skynsamlegum markmiðum, og oft hagnýtum. Hann var afar órómantískur maður, enda ónæmur á tilfinningarök Fjölnismanna. Að tillögum Tómasar Sæmunds- sonar um skipulag Alþingis skopaðist hann í bréfi til vinar síns, sagði að Tómas vildi „hafa Alþing í öllum sínum forna blóma frá 12tu öld eða fyrri, með goðorðum og fimmtardómum um allt land — geturðu ekki fengið þér goðorðssnepil?“ I grein um málið í Nýjum félagsritum var hann yfirvegaðri, en viðhorfið er hið sama: „Samt sem áður mundi vera ráð, ef menn væru vissir um að þingið yrði vinsælla og landsmenn ötulli að sækja það ef það væri á Þingvelli, að setja það þar í fyrstu. . .“ VI. Fjölnismenn biðu ósigur í Alþingismálinu og féllu allir frá ungir, nema Konráð Gíslason sem hvarf allur að fræðimennsku. Þeir eignuðust heldur enga pólitíska arftaka. Rómantíkin missti sitt fyrsta vígi í íslenskum stjórn- málum, og það liggur við að maður geti sagt, sitt eina vígi. Þjóðernisstefna okkar hefur jafnan verið mjög á hagnýtum brautum síðan Fjölnir leið undir lok. Islendingar sýndu einbeitni og stórhug við að heimta þorskaslóð sína úr höndum Breta, enda var þar fyrir brýnum hagsmunum að berjast. En, þrátt fyrir mikið af vondri samvisku, hafa þeir aldrei getað hert sig upp í að heimta Miðnesheiði af Bandaríkjamönnum, enda myndi að því bæði skaði og óþægindi fyrsta kastið. Á hinn bóginn hefur rómantísk þjóðernisstefna lifað í skáldskap okkar og notið vinsælda langt út fyrir öll skynsamleg mörk. Jónas Hallgrímsson hefur löngum verið tákn þessa rómantíska þáttar í menningu okkar, og það er dæmigert að merkisberi raunsæisstefnu og hagnýtrar framfarasóknar, Hannes Hafstein, gaf út ljóðasafn hans og skrifaði æviágrip hans. Ef til vill 456
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.