Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1994, Síða 41

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1994, Síða 41
sem kváðu á um að honum bæri að skemmta, hræra og fræða (sbr. ÁS, 90 og 138). Næst þessu kemur dálítill kafli þar sem Níels birtir vinnureglur sínar eða skáldskaparaðferð, og sést þar að hann var þjóðlega sinnað skáld og kröfu- hart. Mér hefir jafnan leikið hugur á þannig vönduðu skáldskaparrími, að það líktist því eldra, hendingarnar heilar og þvingunarlitlar, samstöf- urnar heldur færri en mjög veikar eða misfengar, úttalið mætti svara tungunnar eðli, ógjarnan láta einn linan raddstaf [sérhljóða] útgjöra heilt atkvæði né heldur samstöfu, ef hann er linur. Ekki er mér heldur um göp [=hljóðgap, hiatus], þau kalla eg íslenskunni því þarflausari sem hún er ríkari af samhljóðsstöfúm, en af sömu orsök þykir mér örðugt að varast alls staðar, að samhljóðsstafir mætist, þeir mætast oft í miðjum orðum (...) Hvað menn kalla klofna hljóðstuðla, er eg ei fær um að segja, en hitt er víst, að heldur enda eg aðra meiningu og byrja þá næstu í einum og sama fjórðungi vísu minnar en neyðast til að setja fyllikalk, því meiri vesaldómur í kveðskap en það er mér ókenndur. Eins atkvæðis orð til samans mörg hata margir, en þau hafa oft hjálpað mér til að rúma jafnmeiri þanka og efni en mér hefði þar fyrir utan tekist, og þar fyrir hefi eg oft gjört mig sekan á móti þessari skáldskapar lagagrein. Að yrkja eftir tónum, eða með öðru orði að segja, setja þar atriðisorð í sönglögum, sem þau stíga mest, játa eg sanna prýði, en til lengdar mun það fáum takast. Þetta meina eg mig aldrei getað hafa. Að tónninn falli rétt í orðið, eftir bæði þess og háttarins eðli, er ómissandi regla (...). Að velja lög eftir efnum, er eg framandi, því tónakúnstin er mér öll umviða (...). (32-33) Athyglisvert er hversu vel Níels veit af vanda formsins, ekki síst þegar þess er gætt að sjálfur setur hann alltaf „þankann“ ofar en braginn. Hann krefur skáldin ítrekað um það sem hann kallar „verkvendni“ (70). Sem fyrr segir gramdist honum hve illa Sigurður Breiðfjörð fór með söguefni Tistrans sögu og deildi hart á hann, rétt eins og Jónas Hallgrímsson í sínum fræga ritdómi, sem Níels hafði lesið (sbr. 135). En afstaða Níelsar er að því leyti ólík afstöðu Jónasar að Níels telur hreint ekki að rímnaformið hafi gengið sér til húðar. í formála að rímnasafni sínu segir hann: Fyrir fáum árum síðan hét sá enginn skáld, sem ei hafði rímur að frambjóða til almennings skoðunar. Nú er sá, sem sú fásinna eitt sinn henti, rímur að yrkja, ffá því dæmdur að geta skáld heitið, fyrst og fremst af þeim upplýstu, sem vonandi er að viti, hvað skáldskapur er, og síðan af hinum, sem ekki vita það og elta nýjungar greindarlaust, en níða það gamla, óþekkt og óskoðað. (62) TMM 1994:3 39
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.