Tíminn - 08.02.1962, Blaðsíða 6

Tíminn - 08.02.1962, Blaðsíða 6
WWWWWJW? ^.^**»r^wj*l'li»!»wJV"J'lI'!l|* ÞINGFRETTIR :¦ immMmm i'i mmé'xi'i'. ¦«i^M!«i%*iriiiifcÉÍÉji>*^ti><^A Landoúeaðarráðj eigi að taka á sig gengisá 11—11 . q~y njii»iiHU*miiumwmw||.......iiiiwm iiiniiMWilllllllllllllMHHI II QaJ> «B <^F.....Mlll.....¦! Qj IIIIIIHI—LJIM segir Við umræður í sameinuðu þingi í gær lýsti Ingólfur Jónsson því yfir, að hann teldi að ríkissjóður ætti að taka á sig gengisáhættuna vegna erlendra lántaka ræktunar sj'óðs og býggingasjóðs sveita- bæja. Ríkið hefði átt að taka þessi ián og endurlána síffan sjóðnuim í íslenzkum krónum. Páll Þorsteinsson hafði fram- sögu fyrir till. til þingsályktunar um hækfcun lána úr byggingasjóði sveitabæja, er hamn flytur ásamt 7 öðrum þingmönnuan Framsókn arflokksins. Tillagan fjallar um að Alþingi álykti að s'kora á ríkis^ stjórnina að hlutast til um að veitt verði mun hærri lán úr bygg ingasjóði sveitabæja til íbúðar- húisa í sveitum en nú er gert, og jafnframt verði sjóðnum séð fyrir nægilegu fjármagni til út- láíia. Páll sagði, ag tilgangurinn með starfsemi byggingasjóðs sveitabæja væri,sá, aS gera bænd- urai kleift að reisa ný íbúSarhús á ábýlisjörð'um sínum án þess að þeir þurfi að stofna til lausa- skulda, sem yrðu lítt viðráðam- legar og búskapnum öllum til mikils hnekkis, og er áfcvæði um sjóSnum megi nema allt að 75% ko'Stnaðarverðs við það miðað. Lán úr sjóðnum hafa verið mis- munandi há, hæð lánanna hefur tekið breytingum vegna hækkun- ar byggingarkostnaðar. Fyrir geng isbreytiinguná í febr. 1960 voru lánin 75 þús. krónur út á hvert íbúðarhús. Eiins og kunugt er, hafa orðið gífurlegar verðhækk- anir síðan „viðreisnin" hófst og jafnframt eru yextir af -lausa- skuldum mjög háir, og enn fer verðlag hækkandi á byggingar- vörum. Hámark lánanna hefur verið hækkað í 90 þús. krónyr, en þessi litla hækkun er alls endis ófullnæigjandi, svarar hvergi nærri hækkuninni á byggingar- kostnaðinum, þvi að nú er svo komið, að ef bændum á að vera kleift að koma upp íbúðarhúsum, án þess að stofna til lítt viðráðan- legra lausasfculda, þyrftu lánin að nema allt að 200 þús. krónum. Svo miklar lausaskuldir hafa safn- azt að bændum, að ríkisstjórnin hefur fundið sig tilneydda til |að setja löggjöf um breytingu á lausa skuldum þeirra í föst lán, og er fjall'að um þá löggjöf á Alþingi nú. Sagði Páll, að gott væri og nauðsynlegt að létta lausaskuldum af bændum, en mestu varðaði þó að koma í veg fyrir, að miklar lausaskuldir söfnuðust vegna ófull nægjandi stofnlána til nauðsyn- legustu framkvæmda í jörðunum. Ingólfur Jónsson sagði, að heim ild lagarina um að lána allt að 75%, hefði ekki verið notuð vegna þess að fé hefur ekki verið fyrir hendi nægjanlegt. Þáð væri ekki af viljaleysi, sem fyrri rfkisstjórn- ir hefðu hækkað lánin, að hann ætlað'i, heldur vegna þess að það var ekki hægt, en það oftar en núna, sem nauðsynlegt hefur verið talið að hæfcka Jánin. Ríkis- stjörnin ynni nú að því, að koma fótunum undir það á sínum tíma. Lámin munu nú vera orðim allt að 100 þús. knfewir en mikil þörf að hækka þau enn meira. En lána- sjóðirnir hafa verið hart leiknir vegna gengistapa af erlendum lán- tökum Eysleinn Jónsson tók næstur til rmáls. Hann sagði, að Ingó.lfur Jónisison teldi mikla þörf á að 'hækka lánin, og það hefði verið þörf að hækka þessi lán fyrr, en það hefði ekki verið hægt vegna þess að það var ekki hægt, þótt vilji hafi verið fyrir hendi. Þá segir hann að sjóðirnir hafi verið illa leiknir með því að taka erlend lán. Áður en núverandi stjórnar- flokkar komust til valda, var inn- lent lánsfé allt haft í umferð, en var ekki safnað saman og fryst ekis og nú er, heldur reynt að nota það eins mikið og "framast var unnt til að greiða fyrir fólki — þrátt fyrir það reyndist ekki unnt að fullnægja lánaþörfinni, og var þá gripið til þess ráðs, að taka erlend lán m. a. til landbún- aðarins. Þetta kallar núv. land- búnaðarráðherra nálgast hneyksli. Ef þetta hefði hins vegar ekki ver- ið gert, hefðu framfarir i land- búnaðinum verið stöðvaðar. Kannski á ráðherrann við að það hefði verið rangt að láta bændur ekki taka á sig gengisáhættu. Þessir sjóðir eru ríkisstofnanir, og því á ríkið að taka á sig geng- isáhættu þeirra eins og þag hef- ur gert af öðrum erlendum lán- um, sem tekin hafa verið fyrir þjóðina, og þau eru mörg. - Eysteinn, b^g^^iEöierrann að skýra nánar, hyjaðjjha^n ^ptti við með því er hann segði, að sjóð- irnir hefðu verið hart leiknir. Átti að útvega sjóðunum annað fé? Hverjir áttu þá að taka á sig gengisáhættu af erlendum lánum, sem nauðsynlegt var að taka til að greiða fyrir almenningi? Eða átti alls ekki að taka þessi lán? Og var þá kannske of mikið lán- að út? Vill ráðherrann ekki skýra nánar, hvað hann er að fara? — Eysteinn deildi á sparifjárfryst- inguna og sagði að á undanförn- um áratugum hefð'u íslendingar siglt fyrir fullum seglum með fyllstu nýtingu allra möguleika. Nú er búið að rifa seglin og spari- féð tekið úr umferð. Nemur frysta spariféð nú 300 milljónuim, og sagði Eysteinn, að auðvelt væri að leysa lánsfjárvanda landbúnað- arins, ef vilji væri fyrir hendi. Ingólfur Jónsson sagði, að hann teldi ekki rétt að lána bændum út með gengisáhættu og hefði rík issjóður átt að taka á sig gengis- áhættuna en ekki sjóð'irnir. Ríkið hefði átt að taka erlendu lánin og endurlána síðan sjóðnum. Hann héldi því ekki fram að láns- fé hafi verið of mikið á undan- förnum árum, en teldi lítið sam- ræimi í gerðum og orðum Ey- steins Jónssonar í ríkisstjórn og utan stjórnar, því að hann bæri manna mest ábyrgð á því, hvern- ig lánasjóðirnir hefðu verið leikn ir. Ingólfur sagði, að fólkiS safn- aði ekki sparifé, nema það hefði trú á ríkisstjórninni, sem að völd- um sæti, og því hefði sparifé ekki verið safnað í tíð vinstri stjórn- arinnar, en nú er syo riiikið safn- að, að það eru tU 300 milljónir: króna óeyddar, og sagði hann skrif Tímans um þessar 300 millj ónir og yfirleitt öll skrií blaðs^ ins um landbúnaðarmál, tóma vit- leysu, og væri ekki takandi mark á einu einasta orði, sem stæði í Tímanum. Þá sagði hann það ekkt núverandi stjórn að kenna hve gengig hefði verig fellt mikig — það væri Eysteinn Jónsson og fé- lagar hans í vinstri stj'órninni, sem ættu alla sök á því. Gengis- fellingin í sumar var vegna þess', að Eysteinn beitti sér fyrir óraun- hæfum verkföllum og óraunhæf- um samningum. Sagði Ingólfur að Eysteinn og Framsóknarmenn yrðu ekki vinsælir meg bændum, ef þeir héldu áfram að grafa und- an gengi krónunoar. Það er ekki núverandi ríkisstjórn að kenna, hvernig komið er í verðlagsmál- um, þótt hún hafi haft þrek til að skrá krónuna rétt. Jóhann Hafstein sagði það stað reynd, að sjóðirnir væru gjald- þrota. Sagði hann, að sér fyndist ekki óeðlilegt, að bændur hefðu verig látnir taka á sig hltta af gengis'áhættunni. Taldi það enga fjarstæðu, að bændur tækju á sig gengisáhættu eins og aðrir. Þá sagði J6hann, að 300 milljónirn- ar í Seðlabankanuim væru síður en svo dautt fé, það myndi verða notaS. Eysteinn Jónsson sagði, að Ing- ólfur Jónsson hefði látið fallast (Framhald á 15 síðu) fiingstörf ígær L YSISHERILU- VERKSMIÐJA Björn Pálsson mælti í gær fyrir þingsályktunartillögu um IýsisherzluverksmiJfju. Fjallar tillagan um a» Alþingi álykti að fela ríkisstjórninni að Iáta nú þegar fara fram rannsókn á því hvort tímabært sé að reisa verksmiðju til herzlu síldarlýsis skv. 1. gr. laga nr. 93 frá 1942. f þessari lagagrein, sem fjallar um að reisa nýjar síldarverk- smiðjur segir svo m.a.: „Enn fremur Iætur ríkið reisa verk- smiCju til herzlu síldarlýsis, þeg ar rannsóknir sýna að þaS sé tímabært." Þegar þessi lög voru sett munu f ramkvæmdir við að reisa verksmiðju til herzlu á sfldar- lýsi ekki hafa verið taldar tíma bærar eins og þá stpð á. Þá «¦:**•' aði heimsstyrjöld og hún hafð? í för með sér sérstakt ástand í markaðsmálum. Um það leyti. sem styrjöldinni lauk, hófst sfldarleysistímabil, sem segja má að hafi staðið í hálfan ann an áratug eða vel það. Aflaleys ið á sfldveíðunum hefur eflaust dregið úr áhuga manna á þessu sviðl. Hin míkla sfldveiði á s.I. sumri gefur hins vegar tilefni til að taka lýsisherzlumálin til nýrrar og gagngerrar athugun ar. Þess vegna er þessi tillaga flutt um að rannsókn verði Iát- in fara fram, hvort hagkvæmt og tímabært sé að reisa lýsis- herzluverksmiðju. En þegar þetta mál er tekið upp á ný til athúgunar verður að gæta. þess, að lýsisherzlan er talsverðum erfið!eikum bund in frá tæknilegu sjónarmiði. — Erfitt reynist að fá nákvæmar upplýsingar í öðrum Iöndum um aðferðir þær, sem bezt henta til þess að gera hert lýsi sem auðseljanlegast á mörkuð- unum. Athugun þe^sara mála kann því að lei'*n í ljps, að nauð synlegt sé að gera sérstakar tiTraunir hér á landi áður en ráðizt er í að hefja slíkar at hvfcanir og tilraunir. Einar Olgeirsson sagði að þetta væri athyslisverð tillagn og tímabær. Sagði hann, að ný sköpunarstjórnin hefði á sínum tíma beitt sér fyrir þvi, að helztu tækin í lýsisherzluverk- smiðju voru keypt til landsins Fundur var í sameinuðu Al þingi i gær. Bjöm Pálsson hafSi framsögu fyrir þingsá- lyktunartillögu, er hann flytur ásamt þeim Gísla Guðmunds- syni, Eysteini Jóossyni og Karli Kristjánssyni, um lýsisherzlu- verksmiðju. Auk Björns talaði Einar Olgeirsson um málið. Umræðunni var frestað og mál inu vísað til allsherjarnefndar. Birgir Finnsson mælti fyrir nefndaráliti fjárveitinganefnd- ar við frumvarp til fjárauka- laga, er var til 2. umr. Nefndin hafði orðið sammála um að mæla með samþykkt frumvarps ins óbreyttu, en það er samið með hliðsjón af endurskoðun yfirskoðunarmanna ríkisreikn- inga. Málinu var vísag til 3. umr. meg samhljóga atkvæg- mm. Þá hafgi Páll Þorsteinsson framsögu fyrir tillögu til þings- ályktunar um hækkun l'ána úr byggingarsjóSi sveitabæja, er hann flytur ásamt Ásgeiri Bjamasyni, Gísla Guðmunds- syni, Sigurvin Einarssyni, Hall- dóri E. Sigurgssyni og Ingvari Gíslasyni. Auk Páls töluðu Ing ! ólfur Jónsson (tvisvar) Ey- steinn Jónsson (tvisvar) og Jó hann Hafstein. Tveir voru á mælendaskrá, er fundi var slit- ið kl. 4. Nánar er skýrt frá umræðum um þetta mál hér á si'ðunni. Björn Pálsson og kostuðu þá á aðra milljón krónur. Tilraunir voru einnig gerðar að' f á hingað erlenda sér fræðinga til að reka verksmiðj una, sem fyrirhugað var að framleiddi 15 þús. smálestir af hertu sfldaílýsi og fengin var lóð á Siglufirði undir verksmiðj una. Ekkert varð úr fram- kvæindum og vélarnar voru síð an seldar ÁiburðarverkRmiðj- ur.ni. Einar sagði að Unilever- hringurinn réði verði og mörk uðum á feitmeti í Evrópu og væri það við sterkan andstæð- ing að herjast, en ekkí væri fráleitt að komast mætti að ein hverju samkomulagi, því að Unilever væri skynsamlega ntjórnað. ÁÞIMGPÁLLI P| Eysteinn Jónsson tók Ingólf Jónsson rækilega til bæna í snjallri ræðu í neðri deild í gær, eins og rakið er hér á síðunni. Eysteinn sagði m.a., að kenning Ingólfs væri sú, að Framsóknarflokkur- inn bæri ábyrgð á stjórnarathöfnum núverandi ríkisstjórnar og ósvífni hjá Tímanum að vera að halda því fram, að núv. ríkis- stjórn ráði einhverju um hvað nú er gert. — En þetta á þó aðeins við um það, sem illa fer. Allt sem er mönnum í óhag og veldur mönnum erfiðleikum er vinstri stjórninni og Framsóknar flokknum að kenna, en það, sem er mönnum til hagræðis er hins vegar ríkisstjórninni að þakka. Þannig er vaxtaokrið, stór- kostlegar gengislækkanir og fl. slíkt vinstri stjórninni að kenna, en ef einhvers staðar verður afgangur. þótt hann sé fenginn með geysilegum nýjum tollaálögum, sem eru auðvitað Framsóknar- mönnum að kenna, þá er afgangurinn ríkisstjórninni að þakka. To!lahækkanir eru fyrrv. stjórnu^n að kenna, en tollalækkanir, þótt óverulegar séu mjög, þær eru ríkisstjórninni að þakka.' — Svona er þessi kenning, sem okkur er nú boðuð af ráðherra- bekkjunum þessa dagana, sagði Eysteinn Jónsson. 6 TÍMINN, fimmtudaginn 8. febrúar 1962

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.