Tíminn - 20.10.1962, Qupperneq 7

jJtgefandi: FRAMSÓKNARFLOKKURINN
Framkvæmdastjóri: Tómas Arnason. Ritstjórar: Þórarinn
Þórarinsson (áb), Andrés Kristjánsson, Jón Helgason og Indriði
G. Þorsteinsson. Fulltrúi ritstjórnar: Tómas Karlsson. Auglýs-
íngastjóri: Sigurjón Davíðsson. Ritstjórnarskrifstofur í Eddu-
húsinu. Afgreiðsla, auglýsingar og aðrar skrifstofur í Banka.
sfcræti 7. Símar: 18300—18305. — Auglýsingasími: 19523. Af.
greiðslusími 12323. — Askriftargjald kr. 65.00 á mánuði innan-
lands. í lausasölu kr. 4.00 eint. — Prentsmiðjan Edda h.f. —
Viðurkennmg Gylfa
Fróðlegar umræður fóru fram á Alþingi í fyrradag,
þegar efnahagsmálafrumvarp Framsóknarmanna var til
1. umræðu í neðri deild. Eysteinn Jónsson fylgdi því
úr hlaði með ýtarlegri ræðu, en Gylfi Þ. Gíslason hélt
uppi vörnum fyrir stjórnina. Viðræður þeirra urðu hinar
athyglisverðustu.
Langsamlega athyglisverðast var þó það, að Gylfi
lét með öllu ómótmælt þeim ummælum Eysteins, að
„viðreisnin" hefði leitt til hinnar mestu dýrtíðar og
verðbólgu, sem hér hefði orðið, og að ójafnvægi í
efnahagsmálum hefði aldrei verið meira en nú. Þegar
„viðreisninni" var hleypt af stokkunum, var því hins 1
vegar yfir lýst af ríkisstjórninni, að með henni myndi M
nást stöðvun verðbólgunnar og jafnvægi í efnahags-
málum. Þetta hefði því gersamlega misheppnazt.
enda alltaf verið Ijóst, eins og Framsóknarmenn hefðu
bent á strax í upphafi, að „viðreisnin" myndi leiða til
verðbólgu og éjafnvægis, vegna hinnar miklu og
margþættu röskunar, er hlyti að leiða af henni.
Gylfi reyndi ekki aS mótmæla þessu á neinn hátt,
heldur taldi með þögninni, að þetta væri rétt. Gylfi reyndi
ekki heldur til að mótmæla því, að „viðreisnin" hefði
leitt til störum ranglátari .tekjuskiptingar og hér stefndi
því óðum til hinna gömlu þjóðfélagshátta, þegar fáir
voru mjög ríkir en fjöldinn allur fátækuf
Það felur í sér þyngstan áfellisdóm, þegar stjórnar-
herrarnir verða þannig sjálfir að játa með þögn sinni, að
cfnahagsstefna þeirra leiðir til verðbólgu, ójafnvægis og
ranglátrar tekjuskiptingar. Slíkri stjórnarstefnu ber
þjóðinni að hafna við fyrsta tækifæri.
„Frystingin“
í umræðum á Alþingi í fyrradag um efnahagsmála-
fvumvarp Framsóknarmanna, reyndi Gylfi Þ. Gíslason
helzt að klóra í bakkann með því að benda á hagstæða
gjaldeyrisstöðu bankanna, er hann taldi stafa af „fryst-
ingu“ sparifjárins.
Vitanlegt er þó, að hér er sáralítið samband á milli.
Ef síldveiðin hefði ekki orðið óvenjulega mikil, myndu
ekki vera neinir 'gjaldeyrissjóðir, þótt 500 millj. kr. af
sparifé væru „frystar“ í Seðlabankanum. Gjaldeyris-
varasjóðurinn er ávöxtur góðærisins en ekki „frysting-
arinnar".
Þetta sannaði Eysteinn Jónsson líka vel, þegar hann
benti á, aS í árslok 1958, er vinstri stjórnin lét af
völdum, hefðu bankarnir átt verulegan gjaldeyrisvara-
sjóð og gjaldeyrisstaðan í heiid verið sízt lakari en
nú. Engri „frystingu" hefði bá verið til að dreifa.
Það, sem mestu skiptir til að tryggja hagstæða gjald-
eyrisstöðu, er mikil og vaxandi framleiðsla. Mikil og
langvinn frysting sparifjár vinnur gegn þessu, þar sem
minna fé er þá varið til fjárfestingar og uppbyggingar
en ella og það dregur svo aftur úr framleiðslunni.
Nú er orðið svo ástatt, að stóraukið lánsfé þarf til
margs konar framkvæmda. m. a. vegna þess, að „við-
reisnin“ hefur stóraukið allan kostnað við þær Ef ekki
fæst bætt úr þessu. hlýtur það að hamla gegn vaxandi
framleiðslu Þess vegna er það nú eitt allra stærsta fram-
faramálið. að ,,frvstingunni“ verði hætt tafarlaust, eins
og Framsóknarmenn leggja til.
HAH.L0ÓR KRISTJANSSONI, XCirkjubóli:
Skilja ritstjórar Mbls. þetta?
Um ríkisframlag fil aS halda sisSri verði landbúnaðarafurða.
Morgunblaðið segir h. 29. f.
m., ag Framsóknarmenn sóu
„argir út af lágu verði á innflutt
um fóðurbæti“. í því sambandi
segir blaðið svo orðrétt:
„Annars er það táknrænt fyr
ir málflutning Framsóknar-
manna, að þeir ónotast yfir því
að verði á fóðurkorni er haldið
niðri, vegna þess að það dragi
úr hækkun afurðaverðs, en
skammast jafnfralint yfir því,
að ekki hafa enn verið lækkuð
aðflutningsgjöld á dráttarvélum,
þótt verðlag á dráttarvélum
hafi nákvæmlega sams konar á-
hrif á afurðaverðið og fóðurbæt
isverðið gerir.“
í tilefni af þessum málflutn-
ingi blaðsins vil ég segja fáein
orð, með þvf líka að ég er einn
þeirra rnanna, sem nýlega hef
haldið því fram opinberlega, að
heppilegra myndi vera að nota
það fé, sem lagt er fram úr
ríkissjóði á annað borð til að
minnka reksturskostnað bænda
og þar með að halda afurðaverði
niðri, til að lækka verð á land-
búnaðarvélum og vexti af fram
kvæmdalánum heldur en að
verja því til að lækka innflutt-
an fóðurbæti. Þetta er atriði,
sem ber að gera sér grein fyrir,
hvort gildir alveg einu máli.
Hvað gera ritstjórarnir?
í fyrsta lagi lýsi ég eftir því,
hvort Mbl. treysti sér til að
standa við þann áburð, að Fram-
sóknarmenn hafi verið á móti
lágu verði á fóðurbæti „vegna
þess, að það dragi úr hækkun
><j afurðaverðs.“
Hér hefur Mbl. um þrjá kosti
að velja og vil ég biðja ritstjóra
þess að velja nú þann, sem þeir
telja sér samboðnastan, en Þeir
eru þessir:
1. Að nefna einhverja eða að
minnsta kosti einhvern Fram-
sóknarmann, sem þessi ásökun
á við.
2. Að viðurkenna opinberiega
að Framsóknarmönnum gangi
allt annað til þegar þeir telja
hægt að verja ríkisfé betur til
annars en að greiða niður er-
lendan fóðurbæti.
3. Að þegja við þessu og sitja
þannig uppi berir að ósannind-
um og vöntun á manndómi til að
kannast við, hvað þeim hefur
orðið á.
Skal svo ekki að sinni fleira
sagt um það, hvern kostinn rit-
stjórarnir velja sér.
Jafnrétti ínnlendrar framleiðslu
Vilji menn endilega halda
verði á fóðurkorni niðri með
greiðslum af almannafé, þá er
vitanlega fjarstæða að láta það
koma fram sem vemdartoll fyr
ir innflutt fóður gegn islenzkri
framleiðslu. Mbl. segir nú, að
„kornrækt hér á landi sé enn
á tilraunastigi“ og „áður en
bændui geti almennt ráðizt
kornrækt að ráði, verði um-
fangsmiklar tilraunir að hafa átt
sér stað.“
Þessu er því til að svara, að
Klemenz á Sámsstöðum hefur
ræktað korn hátt á fjórða ára
tug og ýmsir aðrir „duglegir
athafnamenn hafa sýnt lofsverð
an áhuga og framtak á þessu
sviði“, eins og Mbl. segir. ÖH
-æktun á íslandi er á tilrauna
stigi að vissu leyti Alls staðai
eru gerðar tilraunir þar sem
teitað er betri afbrigða og betr
árangurs og þykja það hverg)
rök fyrir því, að ekkert megt
gera fyrr en einhvern tíma síðar
meir. í flestum atvinnugreinum
fleygir tækninni fram. Ekki
mun Mbl. mæla með því, að
hætt sé að flytja bíla til íslands
eða byggja hús á landi hér, þó
að bæði bátasmíði og húsasmíði
sé á tilraunastigi að því leyti
að gera megi ráð fyrir betri og
ódýrari framleiðslu eftir nokk-
ur ár.
íslenzkt fóðurkorn.
Enda þótt grasrækt og hey-
verkun sé enn á tilraunastigi og
von sé þar endurbóta, sem skipta
íslenzka bændastétt og íslenzk-
an þjóðarbúskap svo 'miklu, að
nemur tugum milljóna króna á
hverju ári er þó grasræktin und
irstaða búskapar í hverri sveit
á landinu.
Þjóðhagslega er það ekki lítið
atriði, hvort menn fóðra íslenzk
an búpening á innlendu fóðri
eða innfluttu. Því er heppilegast
þegar til lengdar lætur, að ekki
sé vísvitandi brjálað verðhlut-
fall þar í milli. Hæpið mun það
vera að forlegin offramleiðsla
Bandaríkjamanna af maísmjöli
sé hentugra^ fóður en íslenzkt
byggmjöl. Óeðlilega lágt verð
á útlendu fóðri hlýtur alla vega
að deyfa áhuga manna á inn-
lendri fóðurframleiðslu og fóð-
urvöndun. Ræktun íslands og
nýting íslenzkrar töðu er minna
atriði en ella ef borgað er með
amerísku korni til þess að bænd
ur á íslandi gefi það. Auk þess
getur það verið vafasamt fyrir
íslenzka bændastétt í hvíld, eins
og markaðsmálum er nú háttað,
að freista þeirra bænda, sem
sitja við hagstæðast mjólkurverð
til að pína kýr sinar til mjólkur
með því að kappgeía mjöl.
Oft er talað um fjölgun fólks
á íslandi og nauðsyn meiri fram-
leiðslu í því sambandi. Eit af því,
sem nú liggur næst er að færa
fóðurkornframleiðsluna inn í
landið. Einn liðurinn í því er að
unna íslenzku fóðurkorni jafn-
réttis við hið ameríska.
Það, sem um er að ræða.
Nú er það vitað mál, að ef rík-
íð hættir að borga fóðurbæti
niður með 10 millj. kr. árlega,
verður að gera ráð fyrir að rekstr
nrkostnaður bænda hækki að
sama skapi, og verður þv} að
hækka afurðaverðið að sama
skapi að öðru óbreyttu. Það er þó
\lls ekki þetta, sem við erum að
oerjast fyrir Fyrir mitt leyti hei
ég haldið því fram, að þessu fé
væri betur varið til að Iækka
vexti af framkvæmdalánum
bænda og aðflutningsgjöld af
landbúnaðartækjum. Sú skoðun
mín breytist ekki við það, sem
ég hef enn þá lesið í Mbl. um
þessi mál.
Hér er ég ekki að ræða um
það, að leggja eigi ný gjöld ó
þjóðina til að minnka rekstrar-
kostnað bænda eða halda afurða-
verði niðri, heldur aðeins að taka
þátt í umræðum um hvernig því
fé, sem til þess er kostað verði
bezt varið og hvað mér sýnist í
þeim efnum.
Gaman væri ef Mbl. vildi taka
bátt í slíkum umræðum.
Það, sem skilur á milli.
í þeim verðlagsgrundvelli, sem
nú gildir, er fimmti gjaldaliður
vísitölubúsins kostnaður við vél-
ar. Þar er einn liðurinn fyrning,
10% af kr. 65.000.
Ekki veit ég hvernig þessi tala
— sextíu og fimm- þúsund krón-
ur — er fundin. Sennilega á hún
að vera eitthvað meðaltal af
kaupverði nauðsynlegustu tækja
eins og það hefur verið svo og
svo mörg undanfarin ár. Hitt
veit ég, að bóndi, sem væri að
byrja búskap á þessu ári eða ein-
hverra hluta vegna að vélvæðast,
þyrfti að borga rúmlega 100 þús.
kr. fyrir allslausa heimilisdrátt-
arvél af stærri gerð. Sláttuvél,
múgavél og nauðsynlegustu kerr
ur fær hann tæpast fyrir minna
en svo sem 40 þús. kr
Mbl. getur sagt, að það „hafi
nákvæmlega sömu áhrif á afurða-
verðið“ hvort ríkisfé er notað til
að lækka verð á fóðurbæti eða
landbúnaðartækjum. En það hef-
ur ekki nákvæmlega sömu áhrif
fyrir bændur. Fóðurbætisverðið
gengur inn í verðlagsgrundvöll-
inn árlega eins og það er hverju
sinni. Verkfæraverðið í verðlags-
grundvellinum er hins vegar ó-
raúnhæft.
Sá bóndi, sem kaupir sér
dráttarvél með nauðsynilegustu
tækjum, á þessu ári, verður að
taka meiri hluta af fyrnjngu
þeirra af því, sem hann á að
hafa til framfæris sér og fjöl-
skyldu sinni, þvj að verðlags-
grundvöllurinn gerir ekki ráð
fyrir þeirri greiðsluþörf.
Með þessari tilhögun er því
gert erfiðara en ella að byrja
búskap.
Ef bóndi þarf að byggja . . .
í verðlagsgrundvellinum er
gengið út frá því að útihús bónd-
ans kosti 164,383 krónur. Bústofn
inn á að vera 9,8 kýr, 137 sauð-
kindur og 5 hross Þessi fjárhæð
hrekkur skammt til að byggja
yfir þær skepnur, fóður fyrir
þær og nauðsynlegustu tæki til
framleiðslunnar.
Fyrir þessi 164 þúsund byggir
bóndinn engan veginn yfir kýrn-
ar, en hús myndi hann þurfa
yfir sínar 135 kindur og fóður
þejrra, og stundum heyrist okkur
að ætlazt sé til þess að bóndinn
geti látið verkfæri sín í hús.
Hér kemur enn fram munur á að-
stöðu byrjanda og hins. sem
stendur á gömlum merg. Sá
bóndi, sem þarf að byggja úti-
húsin, finnu.r emgan grundvöll
fyrir því j vetðlagsgrundvellin-
um.
Sk’ilja þeir þetta?
Er það nú til of mikils mælzt,
að ritstjórar Mbls. — Sigurður
Bjarnason frá Vigur, Matthías
Jóhannessen og Eyjólfur Konráð
Jónsson — fari að nki.lja hvers
vegna mér finnst það nokkru
Framhald á 13. síðu.
n,—i .„n J
T í M I N N , laugardaginn 20. október 1962
7