Tíminn - 25.09.1957, Blaðsíða 5

Tíminn - 25.09.1957, Blaðsíða 5
C f MIN N, miðvikudaginn 25. september 1951. ¦¦¦ 5 Mikil ástæða fyrir Islendinga að Mjólkursamsalan í Reykjavík vinnur' að því að koma ýmsum endurbótum og nýjuagum í framkvæmd Bæði ég og fieiri, ssm í þetta blað skrifa, hafa látið í Ijósi óánægju sína yfir því, að fá ekki mgóik senda heim hér í Reykjavík og höfum ekki sparað stóru orðin í því sambandi. Það var meðal annars vegna þessa, að ég tók með þökkum bcði um að eiga viðræður við forsföðumenn! i Mjólkurstöðvarinnar í Reykjavík og hugðist auðvit- að ganga af þeim fundi íull 'stæriiæHs yfir þeim ágætu rökum, sem ég hefði borið fram íyrir hönd húsmæðra. En margt fer öðru vísi en œtlað er, og eítir ánægjulegt viðtal við sölustjórann, Odd Helgason, og stöðvarstjórann, Odd Magnússon, lét ég sannfærast um að í þessu atrio'i væru þeirra rök sterkari en mín. Þeir bentu mér á, að til þess að h.eimsending mjólkur gæti farið fram, yrði að hafa hér íullkomnari ökutæki en hægt er 'að komast af nieð í þeim löndum, þar sem snjór á götum hamlar aldrei umferð. Hér yrði aldrei um önnur tæki að ræft'a en bíla og til að stjórna þeim þyrfti fullorðna menn, sem krefj- ast myndu þeirra launa, sem sam.n- ingsbundin eru við slík störf, en mikill hluti starfsins yrði unninn á þeim tíma, að gjalda yrði yfir- vinnukaup fyrir. Þessi kostnaður y'rði að verulegu leyti að leggjast á mjólkurverðið, heimsend mjólk Kýju umbúöírnar eru þægilegar í meðförum. a'ð svo lengi sem mjólkin er seld í glerflöskum, þá verður að skila hiniim tómu flöskum og þá yrði ein stúlka að taka við flöskunum, önnur að flytja mjólkina í af- greiðsluborðin og sú þriðja að vera gjaldkeri. Væri því ólíklegt, að nokkur verulegur sparnaður, hvorki á iíma né starfsliði, íengist mcð því. Pappaumbúðirnar En þá er komið að framkvæmd merkilegrar nýjungar, sem er í undirbúningi hér, en þegar hefir verið teicin upp allvíða erlendis. yr'ði dýrari en sú, sem menn sæktu sjálfir í búðir. Allmikið aí þeim vinnukráfti, sem nýttist til þeirra sendíferða, væri vinnuafl barna, sem naumast yrði hagnýtt til að vinna fyrir beinum launum. Okkur kom a'ð vísu ekki alveg saman um, hve mikill hluti þess fólks, sem yrði að standa í mjólkurbúðunum, væru börn, en það er aukaatriði í þessu máli. Stefnt að bættri þjónustu A3 hinu leytinu vorum við full- komlega sammála um, að bæta þyrfti aðstöðu mjólkurkaupenda svo, að minni tími færi í mjólkur- kaupin og sagði sölustjórinn, að markmið samsölunnar væri að fjölga mjólkurbúðum og bæta að- stöð'u og þjónustu í þeim. Nú langaði mig að heyra, hvort ekki væri ráð að hafa sjálfsaf- greiðslu fyrirkomulag með mjólk- ina, en þar á móti koma þau rök, Það er að selja mjólk og rjóma í pappaumbúðum. Komist það í fram kvæmd, þá verður afhending Vör- unnar að mörgu leyti auðveldari og flutningur og þvottur á tómum ílátum sparast. Því miður eru þess- ar umbúðir dýrari en glerið, enn sem komi'ð er, því að glerið má nota mörgum sinnum. í nágranna- löndunum, svo sem Danmörku, verður mjólkurlítrinn 10 aurum dýrari í pappaumbúðum og þó kostar mjólkin þar ekki nema 56 aura líírinn. í Noregi eru S% eyr- ir greiddur í uppbætur á hvern lítra vegna pappaumbúðanna og stendur þa'ð ekki undir kostnaðin- um, en samt hefir verið talið rcétt aö' hefja notkun þeirra. Telja má víst, að umbúðirnar ver'ði ódýrari með tímanum og því þykir sjálf- sagt að fylgjast með þróuninni og sannreyna gildi þeirra. Mjólkursamsalan hefir sótt um vélar til að framleiða Vi Htra um- búðir og hugmyndin er, að þegar þær vélar fást, þá verði fyrst gerð tilraun með að hafa rjöma í slík- um „flöskum". Vetrarbragðið Þá færði ég í tal hverju sætti þáð óbragð, sem oft er að mjólk- inni seinni hluta vetrar og fékk við því l>au svör, að fullsannað væri, að það stafaði af efnaskorti í kúnum. Þetta er ekkert sérstakt fyrirbæri hér á landi, þa'ð hefir verið rannsakað víða annars staðar og niðurstaðan orðið hin sama. Bragðið hverfur af mjólkinni jafn- skjótt og kúnum er hleypt út á vorin. En svo er annað, sem kannske sættir okkur ögn við þetta leiiSingabragð.- Því hreinlegar, sem með mjólkina er farið og því bet- ur sem hún er kæld að loknum mjöltum, því sterkara verður óbragðið! • I Til bess að vinnsla mjólkurinnar ' og afgreiðsla gangi greiðlega, I þarfnast starfsemi Mjólkursamsöl-1 unnar verulega aukins húsrýmis og ! er nú hafið að byggja eina hæð j of an á vesturálmu hússins, en: þangað á að flytja skrifstofur allar,! svo að koma megi nauðsynlcgum i vélurn íyrir í aðalbyggingunni. Aukning neyzlunnar Þó að óvíða sé neytt meiri mjólk- ] ur eri hér, :er talið, a'ð þegar tekið, er tillit til hins. mikla og íjöl-' breytta næringargildis hennar, þá myndi vera hyggilegt að auka enn | mjólkurneyzluna og notfæra sér | mjólktil fæðu fremur en margt annað matarkyns. Góð vísa er sjald an of oft kveðin, það skaffar ekki að minna enn einu sinni á, a'ð úr einum lítra af mjólk fást um það | I bil 25% af þeim hitaeinin^um, sem j ; nauðsynlegt. er að hið daglega fæði! innihaldi, .40% af eggjahvituefni | og nokkurn veginn nægilega mikið af kalkefni, auk bætiefna, fitu og fleiri na^iðsýnlegra efna. Manneldisfræðingar hafa gert ýtarlega greinfyrir því, hve mjólk- in sé nauðsynleg börnum. Mjólkur- gjafir í skólum voru tíðkaðar hér áður fyrr, en síðan að efnahagur fólks tók að batna, hefir þeim ver- ið hætt. Erlendis eru þær víð'a ííðk- aðar, einnig þar sem afkoma manna er almennt góð, svo sem í Bandarík.iunum, því að heilbrigðis- yfirvöld telja lágmarks mjólkur- neyziu einn bezta heilsugjafa barn- anna, sem þau megi undir engum kringumstæðum vera án. Véipakkað skyr , Skyríð verður æ eftírsóttara vegna þess, að mjólkurbúin hafa nú fundið þær framleiðsluaðferðir,' sem tryggja jafngott skyr. Hjá Mjólkursamsölunni eru hafnar til- raunir með að vélpakka skyrið, en þegar það er komið í framkvæmd, verður afgreiðsla þess í senn fljót- legri og hreinlegri. • Rætt hefir verið um gildi þess, að bæta vissum bætiefnum í neyzlu mjólk og svo framarlega sem heil- brigðisyíiryöldin telja, að það sé æskilegt, mun Mjólkursamsalan áfla nauðsynlegra véla til þess. Einnig hefir verið rætt um að sprengja fitukornin í m.iólkinni, svo að rjóminn setjist ekki ofan á. Þykir mörgum sem mjólkin verði bragðbetri við það, að fitan bland- ast jafnt, og þar scm notaðar eru ¦ pappaumbúðir, þykir nauðsynlegt ; að gera þetta, þar sem fólk sér þá ! ekki hvort rjómalag er ofan á ílát- unum. i Tvennskonar rjómi? Ennræddum við eitt atriði, sem valdið hefir óánægju hér í bæn- um. Það er hve erfitt reyníst stund um að þeyta rjóma. Nú stendur til i að auka fitumagn rjómans, en vera I má, að hann verði þá lítið eitt dýr- ! ari, því auðvitað gengur því meiri ! undanrenna frá sem rjóminn verð- 1 ur fitumeiri. Væri ekki ráð að hafa i tvenns konar rjóma, en það mun I gert víða erlendis? Þá yrði þynnri rjóminn ódýrari og yrði keyptur i til að hafa í kaffi og fleira, en sá JiiaMfflMMMHBMI^M^BBMi^WMMMBnB^íwiiiiwfír Reykhólakirkja. (Ljósm.: St. Nikulásson)r Séo inn eftir Reykhólakirkju a'ð altarinu. er al ímælis KeyKit£@laKirKjU v&riFÍi •«¦•1 1 ' a'Jft 3í I * ]©Im. fialiðagncispj iZt Aldarafmáelis Reykhólakirkju var minnzt við hátíðaguðs- þjónusta að Reykhólum sunnudaginn 3. september, að við- stoddu tjölrr>enni, sem hvergi nærri rúmaðist í sæti í kirkj- unni. Prófasíurimi séra Jón Kr.-ísfeld prédikaði og þjónaði fyriraHari eftir prédikun. Sóknarpresturinn, séra Þórarinn Þcr, rakti sögu kirkjunnar. Iag við ríkið, sem er eigandi kirkj Einnig töluðu í kirkjunni séra unnar, um álag á gömlu kirkj- Sigurður Kristjánsson prófastur á ima, sem söfnuðurinn vill yfir- ísafirði og Sigurður Elíasson til- taka með hæfilegu meðlagi. Standa raunastjóri formaður sóknarneínd- þó vonir til að það samkomulag ar. Altarisþjónustu fyrir prédikun náist áður en langt um líður. Á önnuðust prestaruir, séra Grímur Reykhólum hefir verið kirkja síð- Gríinsson í Sauðlauksdal og séra Tómas Guðmundsson á Patreks- firði. — Jónas Tómasson tónskáld klerkar. frá ísafirði lék á orgelið og stjórn-: aði kirkjukórnum, sem hann hafði Héraðsfundur æft undanfarna daga af þessu til-j efhi. Einnig æfði hann smábarna-; kó'r, sem söng við guðsþjónustuna. j Var athöfnin öll hin hátíðlcgasta. Að lokinni guðsþjónustu hafði an skömmu eftir ln-istnitöku og hafa þar þjóna'ð margir merkis- Vegna aldarafmælis Reykhóla- kirkju hafði prófasturinn í Barða- strandarprófastsdæmi héraðsfund prófastsdæmisins að Reykhólum að sóknarnefndin og kvenféla»ið Þessu sinni laugardaginn 7. sept. Liljan kaffiboð fyrir alla kirkju- gesti í húsi Ungmennasambands Norður-Breiðfirðihga vi'ð sundlaug- ina á Reykhólum. Saga kirkjunnar Reykhólakirkja var byggð á mi'öri prestsskapartíð séra Olafs E. Johnsens prófasts að Stað á Reykjanesi. Var bygging hennar mikið brekvirki á sínum tíma. Var hún lengi fegursta kirkja í Barða- Sátu hann allir prestar prófasts- dæmisins og 8 safnaðarfulltrúar. 2' prestaköll eru prestslaus, en er þjónað' af nágrannaprestum. Pró- fasturinn séra Jón Kr. ísfeld á Bíldudal stjórnaði fundinum og minntist í upphafi séra Einars Sturlaugssonar prófasts frá Pat- reksfirði, sem látizt hafði síðan seinasti héraðsfundur var haldinn. Var hans minnzt með virðingu og þakklæti og risu fundarmenn úr sætum. Prófastur lagð'i fram kirkju strandarprófastsdæmi. Rcykhólaí reikninga prófastsdæmisins og gaf voru annexía frá Stað þar tiil iö 1948 a'ð prestssetrið var flutt að Reykliólum. Kirkjan er nú orðin mjðg hröiíeg og má heita óhæf til messugerðar að vetrinum. í ráði er að byggja nýja kirkju og er það orðin knýjandi nauðsyn, cn ekki heíir enn náðst samkomu- feitari og dýrari væri keyptur, þeg ar nota ætti þeyttan rjóma. Kæst mun ég þá segja frá því, seí'ú íorstöð'umenn ?tljólkursamsöl- unnar fræddu mig varðandi ostana, en framleiðsla þeírra er þegar orð- inn allstór hluti mjólkuriðnaðarins. Sigríður Thorlacius. skýrslu um kirkjulega starfsemi í prófastsdæminu og þær breyting- ar, sem höfðu or'ðið á málefnum kirkjunnar. KirkjubyggingarmsliS Rædd voru ýms mál. Mestar umræður urðu um kirkjubygging- ar, enda brýn þörf á því að reisa nýjar kirkjur á nokkrum stöSum í próíastsdæminu, sem orð/iar eru nvjög lélegar eða nær ónýta.r. Auk þessa var rætt um útvarpsmess- urnar, samstarf .presta og safnaða, kennslu kirkjuorganista o. fl. Lauk þessum héraðsfuhdi laust fyrir miðnætti á laugardag á heimili sóknarprestsins að Reykhólum.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.