Tíminn - 28.04.1964, Side 6

Stof nkostnað ný ju heimiianna og
atvinnu veganna verður að lækka
Úr ræðu Helga Bergs um tollskrárfrumvarp ríkisstjórnarinnar í gær
Frumvarp ríkisstjórnarinn-
ar um breyting á tollskrá var
til 2 ,umr, í efri deild í gær.
Ólafur Björnsson mælti fyrir
áliti meirihluta fjárhagsnefnd
ar og þeim breytingatillög-
um, sem fjárhagsnefnd hafði
orðið sammála um að flytja
við frumvarpið- Helgi Bergs
talaði fyrir áliti minnihlutans
og þeim breytingatillögum,
sem hann flutti við frumv.,
en þessar breytingatillögur,
voru allar felldar og frum-
varpið samþykkt með breyt-
ingum fjárhagsnefndar til 3.
umr. Einnig tók þátt í þessum
umræðum Björn Jónsson. Hér
fer á eftir meginefni ræðu
Helga Bergs, fyrir áliti minni-
hlutans og breytingatillögum:
f þessu frv. eru fólgnar leið-
réttingar á ýmsu ósamræmi, sem
komið hefur í ijós í tollskránni,
sem samþykkt var í fyrra, og
dreginn lærdómur af ýmissi
reynslu, sem fengin er af fram-
kvæmd hennar þetta eina ár, sem
hón hefur verið í gildi. Breyt-
ingar, sem verulegu máli skipta
fyrir ríkissjóð eða neytendur, eru
í raun og veru engar í frumv.
3. umræða um Seðlabanka-
frumvarp ríkisstjórnarinnar hófst
í neðri deild í gær. Stóð umræðan
fram til kl. 4, en var þá frestað
og fundi síðan fram haldið í gær-
kveldi kl. 8,30.
Eysteinn Jónsson kvaddi sér
hljóðs og kyaðst vilja svara
nokkru úr ræðum viðsk.málaráð-
herra í umræðunum. Þegar spari-
fjárbindingin hófst, samdráttur
útlána þar á meðal afurðalána,
sagði ríkisstjórnin það ráðstöfun
til að stöðva verðbólguna og ná
jafnvægi í verðlags- og lánamál-
um og bæta afkomu landsins út
á við. Nú vill rikisstjórnin fá enn
frekari heimildir til sparifjárbind-
ingar, en þá bregður svo við að
nú er lögð áherzla á, að það
sé til þess að auka afurðalán
Seðlabankans. Ráðherrann hefur
verið spurður að þvi, hvort hann
vildi gefa um það yfirlýsingu, að
allt það fé, sem dregið yrði inn
skv. hinum nýju, auknu heimild-
um yrði lánað út til atvinnuveg-
anna. Ráðherrann hefur svarað
því til, að menn geti ekki ætlazt
til þess að hann gæfi slikar yfir-
lýsingar. Hinar auknu heimildir
ættu að vera eitt aðal hagstjórnar-
tæki ríkisstjórnarinnar. Þetta
svar hlýtur að gefa þeirri skoðun
undir fótinn, að með þessu frum-
Skattabyrði þjóðfélagsþegnanna
er orðin óhóflega mikil. Núv.
ríkisstj. hefur aukið skattheimt-
una úr um það bil 1000 millj. kr.
í um það bil 3000 millj. kr. Skatt-
ar og tollar, sem innheimtir hafa
verið í ríkissjóð samkv. ríkis-
reikningum frá 1960 til 1962, eru
þessir:
1960 1188 millj., 1961 1968 millj.
I og 1962 1714 millj. Á þessum 2
| árum hefur þessi skattheimta, þ.e.
: a.s. skattar og tollar, hækkað um
44,9%. Nú er þetta gjarnan skýrt
af hálfu talsmanna ríkisstj. á
i þann veg, að þetta séu afleiðingar
af almennri verðlagsþróun í land-
inu og af auknum innflutningi.
Þessar skýringar eiga sjálfsagt
þátt í þessari þróun, en engan
veginn til fulls.
Innflutningurinn á árinu 1962
var 3837 millj. og hafði þá aukizt
um liðlega 700 millj. frá árinu
1960 eða um 24%. Vísitala fram-
færslukostnaðar á þessum árum
hækkaði úr 104 og upp í 116.
Vísitala vöru og þjónustu hækkaði
úr 106 og upp í 133 eða um
25%, og vísitala framfærslukostn-
aðar um 12%.
Þannig er ljóst, að verðlagið
hækkaði á þessúm 2 árum ekki
nema u.þ.b. helminginn af því,
sem skattahækkanir námu pró-
sentvís. Ef litið er á hækkun á
almennum tekjum á þessu tíma-
varpi sé ekki ætlunin að auka út-
lánin, heldur þvert á móti að
draga enn úr þeim og auka spari-
fjárfrystinguna.
Ráðherrann sagði með stolti,
að afurðalán Seðlabankans hefðu
aukizt mjög í krónutölu. Á síð-
asta ári námu afurðalán til sjávar-
útvegsins 750 milljónum króna. Á
árinu 1958 námu þau hins vegar
650 milljónum króna. Svo gífur-
leg hefur verðrýrnun krónunnar
orðið, að hvert mannsbarn sér, að
þarna hefur orðið um stórfelldan
samdrátt að ræða, enda voru af-
urðalánin fyrir viðreisn 67% af
'verðmæti, en eru nú ekki nema
55%, og er þar um 18—20%
samdrátt að ræða. Þá bætist það
við, að vextir hafa verið stórlega
hækkaðir af þessum lánum.
Afurðalán til landbúnaðarins
fengu ekki að hækka í krónutölu í
3 ár, þrátt fyrir aukna framleiðslu
og hækkandi verðlag af völdum
óðaverðbólgunnar. Þau voru 67%
fyrir viðreisn, en voru færð niður
í 53—5'5%. En þar er bara hálf-
sögð sagan, þvi þar að auki var
dregið stórkostlega úr fyrirfram
lánum út á landbúnaðarafurðir,
sem Seðlabankinn veitti frá marz
fram á haust. Landbúnaðarlánin
hafa staðið í 162 milljónum frá
1960 fram á þetta ár og ekki mátt
bili, þá kemur í ljós, að úrtaks-
tekjur þær, sem hagstofan vinnur
úr skattskýrslum með hliðsjón af
verðlagningu landbúnaðarafurða
uxu á árinu 1960 til ársins 1962
úr 78900 kr. í 103600 kr. eða um
32,5%. Þegar verið er að ræða um
álag skatta á árinu 1960 og 1962
og þeir bornir saman við tekju-
aukningu, væri að sjálfsögðu eðli-
legra að miða við tekjur áranna
1959 og 1961, því að það eru þær
tekjur, sem á var lagt á þessum
árum og úrtakstekjurnar fyrir
þessi ár 1961 og 1959 hækkuðu úr
74,900 og upp í 85,400 eða um
14%. Þannig ná þær hækkanir,
sem gjarnan eru hafðar til við-
miðunar og afsökunar á því, hvað
skattar hafa hækkað mikið í land-
inu, engin þeirra hækkana nær
svipað þeirri hækkun, sem varð
1 á innheimtu skatta og tolla sam-
kv. ríkisreikn. á þessum árum.
Það er skoðun okkar, að þessar
háu skattheimtur séu ákaflega
skaðlegar, sérstaklega með tvennu
móti. Tollarnir, sem lagðir eru á
innfluttar vélar og tæki til út-
flutningsatvinnuveganna og fram-
leiðsluatvinnuveganna í landinu,
íþyngja þessum atvinnuvegum ó-
hæfilega og rýra samkeppnismögu-
leika þeirra. Ennfremur eiga hin-
ir háu. tollar á byggingarvörum
og ýmsum nauðsynjum til heimil-
isstofnunar mikinn þátt í, að
á atvinnu-
kynslóðinni
hækka, en til samanburðar má
benda á, að á þessu tímabili hefur
hækkunin á tilbúnum áburði orðið
100 milljónir. — Framsóknar-
menn ganga fast eftir því að fá
að vita nú þegar, hvort með þessu
frumvarpi eigi enn að halda á-
fram hinum ljóta samdráttarleik.
Það er vel hægt að auka afurða-
lánin án þess að auka sparifjár-
bindinguna, ef skynsamlegar ráð-
stafanir eru jafnframt gerðar og
tekin upp ný stefna í fjárfesting-
armálunum.
Engin sparifjárbinding var á
árunum 1947—60. Afurðalánin
voru 67% á árunum 1947 til 1960,
er úr þeim var dregið og spari-
fjárbindingin hafin til að „stöðva
verðbólguna". Reynslan er hins
vegar sú„ að verðbólguvöxturínn
hefur orðið fjórum sinnum meiri
að meðaltali á ári á síðara tíma-
bilinu en hinu fyrra. Sú stað-
reynd finnst mörgum að ætti að
draga úr ríkisstjórninni að feta
áfram á þessari inndráttarbraut
og leita nýrra úrræða i stað þess
að magnast í forherðingunni og
ganga enn lengra í sparifjárbind-
ingunni.
Ekki reynist því þetta „hag-
stjórnartæki“ ríkisstjórnarinnar
hafa reynzt vel við að stöðva verð-
Framhald á 2. síðu.
hækka framfærslukostnaðinn í
landinu.
Hinn hái stofnkostnaður heim-
ilanna hefur þau áhrif, að mörg-
um ungum heimilum, sem eiga
við þunga skuldabagga að stríða,
eins og þau sjálfsagt eiga flest,
að þessu fólki finnst jafnvel
sumu, að verðbólgan sé því nauð-
synlegur bandamaður, til þess að
það geti ráðið við sínar eðlilegu
fjárfestingar. En það er að sjálf-
sögðu ákaflega óhollt fyrir verð-
lagsþróunina í landinu, að nokk-
urt fólk skuli þurfa að hafa þá
tilfinningu, að verðbólgan sé því
einhver bandamaður. Það er nóg,
að nokkur hópur manna í þessu
landi hefur verðbólguna að banda-
manni til stórfelldrar eignasöfn-
unar, þó að ekki þurfi einnig að
verða svo, að ýmsu ungu fólki,
sem þarf að ráðast í nauðsynleg-
ar og eðlilegar fjárfestingar til
heimilisstofnunar eða atvinnu-
reksturs, þurfi ekki líka að horfa
á verðbólguna sem sinn banda-
mann. Þess vegna er það skoðun
okkar, að það sé ákaflega nauð-
synlegt að reyna að draga úr
þessum nauðsynlega stofnkostn-
aði.
Af þessum ástæðum höfum við
til viðbótar þeim brtt., sem við
flytjum ásamt meiri hl. flutt til-
lögur, sem lúta fyrst og fremst
að tvennu. í fyrsta lagi lækkun á
tollum á vélum og tækjum til
framleiðslunnar til samræmis við
þær framleiðslugreinar, sem verst
eru settar í þessu efni, og í öðru
lagi um verulega endurgreiðslu
tolla af byggingarefni til íbúða af
hóflegri stærð og lækkun tolla á
heimilistækjum, sem nú má orð-
ið telja til nauðsynja á hverju
heimili, og leggjum við til, að
tollur á slíkum tækjum lækki úr
80% í 50%.
Þá ræddi Helgi um það, hve
hinar háu tollgreiðslur af véliun
og tækjum útflutningsatvinnu-
veganna rýra stórlega samkeppn-
isgetu þeirra, og eru íslendingar
einir um það meðal þjóða, að
leggja slíkar byrðar á útflutnings-
framleiðsluna. Á þessu er nauð-
synlegt að ráða bót, og það má
ekki draga. Flytur minnihlutinn
tillögu um það, að vélar og tæki
til framleiðsluatvinnuveganna,
lækki almennt í 4% toll, en nú
eru þessar vörur yfirleitt í 35%
tolli. (
Við leggjum til, að tollar af
bygg-ingarefni til íbúða, sem eru
ekki stærri en hámark þeirra
íbúða, sem húsnæðismálastjórnin
viðurkennir, 360 kúbikmetrar, séu
að verulegu leyti endurgreiddir.
Við leggjum til, að það sé end-
urgreitt upp í þessa hámarks-
stærð, sem svarar lj.0 kr. á rúm-
metra. Hámarksendurgreiðsla
gæti með þessum hætti orðið tæp-
lega 40 þús. kr. á íbúð af há-
marksstærð, en meðalendur-
greiðsla yrði væntanlega eitthváð
lægri, mætti gera ráð fyrir 30—35
þús. kr. á íbúð og miðað við, að
byggðar séu 1500 íbúðir, eins og
nú er gert ráð fyrir, að þurfi,
gæti þessi endurgreiðsla í heild
numið rúmlega 50 millj. kr. Við
gerum ráð fyrir því, að þessi upp-
hæð, sem þarna er um að ræða,
HELGI BERGS
mundi nema milli 70 og 80% af
öllum tollum, sem greiddir eru af
innfluttu efni til slíkra íbúða.
Það var stefna núv. hæstv.
ríkisstj., sem boðuð var í upphafl
hennar starfsferils, að óbeinir
skattar skyldu að verulegu leyti
koma í stað beinna skatta. Beinir
skattar voru þá taldir óréttlátir,
m.a. óréttlátir í innheimtu m.a.
sökum þess, hve mikil brögð eru
að skattsvikum, og það var talið
hentugra að afla ríkissjóði tekna
með óbeinum sköttum. Þá voru
svo óbeinir skattar stórauknir
eins og hv. þm. er öllum minnis-
stætt, en beinir skattar voru þá
lækkaðir snemma á árinu 1960 og
þær tekjur, sem kallaðar voru
þurftartekjur, voru gerðar skatt-
frjálsar. Með því frv. um breyt. á
1. um tollskrá,, sem hér liggur
fyrir, er ekki vikíð frá þessari
stefnu, sem þá var boðuð, í neinu,
því að breytingar til lækkunar á
óbeinum sköttum, eru ekki slikar
í þessu frv., að þær hafi nein á-
hrif á eða verið skoðaðar sem nein
breyting á skattapólitíkinni yfir-
leitt. En hins vegar er vikið frá
þeirri stefnu, sem mótuð var á
árinu 1960 í skattamálum með frv.
um tekjuskatt, sem ákveður lægri
persónufrádrátt miðað við verð-
lagið en gert var, þegar stefnu-
breytingin var gerð í skattamálum
í upphafi ársins 1960, og enn-
fremr ákveður hærri skattstiga í
prósentum af skattskyldum tekj-
um heldur en gilt hefur að und-
anf.rnu. Þetta frávik er einhliða
til hækkunar, og við teljum, að
það sé tímabært að gera einnig
frávik frá hinni upphaflegu
stefnu ríkisstj. með tilliti til þess
að lækka þá einnig óbeina skatta
um leið og álagning beinna skatta
er hlutfallslega aukin.
Við teljum þess vegna, að það
sé fjárhagslegur grundvöllur fyrir
því að rýra tolltekjur ríkissjóðs
nokkuð svo sem gert er ráð fyrir
í brtt. okkar með tillití til þess,
að ríkisstj. hefur nú til meðferð-
ar og mun væntanlega fá sam-
þykkta þá stefnubreytingu, sem
að því lýtur að beinu sköttunum,
sem fólgin er í frv. um tekju-
skatt.
Þá vil ég ennfremur minna á,
að Daniel Ágústsson lagði fram
tvær brlt. og lýtur önnur að því
að fella niður gjöld af hljóðfær-
um til notkunar í skólum, og hin
að því að heimila að fella niður
gjöld af kvikmyndasýningavélum
fjTÍr félagsheimili og skóla.
Sparifjárbindingin og lánasa mdrátturinn
Kemur þyngst niöur
vegunum og yngstu
i 6
T í M I N N, þriðjudagur 28. april 19Í4.