Vísir - 06.02.1957, Blaðsíða 6

Vísir - 06.02.1957, Blaðsíða 6
ílSIB Miðvikudaginn 6. febrúar 1957 [ D A G B L A Ð Ritstjóri: Hersteinn Pálsson. Auglýsingastjóri: Kristján Jónsson. Skrifstofur: Ingólfsstræti 3. Afgreiðsla: Ingólfsstræti 3. Sími 1660 (fimm línur) Útgefandi: BLAÐAÚTGÁFAN • VÍSIR H.F. Lausasala 1 króna. Félagsprentsmiðjan h.f. Hvað gerist á árinu? Bulganin $(§' hitfast, SCrósé¥ SpádéTT8&Y ítaSskra stjörnu- speking Ailt samkvæsnt bfor&unum! \ Það voru nauðsynlegar um- ræður, sem fram fóru í sam- einuðu aiþingi í fyrrakvöld, þegar efnt var til útvarps- umræðu um tillögu Ólafs Thors og Bjarna Benedikts- sonar um það. að stjórnin skuli rjúfa alþingi og efna'til nýrra kosninga á vori kom- anda. Greinargerð íyrir til- lögu þeirra er sú; að stjórn- arflokkarnir hafi svikið öll þau loforð og fyrirheit, sem I þeir gáfu kjósendum í kosn- ingarbaráttunni á síðasta I voru, og þar sem ætla megi, I að margir kjósendur hafi einmitt veitt flokkum þess- nm brautargengi vegna lof- orða þeirra — svo sém um varanlega lausn á erfiDleik- um atvinnuveganna — sé það eðlileg krat'a, að hinum sömu kjósendum gefist nú tækifæri til að kveða upp dóm sinn um það, hvort þeir iíti svo á að flokkarnir hafi leyst málin á þann hátt, sem . þeir gáí'u fyrirheit um. Efnahagsmálin og varnarmálin voru eíst á baugi i kosninga- hríðinni á síðasta vori. Fram_ sóknarflokkurinn ger'i á- greining við Sjálfstæíis- ] flokkinn innan ríkisstjórn- arinnar um bæði þessi mál. Formaður hans uppgötvaði skyndilega ný viðhorf í ) efnahagsmálunum og hann 1 sagðist ekki geta leyst þau með samvinnu við Sjálfstæð- J isflokkinn. Hann boðaði j iandslýðnum mikinn fögnuð, því að hann ætlaði að finna varanlega lausn á þeim vandamálum, Sem að hafa steðjað um langt árabil. Það var glæsilegasta loforð hans i þessum mikla vanda. En hann lofaí'ú einnig að koma varnarliðinu úr landi og það var annað aðallofor'jlð, sem almenningi var gefið. Efndirnar eru svo á þá lund, að ríkisstjórn framsóknar, krata og kommúnista hefir beitt þeim ráðum í efnahags- málunum^ sem framsóknar- menn töldu einmitt að kæmu ekki lengur til greina. Og í varnarmálunum hefir verið ákveðið, að varnarliuið skuli vera í landinu um óákveð- inn tíma. Þannig hafa núver- andi stjórnarflokkar staðið við stóru orðin, þegar þeir hafa náð því marki að kom- ast í ríkisstjórn, og eiga að gera eins og þeir höfðu sagt þjóðinni að sjálfsagt væri að fara að, meðan þeir voru að biðja um atkvæði almenn- ings. Kommúnistar hafa þar að auki fallizt á kaupbi.ndingu, sem hingað til hefir veriu dæmd svik og gerræði gagnvart verkalýðnum, þegar það ráð hefir verið reynt áður. En með því móti hafa þeir þó gert þá mikilvægu játningu, að það sé kaupgjaldió, sem sé undirstaða erfiðleikanna. Ef það væri ekki rótin, mundu þeir ekki hafa fallizt á þá leið, sem valin hefir verið og þeir hafa barizt íyrir af miklum móði innan verkalýðsfélaganna, enda þótt menn þar hafi átt næsta erfitt með að átta sig á þess- ari skyndilegu, algeru stefnubreytingu. En komm- únistar urðu að borga fyrir að fá að taka þátt í stjórn- inni, og þessi var prísinn. Og svo koma þessir flokkar fram fyrir þjóðina og halda því f"am, að þeir hafi ein- mitt gert það, sem þeir lof- uðu fyrir kosningar og ekk- ert annað. Um hver áramót rignir niður skyndilega og án þess að skýr- alls konar spádómum stjörnu- ingar verð'i á því gefnar. skoðenda og annarra um at-'l 3) Margrét Bretaprinsessa burði komandi árs. • mun fá mann þann, sem hún Til dæmis gáfu þrír ítalskir elskar. Allur heimurinn mun stjörnuspekingar út spádóma hafa samúð með henni og manni ! sína fyrir árið 1957 í fyrstu viku hennar. ársins. Urðu þeir sammála um Stjörnusuekingarnir urðu Iþað, að eftirfarandi atburðir auk þess sammála urn það, að Imundu vefða hinir merkustu á á fyrra hluta ársins muni ger- [árinu: !ast ýmis alþjóðleg atvik, sem 1) Búlganín og Eisenhower muni um skeið ógna heims- munu halda fund með sér í friðinum- svo að Evrópa rambi Stokkhólmi, svo að hægt verði um tíma á barmi glötunar. að ræða helztu vandamál heims Minniháttar styrjaldir muni ins. Vænta má meiri árangurs verða háðar í Asíu og Afríku, af þessum fundi en þeim, sem og muni þær vekja storma haldinn var í Genf sumarið ¦mikla á vettvangi Sameinuðu 1955. !þjóðanna. 1 2) Aðalritari kommúnista-' Loks spáð'u þeir því, að Gina flokksins rússneska, sem marg- Lollobrigida mundi ala barn á ir telja voldugasta mann lands- árinu, og hefur hún þegar stð-' ins, Nikita Krúsév, mun hverfa fest það. ' Reykvíksngar ættu abtaf eð geir fengið nýjan fisk. Ný, óoyr aðferð við geymslu heldur fiskinum ferskum í 10 daga. i Fundin héfiu- verið ný aðf'erð til að geyma fisk og haltla hon- iim'ferskum allt upp í 10 til 16 daga. Þeir, sem neytt hafa l'ikj- arins eftir slíka geymslu segja að ekki sé hægt að f iima inun á ^ honum og f iski, sem er nýdreg- \ inn úr sjó. i Aðferðin er sú að fiskinum er komið fyrir í þró, sem fyllt er með daufum, kældum pækli. Vatnið er kælt i O til ^2 stig á ¦ Celcius. | Jóhann Kúld, fiskmatsmaður, • hefur síðan 1950 gert tilraunir i með þessa geymsluaðferð, en I það var fyrst fyrir um það bil . 26 árum að honum af tilviljun ; datt i hug að varðveita fisk með þessum hætti. Götusfrákar að verki. Tíminn hefir fundið, að það er erfitt að sannfæra almenn- ing um það, að staðið hafi J verið við stóru orðdn fyrir síðustu kosningar. Hann grípur þess vegna til þess ] gamla ráðs að hafa nógu hátt, fuilyrða nógu mikið, í þeirri von að hávaðinn og ] hortugheitin sannfæri menn um, að allt sé satt og engu 1 logið. í upphafi frásagnar í gær af útvarpsumræðun- um segir Tíminn til dæmis: t,Ráðherrarnir hröktu þenna vaðal lið fyrir lið; svo að ekkert stóð eftir, og sýndu I fram á, að stjórnin hefir ein- | mitt fylgt fast þeirri stefnu, sem mörkuð var í kosninga- baráttunni og ítrekuð í stjórnarsamningnum." Tíminn segir með öðrum orð- um við lesendur sína: Það, sem þetta blað sagði fyrir kosningarnar, sagði það aldrei_ og það, sem framsókn lofaði fyrir kosningar, lofaði hún aldrei. "Ef þið haldið það, þá eruð þið glópar, góð- ir hálsar. Það er skemmti- legur vitnisburður, sem þetta blað gefur vitsmunum fylgismanna flokksins, ef það ætlast til, að menn gleypi fullyrðingar þess ög stjórn- arflokkanna Tilviljun réði. Það var eitt sinn að sjómenn við Eyjafjörð komust ekki tU þéss að fletja flsk, sem skegður hafði verið og hausaður. Fiskuv inn var í keri barmafullu af ferskvatni. Kalt var i veðri og fraus yfirborð vatnsins. Það va5 ekki fyrr en eftir nokkra daga að mennn fóru að gá að fisk inum, sem þeir héldu að væri orðinn skemmdur, en urðu for- viða í þvi að fiskurinn var næst- um sem nýr. Var þetta upphaf þess að Jóhann Kuld tók að gerr tilraunir með að geyma fisk ;' þennan hátt. S.l. laugardag sýndi Jóhann blaðamönnum tilraunir sinar og gerði grein fyrir þeim. Telur hann að þar sé fundið það ráð, sem leyst geti hið mikla vanda- mál að halda þeim fiski ferskum, sem ekki vinnst tími til að verka strax og hann kemur upp úr skipi. Þessi aðferð hefur það fi-am yfir að geyma fiskinn í is að nýja bragð hans varðveittist betur, því isinn kremur fiskinn og vökvinn pressast úr honum. Þessi nýja aðferð mun sérlega vel til fallin til að geyma íisk- inn ferskan fyrir bæjarmarkað, því ísaður fiskur þykir ekki eins góður til átu og nýr fiskur. Oft liða margir dagar án þess að bæjarbúar eigi kost á nýjum fiski og væri þvi nauðsynlegt að reyna þessa aðferð við neyzlu- fisk fyrir bæinn. Fleiri um hituna. Nú vill svo til að fleiri hafa gert tilraunir sama eðlis og hef- ur árangur þeirra orðið sá sami og Jóhanns Kuld. Á rannsóknar- stofu Fiskifélags íslands hafa samskonar rannsóknir farið fram i tvö ár. Arangurinn þótti það góður, að á s.l. vetri voru sett upp í Vestmannaeyjum tæki, sem gátu geymt allt að þrjú tonn af fiski í kældum sjó. Fiskurinn geymdist þannig óskemmdur allt upp í 16 daga siðan unnin i frystihúsinu. Svipaðar tilraunir hafa einnig verið gerðar á sama tíma erlend is og hfa reynst vel. Vær þvi ekki úr vegi að hagnýta þessar geymsluaðferðir, sem virðast gefa svo góða raun. Mesta kjarnorkuver heims í Skotlandi. Raforkuráðið í Suður-Skot- andi hefir skýrt frá áformum um smíði kjarnorkuvers ti! rafmagnsframleiðslu. Það verður mesta kjarnorku- ver, sem reist hefir verið í hein inum í iðnaðarþágu. Það verð ur reist nálægt Largs í Ayr shire. Kostnaður er áætlaður 3 millj. stpd. Land kjarnorku- versins verður um 160 ekru: Þetta skozka kjarnorkuver á a. geta i'ramleitt 300 megavött. Eftirfarandi bréf hefur Berg- máli borist frá einum lesenda sinna: ,,í>að tiðkast nú mjög, að blöð- in fræði lesendur sina um ís- lenzkt mál. og vil ég nota tæki- færið til þess að þakka Vísi fyrir mcðurmálsþætti þá, sem hann flutt, en þar hefur verið stefnt að því marki að menn vandi dag- legt mál sitt, og hafa þessir þættir verið við almennings hæfi. Vissulega ber að leggja rækt við daglegt mál, i ræðu og riti, og eru slíkir þættir þakkar verðir. Mikilvægt er,- að þeir sem taka að sér slika þætti, skrifi af þekkingu um það, sem þeir taka fyrir, og færi rök fyrii' gagn rýni sinni.' Þykir' mér á því hafa orðið misbrestur hjá manni á Akureyri, sem að sögn dagblaðs hér ritar „orðadálk" i blaðið Dag á Akureyri, og prentar upp kafia úr einum pistli hans. „Hjörs á þrá". Samkvæmt frásögn dagblaðs ins segir þessi málspekingur: „Fyrst kemur fyrir talsháttur inn „hvergi smeykur hjörs á þrá". Talsháttur þessi er rangt með farinn. Hefi ég aldrei heyrt hann öðruvisi en stuðlaðan, og hljóðar hann þá svo: Ei er ég hræddur hjörs á þrá. Mun hann vera tekinn úr rímum (mig minnir Andrarímum) og hljóðar þannig erindið, sem hann er úr. Sómagæddur svaraði þú, sinmi mæddur pinum: Ei er ég- hræddur hjörs á þrá, hlifum klædclur minum." Tilefni þessarar gagnrýni er sú, að maðurinn hafði rekist á talsháttinn í blaði ('í greinarkorni um Dawson hinn brezka, er birt var i Vísi, og segir þar um Daw son, að hann sé „hvergi smeykur hjörs i þrá." Andraríimu' sönnunnr- gagnið. Ekki eru fleiri orð höfð um þetta, og verður þvi að álykta, að maðurinn, Konráð Vilhjálms- son, telji það alveg fullgilda sönnun, að tals-hátturinn sé rétt ur eins og hann kvaðst þekkja hann, þar sem í Andrarímum standi „hjörs á þrá." Hve margir? Nú langar mig til að spyrja hve margir kannist við talshátt þenn- an öðru visi en „hvergi smeykuL- hjörs í þrá." Ég hefi spurt marga um þetta nú, og enginn minnist þess, að hafa heyrt nokkurn mann segja „hjörs á þrá," og aldrei á allri ævi minni hefi ég hevrt þetta fyrr eða lesið, enda ekki kunnugur Andrarímum. Hvað segja mál- fræðingar? Mig langar nú til að fá úr þessu skorið, hvort réttara sé: hjörs i þrá eða hjörs á þrá? Hvað merkir hjörs þrá? I orða bók Sigfúsar Blöndals segir: li.iörs þrá, hjörvarbylur, — gnýr, Kamp, Slag. — I sömu bók -ecrjr: ]>rá ínafnorð), Stivsind, Haardnakkethed, Ti-ods, og nefn ir nokkur dæmi um notkun orðs- ins, t.d. „ekki vil ég ráða til þess, að við berjumst lengur fyrir dauðlega menn, í þrá við Seif," „------ í þrá við hina ódauðlegu guði," gera eitthvað í þrá',', og „vopnanna þrá" er þýtt Kamp. — Ekki fæ ég séð, að þetta bendí til þess, að talshátturinn sé rang- ur eins og hann var notaður í Vísi og menn almennt hafa notað hann. En — hvað segja málfræð- 'ngarnir? Og hvað hefur Konráð ;uði," ge-q. eitthvað ,,i þrá", og letta?"

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.