Morgunblaðið - 22.09.1945, Side 8

8
MOROUNBLAfWfi
Laugardagiir 22. sept. 1945
Útg.: H.f. Árvakur, Reykjavík.
í’ramkv.stj.: Sigfús Jónsson.
Ritstjórar: Jón Kjartansson,
Valtýr Stefánsson (ábyrgðarm.)
/ »
Frjettaritstjóri: Ivar Guðmundsson.
Auglýsingar: Árni Óla.
Ritstjórn, auglýsingar og afgreiðsla,
Austurstræti 8. — Sími 1600.
Askriftargjald: kr. 8.00 á mánuði innanlandi,
kr. 10.00 utanlands.
I lausasðlu 50 aura eintakið, 60 aura með Lesbók.
Níðhöggarnir eru að
ÞEIR HALDA áfram herferðinni gegn Eimskip, níð-
höggarnir í Tímanum. Síðasta „innlegg“ þeirra í þessari
þokkalegu iðju er greinin í föstudagsblaði Tímans, þar
sem segir, að S. í. S. hafi rofið „skarð í einokun Eimskipa-
fjelagsins” með timburkaupum í Svíþjóð og leiguskipum
þar til þess að flytja timbrið til íslands. Það hafi haft þær
verkanir, að verð á timbri lækki um 30—40%.
Það þurfti engan Tímaspeking til að fræða landsmenn
um, að strax og unt yrði að fá timbur frá Svíþjóð, myndi
verð á þessari vöru stórlega lækka. Þetta var ríkisstjórn-
inni ljóst snemma s.l. vetur og þess vegna lagði hún
áherslu á í viðskiftasamningunum við Svíþjóð, að tryggja
landinu eins mikið af timbri þaðan og fáanlegt_var.
★
Það ætti vissulega að vera fagnaðarefni allra lands-
manna, að tekist hafði að fá timbur frá Svíþjóð og þar með
tryggja landsmönnum þessa vöru með miklu hagkvæm-
. ara verði en áður. En það sýnir best innræti ritstjóra
Tímans, að hann skuli nota þetta til árása á Eimskip.
Hvað hefir Eimskip hjer til saka unnið? Jú, Tíminn
segir, að vegna þess að Eimskip okri á flutningsgjöldun-
um, þá sje ekki aðeins þessi vara (timbrið), heldur allar
vörur 30—40% dýrari en þær myndu vera, ef t. d. S. í. S.
_eða Ríkisskip hefði flutningana.
Hvað er hæft í þessari fullyrðinu Tímans?
Flutningsgjöldin frá Eimskip á eftirtöldum vörum, eru
sem hjer segir pr. smálest: Matvöru og fóðurvörum kr.
134.10, sykri kr. 164.95 og áburði kr. 171.60. Er hjer verið
að okra á flutningsgjöldum á aðalnauðsynjum lands-
manna? Það liggja fyrir nákvæmar skýrslur frá s.l. ári
um, hvað raunverulega kostaði Eimskip að flytja þessar
vörur til landsins og er þar sundurliðað fyrir hvert skip,
bæði eigin skip fjelagsins og leiguskip. Og hver var gróð-
inn? Utkoman var sú, að beint tap Eimskips á flutningi
þessara var nam um 6.6 miljónum króna!
Sjá vitanlega allir heilvita menn, að ef Eimskip á að
geta staðið undir slíku stórtapi við flutning brýnustu
nauðsynja landsmanna, verður fjelagið einhversstaðar að
vinna tapið upp. Og það hefir Eimskip getað fram að
þessu, með því að viðskiftaráð og verðlagseftirlitið hefir
leyft hærri farmgjöld á ýmsar aðrar vörur.
Ef Tíminn vill koma því til leiðar, að S. í. S. taki að
sjer að flytja matvöru, fóðurvöru, sykur og áburð fyrir
sama flutningsgjald og Eimskip gerir nú, myndi það
ljetta mikilli byrði af Eimskip. En sennilega yrðu sjóðir
Sambandsins, þótt gildir sjeu, fljótir að fara, ef slík kvöð
yrði á það lögð, án þess að nokkuð kæmi á móti.
★
í rúgi sínum gegn Eimskip hafa Tímamenn komið því
til leiðar, að borist hafa mótmæli utan af landi gegn „um-
hleðslufarganinu” í Reykjavík. Þar er verið að gefa í skyn,
að vegna þess að megnið af allri vöru er sett í land í
Reykjavík, verði verslanir úti á landi að sæta afarkjörum
hjá Eimskip.
Við þetta er það fyrst að athuga, að Eimskip á enga
sök á því, að varan er sett á land í Reykjavík. Um alla
skömtunarvöru (matvöru o. fl.) er það að segja, að hún
er flutt til landsins í stórslumpum, oft heilum förmum,
og segir skömtunarskrifstofa ríkisins til um, hvert varan
skuli fara.
Hitt er beinn rógur, að halda því fram að Eimskip láti
-verslanir úti á landi sæta afarkjörum á þessum umhleðslu
vörum. Hið sanna er, að Eimskip kostar allan flutning á
vörunum til hafna úti um land, hvort sem þær fara með
strandferðaskipum eða eigin skipum fjelagsins. Viðtak-
andi greiðir aðeins uppskipun í Reykjavík og vörugjald
til hafnarinnar, en útskipun og flutningskostnað til á-
kvörðunarstaðar annast Eimskip, viðtakendum að kostn-
aðarlausu.
Tíminn ætti að upplýsa hið sanna í þessu og hætta þess-
um sílfelda rógi um Eimskip,
ÚR daglega lífinu
I'jölgar í bænum.
ÞAÐ ER farið að fjölga tals-
vert í bænum. Fólkið er að koma
heim úr síldinni og öðrum sum-
arstörfum, en mest ber þó á unga
fólkinu, sem sækir skóla bæjar-
ins. Skólafólkið er hreint ekki
óverulegur hluti af bæjarbúum
á veturna og það setur sinn svip
á bæinn sem von er. Ekki veit
jeg hvort nokkur hefir tekið það
saman, hve skólafólk er margt i
framhaldskólum í bænum, en það
skiftir ábyggilega þúsundum.
Það birtir yfir bæjarlífinu þeg
ar alt þetta unga fólk kemur á
haustin. Fólkið á götunum er að
jafnaði yngra og glaðværara og
sama er að segja um skemtan-
ir. Það er gaman að fá alt þetta
unga fólk og við, sem hjer erum
alt árið, bjóðum það innilega vel-
komið til bæjarins og vonum að
það kunni vel við sig og sækist
námið vel.
•
Eins og fje í rjett.
FJELAGSMÁLARÁÐHERR-
ANN okkar, hann Finnur Jóns-
son ,hefir fundið fyrir því, að það
er illur aðbúnaður, sem flugfar-
þegar hjeðan frá Islandi eiga við
að búa á Keflavíkurvellinum, þó
hann segði ekki berum orðum í
viðtali við blaðamenn á dögun-
um, þá mátti lesa milli línanna,
að farþegar væru reknir eins-og
fje i rjett, í einhvern ljótan og
leiðinlegan skúrræfil í Keflavík-
urhrauni og þar yrði það að dúsa
þar til flugvjelarnar færu.
Það var gott að ráðherrann
skyldi benda á þetta. Hjer í dálk
unum hefir verið hamrað á því,
að koma þyrfti upp góðri bygg-
ingu þarna við flugvöllinn fyrir
farþega, sem koma til landsins,
eða fara frá því.
Vantar veglega
flugstöð.
GAMAN hefði verið, að ráð-
herrann hefði bætt við, er hann
var búinn að benda á óhæfuna:
„Já, þannig er ástandið, góðir
hálsar. Það er alveg ófært og
ekki mönnum bjóðandi. Á næsta
þingi ætla jeg að bera fram til-
lögu um, að við Keflavíkur-flug-
völlinn verði reist vegleg flug-
stöð. í þessari flugstöð skal vera
salur einn mikill, þar sem ferða
menn geta beðið eftir flugferð-
um og kvatt ættingja og vini. —
Með fram veggjum hins mikla
salar verða borð, eða básar fyr-
ir hin ýmsu flugfjelög, þar sem
afgreiðsla fer fram og upplýsing
ar eru gefnar um flugferðir. Þar
skal og vera verslun, sem versl
ar með ýmislegt, sem ferðafólki
kemur vel, að geta fengið. Þar
á líka að vera verslun, þar sem
ferðamenn geta fengið keypta
góða minjagripi um komu sína
til landsins.
Veggir þessa mikla salar skulu
vera skreyttir „fresko“ málverk
um eftir okkar bestu listamenn
og sýna atburði úr sögu íslands
og atvinnulífi.
í sambandi við flugstöðina á
einnig að vera veitingasalur, þar
sem þreyttir ferðamenn geta
fengið hressingu, vel fram borna,
við hæfilegt verð“.
En ráðherrann sagði þetta
ekki. Hann sagði bara: Okkur
kemur þetta ekki við.
r •
Því ekki?
HVERS VEGNA kemur okkur
þetta ekki við? Eigum við ekki
að taka við flugvöilunum og
rekstri þeirra, að svo miklu leyti,
sem það er á okkar valdi, þegar
þar að kemur?
Jeg man ekki betur, en að eitt
bæjarblaðið hafi nýlega tekið
fram sitt feitasta letur til þess,
að benda á þá Skoðun sína, að
það væri hneyksli, að við tækj-
um ekki við flugvallarekstrinum
þegar í stað. Þetta blað stendur
nærri flugmálastjóra ríkisins, eða
flugmálastjóri ríkisins stendur
nálægt þessu blaði, að minsta
kosti þegar hann hefir eitthvað
frjettakyns að færa þjóðinni.
Að vísu var ekkert á það minst
hvernig við ætluðum, að fara að
því að reka flugvellina með eigin
mönnum, en hitt var sagt, að við
gætum ekki talist sjálfstæð þjóð
á meðan við ijetum útlenda
menn stjórna flugvöllum á okkar
landi.
Sennilega eru skiftar skoðanir
um það, hvort við erum færir
um að taka að öllu leyti að okk-
ur stjórn flugvallanna, sem not-
aðir eru til millilandaflugs.
En hitt ætti ekki að vera skiftar
skoðanir um, að farþegum beri
að fá eins góðan aðbúnað, eins
og hægt er að veita þeim á -flug-
völlunum.
Dómkirkjan.
ÞESS SKAL getið, sem gert er.
Það hefir svo oft verið nöldrað
yfir því þegar dómkirkjan okkar
hefir ekki verið hrein og klukk-
an hefir gengið skakt eða verið
óhrein, að það er sjálfsagt að
minnast á og benda fóiki á, þeg
ar vel er gert.
Unnið hefir verið að því und-
anfarið að mála alla kirkjuna að
utan og ennfremur er verið að
mála klukkuskífurnar drifhvítar
og mála nýja tölustafi.
Jeg segi það enn og aftur, að
dómkirkjan okkar er falleg þeg-
ar henni er vel við haldið. Þökk
sje þeim er því hafa ráðið, að
kirkjan hefir verið máluð. — Nú
þurfum við bara að fá góð Ijós
á kirkjuklukkuna í vetur.
•
Lokun B. S. í.
Frá Sigurjóni Danívalssyni hef
ir mjer borist eftirfarandi:
„VEGNA umkvörtunar eins
borgara um lokun stöðvarínnar
B. S. í. aðfaranótt laugardagsins
15. þ. m., en þá átti stöðin að
gegna næturþjónustu, leyfi jeg
mjer að taka fram eftirfarandi:
Ástæðan fyrir hinni skyndi-
legu lokun var sú,- að þetta kvöld
hjelt bifreiðastjórafjelagið Hreyf
ill fund, en fundarefni var með-
al annars umræður um að setja
gjaldmæla í allar leigubifreiðir
hjer í bæ. Jeg skal fúslega kann
ast við það, að mjer var kunnugt
um þennan fund nægilega
snemma til þess að jeg hefði get
að aflýst vakt þessa nótt. — En
það hefir nú oft reynst þannig,
að þótt fjelagsfundir hafi verið
haldnir hjá bifreiðastjórum, að
þá hafa venjulega svo fáir bif-
reiðastjórar mætt frá B. S. í., að
við höfum ekki þurft að loka
þessvegna.
En í þetta skifti reiknaði jeg
skakkt. Rjett-fyrir kl. 11 þetta
umrædda kvöld, hringir af-
greiðslumaður okkar heim til
mín og tjáir mjer að allir niunu
hópast á fund bifreiðastjóra þessa
nótt og tilgangslaust sje að hafa
stöðina opna. Svo jeg ákvað að
loka, en bað afgreiðslumanninn
jafnframt að tilkynna þetta lög-
reglunni, í því tilfclli ef slys
bæri að höndum, að þá vissi lög-
reglan að ekki væri aðstoðar von
af hálfu stöðvarinnar".
Rvík, 20. sept. 1945.
S. Danívalsson.
Á ALÞJÓÐA VETTVANGI
í NÓVEMBERMÁNUÐI 1943
komu utanríkisráðherrar Banda-
ríkjanna, Stóra-Bretlands og Ráð
stjórnarríkjanna sjer saman um,
að nokkrir stríðsglæpamanna
hefðu framið svo stórkostleg af-
brot og svo víðtæk, að ekki kæmi
til mála, að þeir yrðu dæmdir af
einni þjóð aðeins. Þeir lögðu á
ráðin um alþjóðarannsóknardóm
til þess að rannsaka mál allra
meiriháttar stríðsglæpamanna. —
Þeir settu nefnd á laggirnar til
að gera skrá yfir glæpamennina
og ræða það, eftir hvaða lögum
ætti að dæma þá. Eftir næstum
tveggja ára vangaveltur og laga-
þrætur, birtu hinir fjórir stóru
(Frakk)and er nú talið með) fyr-
ir röskum hálfum mánuði fyrsta
listánn yfir stríðsglæpamenn þá,
er taka á til yfirhðyrslu í haust.
Að AdoJf Hitler dauðum, skip
ar Hermann Göring efsta sætið í
þessum lista. Næstur honum er
Rudolf Hess (röðin fer væntan-
lega fremur eftir |>ví, hversu
mikil sökin er heldur en stafrófi)
sem einu sinni var hinn kjörni
eftirmaður foringjans. Þá fyrr-
verandi utanríkismálaráðherra
Joachim von Ribbentrop, Franz
von Papen, gamall „diplomatisk
ur“ njósnari úr tveim styrjöld-
um, Walther Funk, sá er stjórn-
aði viðskiptastríði Þjóðverja og
Hjalmar Schacht, fjármálaspek-
ingur nasista. Ef lengra er hald
ið áfram niður eftir listanum,
koma nöfn ýmsra ofstækismanna
innan nasi.staflokksins svo sem
Alfreds Rosenberg, hins andlega
kenniföður stefnunnar, Juliusar
Streicher, heiftúðugasta Gyðinga
hatáPans og Roberts Ley, þegs er
veitti vinnufylkingunni forystu.
Landstjórarnir í hernumdu lönd
unum og hjeraðsstjórarnir —j
(Gauleiter) eiga einnig von á yf-
irheyrslum. Sama er að segja um
aðalherforingjana og flotaforingj
ana, sem höfðu samvinnu við nas
istana. Gustav Grupp von
Bohlen und Halbach, forstjóri
hinna miklu Kruppsverksmiðja,
er eini iðjuhöldurinn á listanum
enn sem komið er. Martin Bohr-
mann, staðgengill Hitlers var sá
eini af þessum mönnum, sem enn
hafði ekki verið tekinn til
fanga, en þó hafa Rússar gefið í
skyn, að hann væri kominn í
þeirra vörslu. Flestir fanganna
biðu dóms síns í einmenningsklef
um hins mikla borgarfangelsis í
úthverfi Nurnberg. Svo til allir
tilbiðja þeir enn Adolf Hitler, en
að minsta kosti helmingur þeirra
hefir nú sýnt töluverðan trúará-
húga. Dr. Hans Frank, hinn slótt
ugi landstjóri í hinu hernumda
Framhald é 8, fíðu.