Tíminn - 05.04.1957, Blaðsíða 6

Tíminn - 05.04.1957, Blaðsíða 6
6 TÍMINN, föstudaginn 5. apríl 1957. mu Utgefandi: Framsóknarfiokkurlnn Ritstjórar: Haukur Snorrason, Þórarinn Þórarinsson (áb). Skrifstofur í Edduhúsinu við Lindargötu Símar: 81300, 81301, 81302 (ritstj. og blaðamenn). Auglýsingar 82523, afgreiðsla 2323. Prentsmiðjan Edda hf. Walter Lippmann rítar um í*i|)jóðamál: íermuda f éllust Bretar á f orustu rabalöndum AfstaSan til cíbeldisins VETURINN 1939 gerðist sá atburður, að Hitler braut samninga þá, sem hann hafði gert við Tékkóslóvakíu og sendi her inn í landið til þess að gera það að þýzku leppríki. Slóvakía, sem verið hafði hluti Tékkóslóvakíu, var gert að sérstöku ríki, sem naut nokkurra forréttinda, en Slóvakar voru Þjóðverjum eftirlátari en Tékkar. Meðal frelsisunnandi manna hvarvetna um heim, var þetta ofbeldi Hitlers for dæmt. Það var einnig for- dæmt hér á landl. Þó kvað við nokkuð sérstakan tón í Mbl., en þar var þá komizt svo að orði: „Slóvakía verður þjóns- ríki Þjóðveria og þegar Tékkar eru ekki orðnir annað en smáeyja 1 Þýzka- landi, munu þeir ekki eiga annars kost en að hlíta stjórn Þjóðverja engu síð- ur en Slóvakar. Skref fyrir skref eru Þjóðverjar að breyta ósigri sínum frá 1918 í glæsilegan sigur, án þess að nokkrum blóðdropa sé úthelt. Hitler heldur stefnu sinni í austurátt. Á eftir Tékkó- slóvakíu er röðin komin að . Rúmeníu, þar sem Þjóðverj ar fá olíu og hveiti, Pól- landi og Ungverjalandi og Úkranie, hinu frjósama forðabúri í austurátt, sem nú er undir Rússum". Hér er siður en svo verið að harma hin illu örlög Tékka eða verið að fordæma ofbeldi Hitlers. Þvert á móti er nefndum skrifum Mbl. Þeg- ar Rússar réðust á Finnland og baltnesku ríkin, mættu „réttlinumenn" kommúnista hér því ofbeldi b'ót. Þegar Stalin hjálpaði Hitler til að ráða niðurlögum Póllands, var lýst yfir fögnuði yfir því, að margar milljónir manna hefðu verið „frelsaðar þegj- andi og hljóðalaust", alveg eins og Mbl. hafði lýst undir- okun Tékkóslóvakíu sem „glæsilegum sigri", sem unn inn hefði verið án þess að nokkrum blóðdropa væri út- hellt; Enn var því fagnað í stríðslokin, þegar Rússar lögðu 10 Evrópuríki undir kúgunarhramm sinn. Sömu menn hafa heldur ekki látið til sín heyra yfir hinum hryllilegu atburðum i Ung- verjalandi á síðastliðnu hausti. FRAMTÍÐ og sjálfstæði íslenzku þjóðarinnar veltur áreiðanlega ekki lítið á því, að réttur smáþjóðanna verð- ur viðurkenndur í heiminum. Þessvegna er það skylda ís- lendinga við sjálfa sig og aðra að votta fulla samúð sína þeim þjóðum, sem beitt ar eru ofbeldi og yfirgangi. Af þeirri ástæðu ber íslend- ingum að fagna því, þegar SameJnuuii Jjj5$irnar hafa ekki a'Sra valda- atstöðu nema í krafti voldugra bakhjarla Washsngton: Enn veit maður harla lít;S um, hvað gerðist í raun og veru á Bermudaráðstefnunní. því að enn sem komið er hefir lít.ifi verið bittj sem ljósi varpar á það. Maður verður því að bíða þess, að stjórnmálamenn í Washington og London ræði það nánar. Hin opin- bera fréttatilkynning var m.iög fá- tækleg. H ns vegar mundi það mikið undrunarefni ef í ljós kæmi. að nokkurt stærra fréttaefni fæl- ist á bak við frcttatilkynninguna en géfið er í skyn a ovoauig hennar. En í henni er sagt, ef ég skil hana rétt, að samstaða Breta og Bandaríkjamanna u'm varnir Vest- ur-Evrópu sé óbreytt, og er það grundvallaratriði. Sá samdrattur varnarliðs, sem Bretar ráðgera, hefir ekki bein áhrif á varnirnar því að í staðinn kemur tilboð Bandaríkjamanna að láta af hendi nvtizku vopn, einkum f jarstýrð * i. • , *• ,_ ri ocb-o .+• að þeir hafi þar a fundinum oðl fullkomlega í skyn. Hins vegar hafa Bandaríkjamenn næsta iítið að bjóða honum í staðinn, ef hann kysi nú að taka þá stefnu að slaka heldur til. Þegar aðstaðan er þannig vaxin, er ekki réttlátt né sanngjarnt að ætlazt til, að Dag Hammarskjöld geti herjað út úr Nasser tilslakan- ír, sem honum er engin nauðung að láta úti. Ríkisstjórn Bandaríkj- anna gerir rétt í því að reyna að sernja við Nasser í gegnum Dag Hammarskjöld. Hins vegar má ekki loka augunum fyrir því, að enda þótt Hammarskjöld geti verið sá langbezti samningamaður, sem völ e.r á, hefir hann enga samn- ingsaðstöðu, nema þá, sem Banda- ríkin sjálf eiga. flugskeyti Þegar frá er talið þetta grund- vallaratriði og bandalag, sem er líka hornsteinn Atlantshafsbanda- | lagsins, er samstaðan nokkuð á | reiki, og það er viðurkennt með | slSlinSar i kurteislegu orðalagi. Á Kyrrahafs j svæðinu, þ. e. í Japan og allt suð ur til Viet Nam, er ekki um neina ÞAÐ VÆRI þess vegna rangt, ef Bandaríkjastjórn léti i>k skoðun ná að breiðast út. að hún hefði af- salað sér allri ábyrgð, og hefði kastað ölium áhyggjum á bak við Dag Hammarskjöld. Því að það er aðeins á grundvelli endurreisnar samningsaðstöðu Bandaríkjanna azt samskonar ábyrgð á öryggi gagnvart Nasser, sem Hammar- Breta í nálægum Austurlöndum, skjöld hefir nokkuð það að standa og þar með allra vesturlanda að á, sem leitt gæti til viðunandi nið- því er varðar olíumál og Súez- urstöðu. SAMNINGAR við Nasser virð-' ast mjög erfiðir, einfaldlega af (Einkaréttur NY Herald Tribune á fslandi, TÍMINN). samstöðu að ræða, heldur má kalla því' *8 ™*^*1™* hKafa SJÍlf "*** að þar sé amerískt áhrifasvæði. si.| fstoðunni til þess að sem.a við hann í goðri aðstoðu. Hann , , hefir í höndum tryggingarskírteini VIÐ MIÐJARÐARHAF og i na fyrir því> aK ekkj munu þau nota lægum Austurlóndum er engin hervald gegn honum Hann hefir samræmd stefna. Það liggur nokk-;þegar sannanir íyrir þvíf að þjBttB urn vegmn fyrir, hvað Vesturveld-; eru meira en orgin ein Bretar, in .vilja á þeim slóðum, og skuld-1 Frakkar og ísraelsmenn gátu ekkí .bindingar eru fyrir hendi, þótt neytt va]ds j viðskiptum við jekki séu þær mjög skyrar, um að Egypta. Bandaríkjamenn sáu fyrir j samrað skuli haft. En hins vsgar þvj jer verulegur skoðanamunur um ; Það ]jggur og íyri].; að Samein- , .., ..... !bað' hvernig sjalft astandið sé 1, uðu þióðirnar hafa ekki vald á bak undirokaðar þjóðir eru leyst ;raun ogJfu' °iems skoBanamun-! vi8 sig> og geta því aðeins aðhafzti ar undan áþján, eins og Bret ar hafa verið að gera eftir styrjöldina. íslendingum ber að vona að framhald verði á þeirri þróun í Asíu og Afríku eins fljótt og aðstæð- ur frekast leyfa. En af sömu ástæðum ber íslendingum talað um undirokun Hka að harma það, er þjóðir ekki skilyrðislaus Hvað |ur um það, hvað sé rétt að gera. að þær hafi stuðning Bandaríkj anna. Nasser veit og, að lítil líkindi ¦ SANNGJARNT er að segja á eru fyrir því, að Bandaríkin sam- þessu stigi, að á Bermudafundin-' þykki refsiaðgerðir gagnvart um haf i Bretar samþykkt, að stefna . ísrael. Það hefir þegar verið gefið Vesturlanda í nálægum Austur- löndum skuli vera sú stefna, sem Eisenhower og Duiles hafa mark- að. Hins vegar var þessi viður- kenning á forustu Bandaríkjanna Walter Lippmann hefir verið í fríi og hefir þess vegna ekki ritað hinar föstu greinar í New York Herald Tribune. Nú hefir hann byrj- að rifstcrfin að nýju, og Tíminn mun enn sem fyrr birta úrval greina hans, með einkarétti á íslandi. Tékka sem „glæsilegan sig- ur" og sú von látin óspart í Ijós, að Hitler eigi eftir tíö vinna sömu „glæsilegu sigrana" í Rúmeníu, Póllandi Ungverjalandi og Úkraniu. ÞAÐ MUN óhætt að segja, að sá hugsunarhátt- ur, sem birtist í þessum og öðrum slíkum skrifum Mbl. á þessum tíma, var ís- lenzku þjóðinni framandi. Megin þorri íslendinga hefur jafnan haft og hefur fyllstu samúð með smáþjóðum, sem hina stærri þjóðir eru að beita ofbeldi og yfirgangi. Slíkt eitt er líka í samræmi við fortíð og reynslu þeirra sjálfra. Því miður áttu ís- lendingar eftir að kynnast meira af þeim hugsunar- hætti, sem birtist 1 áður- Evrópu, sem áður hafa notið sjálfstæðis, eru lagðar und- ir framandi kúgun. Þeir eiga að fordæma harðlega þær yfirgangsstefnur, sem slík- um aðförum beita. VISSULEGA er það líka vafasamt fyrir íslendinga að treysta til skeleggrar forustu í sjálfstæðisbaráttu sinni, þeim mönnum, sem tala um það sem „glæsilega sigra", þegar vanmáttuð þjóð er undirokuð, jafnvel þótt það hafi verið gert án þess að blóði væri úthellt eða þegj- andi og hljóðalaust. Afstaða manna til yfirgangs stór- velda á ýmsum tímurri, 'ér ekki sízt góð vísbending úm það, hvað slíkum mönnum má treysta. þegar á reynir hjá þeirra eigin þjóð. • segja má um þverrandi áhrif Breta á þessu heimssvæði, verður að horf I gf ast í augu við þá staðreynd, að j það er hið mesta áhuga- og hags-1 Grikkir og íslendingar. Heklukvikmyndin munamál Breta að hafa frjálsan \ aðgang að Persaflóa, og landssvæð- inu þar í kring. Þótt um það væri ekkert beinlínis bókað á Bermuda, og ekki lægju fyrir heinar beinar ógnanir gagnvart þessari aðstöðu, liggur samt ljóst fyrir, að Bretar hafa leiðsögu Bandaríkjamanna þar austur frá eins lengi og það þjónar þeirra eigin hagsmunum, j en alls ekki lengur. ; ÞAÐ ER svo til umhugsunar á hinu leitinu, að nú þegar Eisen- hower og Dulles hafa fengið þessa heimild til að fara sínu fram á þessum hjara heims, fremur en miða þar allt við samræmda stefnu fleiri ríkja, verður líka að telja þá ábyrga fyrir útkomunni. Þeir eru þegar í þess- ari aðstöðu þegar litið er á ein hliða þvingun þeirra gagnvart ör yggi ísraelsríkis. Og undir sléttu , og fáguðu yfirborði fréttatilkynn ingarinnar um viðræðurnar á Ber- muda, er hægt að lesa sér það tíl, HVERS VEGNA sneru Grikkirsér til Flugfélags íslands og báðu það um að sækja Makaríos erki biskup alla Jeið suður á Seychell- eseyjar? Mönnum kemur þetta spánskt fyrir. Leiðin er óralöng. Erfiðleikar miklir. Var ekki auð- veldara að fá flugvél við Miðjarð- arhaf til að fara á erkibiskups- fund? Svona spyrja menn og spjalla eftir að blöðin birtu frétt- ina um tilmæli Grikkja í fyrra- dag. Tíminn var með þá skýr- ingu, að líklega mundi nú orðið erfitt að fá langfleygar sjóflug- vélar til almenns farþegaflugs, og mundu ekki margir aðilav aðrir sér vinsældir og þakklæti Grikkja. Lítil þjóð — eins og þeir eru raunar sjálfir — hafi á alþjóðavettvangi, þorað að standa við sannfæringu sína og réttlæt- iskennd, hvað sem leið hagsmun- um stórvelda. Ég tel að líta beri á tilmæli Grikkja um flutninginn á erkibiskupi sem sérstakan hcið ursvott til handa þjóðinni. ís- lendingum treysta þeir fremur en ýmsum nágrönnum. Þeim hefir væntanlega verið það ljóst í upp- hafi, að ekki mundi kostur að verða við tilmælunum. En hafa viljað koma þeim á framfæri samt. Þannig væri sýnt, hvað í brjósti býr. en Flugfélagið hafa Katalínaflug-1 báta i farþegaflutningum. En, Skemmtilegt ævintyri. I TILEFNI af því, að 10 ár eru nú liðin slðan Heklugosið seinasta varð, hefur Ferðafélag íslends sýnt tvívegis hina ágætu kvikmynd af gosinu, sem gerð var af þeim Steinþóri þeir Steinþór og Árni sér mjög við töku hennar og eru hinar sorglegu afleiðingar þess enn í fersku minni. Þessi kvikmynd er svo merkileg og sérstæð fyrir ís- staklingar treysta sér ekki til að gera myndina að slíkri þjóðareign, sem hún þarf að verða, verður menntamála stjórnin að láta þetta mál- til sín taka. Hér er um verk að ræða, sem ekki má láta lendinga, að sjálfsagt er, að Sigurðssyni og Árna Stefáns hún verði gerð almennari og falla í gleymsku. Svo gagn syni. Mynd þessi er einhver varanlegri eign þjóðarinnar merk heimild er það um sú bezta eldgosmynd, sem en nú á sér stað. Ef félags- náttúruöfl, sem eiga ríkan gerð hefur verið, enda hættu samtök eða áhugasamir ein- þátt i mótun lands og þjóðar. þær vélar eru taldar flugvéla ör- uggastar, og eru með þolnustuj vélum á flugi, sem kunnugt er. Eitthvað kantl að vera til í þessu. En Tíminn missti af réttu skýr- ingunni. Hún er sú, að Grikkir treysta ekki hverjum sem er fyr- ir lífi og limum erkibiskunsins af Kýpur. Auðvitað eru íslenzkir flugmenn ágætir, og þið mun líka hafa ráðíð nokkru En að^.l- ský-ingin er ssmt sú, að íslend- ingar voru ein=i NATO þjóðin, sem stóð raeð Grikkjum á AIls- herjarþingi S. í>., þegar um þaS var að ræða, að taka Kýpurmálið á dagskrá þar. Það, sem í brjósti býr. SÍÐAN ÞAÐ VAR, hafa íslend- ingar notið sérstakrar hylli í Grikklandi. Það votta bréf, sem blöðunum berast stundum frá grískum einstaklingum. Þeir þakka þar stuðninginn, seg.ia að á einum degi hafi ísland áunnið ÞAÐ VAR LEIÐINLEGT, að ekki var hægt að fara suður á Sey- chellseyjar og sækja erkibiskup- inn og skila honum heilu á höldnu í hendur vina sinna á Grikklandi. Það hefði verið mynd arlegt viðfangsefni fyrir Flugfé- lagið, og sú stærsta auglýsing, sem það hefði getað fengið. Það hefði orðið heimsfrægt á fáum dögum. Og þar með öll okkar flug þjónusta. Ýmsum mundi e. t. v. hafa líkað miður, en fleiri stór- vel. En illa hittist hér á. Önnur Katalínaflugvél félagsins í við- gerð, hin bundin í nauðsynlegu innanlandsflugi, sem forráða- menn félagsihs tóku réttilega til- lit til. Og að auki margir góðir flugstjórar bundnir í þjálfun á nýju Viscountvélunum í Bret- landi. Svona fór það því, en skemmtilegt ævintýri var þetta í raun og veru, enda þótt við lilð- um.það aldrei nema í huganum. — Frosti.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.