Morgunblaðið - 09.01.1947, Blaðsíða 6

MORGUNBLAÐIÐ
Fimtudagur 9. jan. 1947

Útg.: H.f. Árvakur, Reykjavík.
Framkv.stj.: Sigfús Jónsson
Ritstjórar: Jón Kjartansson,
Valtýr Stefánsson (ábyrgðarm.)
Frjettaritstjóri: ívar Guðmundsson
Auglýsingar: Árni Garðar Kristinsson.
Ritstjórn, auglýsingar og afgreiðsla,
Austurstræti 8. •— Sími 1600.
Áskriftargjald kr. 10,00 á mánuði innanlands,
kr. 12,00 utanlands.
í lausasölu 50 aura eintakið, 60 aura með Lesbók.
_______________________________________________
Hagnýting síldarinnar
í Kollafirði
LAUST fyrir miðjan desember varð vart mikillar síld-
ar inni í Kollafirði og í víkum hjer í nánd við Reykja-
vík. Hjeldu menn í fyrstu að þetta myndi aðeins vera
stundarfyrirbrigði. Síldin myndi hverfa jafnskjótt og
hún kom. En reyndin hefir orðið sú, að síldin hefir haldist
á þessum slóðum fram á þenna dag, og er sama síldar-
mergðin þar ennþá.
Síld þessi er misjöfn að stærð, en óvenju feit, miðað
við Faxaflóasíld, eða frá 14—16% fitumagn. Eftir því,
sem lengra líður minkar fitumagn síldarinnar, sem eðli-
legt er, því að síldin mun hafa takmarkað æti á því
þrönga svæði, sem hún heldur sig á.
★
Að sjálfsögðu hafa menn haft hug á að hagnýta þessa
innfjarðasíld, en það hefir verið ýmsum erfiðleikum bund-
ið. Talsvert af síldinni hefir verið saltað, eða það stærsta.
En vegna þess, hve síldin er misstór eru erfiðleikar á að
salta hana, vegna þess hve mikið gengur úr, en enginn
markaður til fyrir úrganginn. Verksmiðja er hjer engin
til að vinna úr síldinni. Að vísu er síldarverksmiðja á
Akranesi, en hún er lítil, og getur ekki annað meiru en
vinslu úr úrgangi frá bátum á Akranesi, eftir að vertíð
er þar hafin. Eitthvað hefir verið fryst af síldinni í beitu,
en það er mjög takmarkað, því öll frystihús hafa trygt
sjer næga beitu. Loks hefir verið reynt að fá markað fyrir
síldina í Póllandi, annað hvort saltaða eða frysta, en óvíst
hvort það muni takast.
Síðasta úrræðið hefir svo orðið það, að fá Síldarverk-
smiðjur ríkisins til að kaupa síldina og vinna úr henni
norður á Siglufirði. Hefir stjórn síldarverksmiðjanna að
fengnu saihþykki ríkisstjórnarinnar gert það tilboð,, að
greiða 30 kr. fyrir málið (150 lítra), miðað við að síldin
sje mæld um borð í flutningaskip á veiðistað, og með því
skilyrði að flutningur fáist á síldinni fyrir 15 krónur á
mál, uppmælt í löndunartæki á Siglufirði. Er Landssam-
band íslenskra útvegsmanna nú að reyna að fá flutninga-
skip, til þess að taka að sjer þessa flutninga. Telur Lands-
sambandið að þurfa muni 5—6 skip, 700—1000 lestir að
stærð.
★
Vonandi tekst nú að greiða þannig úr þessu máli, að
síldveiði geti hafist af fullum krafti, meðan síldin helst
hjer inni í nálægum víkum.
Kemur öllum saman um, að hjer sje um að ræða mjög
mikla síldarmergð. Það er því ekki lítils um vert, að kleift
verði að hagnýta þessa björg.
Sú lausn á málinu, sem fyrirhuguð er, að flytja síldina
norður á Siglufjörð, til vinnslu þar, er vitaskuld hálf-
gert neyðarúrræði. En um annað er ekki að ræða, eins
og sakir standa, nema úr rætist með markað fyrir síldina
erlendis.
En svo verður að hugsa fyrir þessu máli fyrir fram-
tíðina. Það hefir komið fyrir áður, að síld hefir verið inn
í víkum og vogum hjer við Faxaflóa, langt fram á vetur.
Er því sjálfsagt að hafa viðbúnað til þess að geta hag-
nýtt þessa síld. En til þess þarf verksmiðju, sem getur
unnið úr því af síldinni, sem ekki er hæft til söltunar.
Sýnist liggja næst að stækka og endurbæta verksmiðj-
una á Akranesi, svo að hún geti bætt við sig vinnslu síld-
ar, þegar svo ber undir. Þetta virðist vera hagkvæmasta
framtíðarlausn á þessu máli.
En til bráðabirgða verður að snúa sjer að þeirri lausn,
sem fyrir liggur. Vonandi tekst Landssámbandinu að út-
vega hentug skip til flutninga á síldinni til Siglufjarðar.
En þetta verður að gerast fljótt, því að síldin getur horfið
hvaða dag sem er.
'Uílwerjl óbnpar:
UR DAGLEGA LIFINU
Kvörtun barns-
hafandi konu.
KONA, SEM hefir þurft á
aðstoð Líknar fyrir barnshaf-
andi konur að halda skrifar og
kvartar yfir þeim aðbúnaði,
sem sje á biðstofu Líknar í (
Templarásundi. Telur hún bið- (
stofuna litla og ekki sjeu sæti
fyrir nærri allar konur, sem
þangað þurfa að leita, en auk
þess komi það fyrir, að er
konur hafi beðið frá kl. 1—5
eftir afgreiðslu verði þær samt
að fara óafgreiddar. Þarna
vanti snaga fyrir för og sumar
konur neyðist til að setjast á
borð, eða í gluggakistu sökum
þrengsla. Telur brjefritari
þetta ástand algjörlega óvið-
unandi, því það sje einhver
hin versta píslarganga, sem
barnshafandi konur verða fyr-
ir, að þurfa að sækja þessa
stofnun, eins og aðbúnaði á
biðstofunni sje háttað.
•
Til bráðabirgða.
FRÚ SIGRÍÐUR EIRÍKS-
DÓTTIR yfirhjúkrunarkona
skýrði mjer svo frá er jeg sagði
henni frá brjefinu, að það væri
rjett, að þröngt væri í húsa-
kynnum Líknar og að þau
væru gamaldags, en hinsvegar
hefði engum dottið í hug að
bera fram kvörtun á hjúkrun-
arkonuna, læknirinn, eða ann-
að starfsfólk, sem stofnunar,
enda væri þar valinn maður í
hverju rúmi.
Hjúkrunarfjelagið Líkn hefði
tekið þetta eftirlit að sjer með
hálfum hug, því altaf væri
verið að bæta á fjelagið og
langtum fleiri sæktu um að-
stoð þess en hægt væri með
góðu móti að sinna. Þetta
myndi ekki breytast fyr en
heilsuverndarstöðin kæmi, en
slíkrar stofnunar væri mikil
þörf í bænum.
Líkn hefði tekið að sjer eft-
irlit með barnshafandi konum
til bráðabirgða og eftir að að-
búnaður á Landsspítalanum
hefði verið talinn algjörlega ó-
viðunandi.
En ef og þegar fæðingar-
deildin tekur loks til starfa.
segir frú Sigríður, þá er ætl-
ast til -að hún annist eftirlit
með barnshafandi konum, og
sem þa ætti að komast í við-
unandi horf.
•
Stíflurnar á
strætunum.
LESANDI MBL. skrifar um
vandamál sem oft hefir verið
minst á, en vandfundin er
lausn á:
,,Á hinum þröngu gömlu mið
bæjargötum ríkir sjerstakt á-
stand sem er illþolandi og á þó
eftir að versna.
Samfara vaxandi bílaumferð
eru fjölfarnar götur í sívax-
anda mæli notaðar sem bíla-
stæði. — Þetta getur ekki stað-
ist lengi — það er augljóst mál.
— En ef svo skal vera um eitt-
hvert árabil, að miðbærinn
skuli verða notaður sem ein
allsherjar bílageymsla, þá er
auðsjeð, að ekki verður hjá því
komist að taka sneiðar utan af
Austurvelli til slíkra hluta.
•
Austurvöllur í hættu.
„ÞAREÐ heilmikið af vell-
inum er nú þegar komið undir
steinlagningu, mætti það sýn-
ast stutt spor stigið að stein-
leggja völlinn allan og gera
hann að torgi, þar sem bílar
mættu þá standa einhvern tíma
dagsins. Ef eitthvert gras á að
skilja eftir, þá ætti það að vera
á lítið eitt upphækkuðum bletti
í kringum líkan Jóns Sigurðs-
sonar — en það ber að flytja
vestar, svo að það standi beint
á móti þinghúsdyrunum og
ákveða fjarlægð þess eftir
rjettum stærðárhlutföllum.
Eitt er víst, að þessir stein-
stígar, sem nú eru þarna komn
ir á milli dreifðra grasbletta,
eru ekkert góð lausn á skipu-
lagi Austurvallar, og líka ef-
laust gerð til bráðabirgða.
•
Trjevirkin ævilöngui
„AÐRAR umferðarstíflur eru
aPr tilfinnanlegar og leiðar í
hinum þröngu umferðargötum.
Það eru trjevirkin, sem sett
eru fýrri utan hús sem verið
er að reisa. — I öðrum borg-
um sjást slík virki, en þau
ganga sjaldan út á akbrautina
og þau fá ekki að standa nema
fáar vikur. Hjer fá þau að
standa mánuðum og árum
saman, eða að því er virðist al-
veg eftir geðþótta byggingar-
smiðanna. Þeir þurfa ekkert að
flýta sjer og gera það heldur
ekki, því að þeir vilja hafa
mörg hús í takinu á sama tíma
hingað og þangað um bæinn.
— Það er ljóst, að með þessu
lagi verða aðalgötur bæjarins
hálf stíflaðar samfelt næstu
áratugina eða allan tímann
þangað til búið er að endur-
reisa öll húsin í þeim — já, og
svo byrja auðvitað viðgerðir á
þeim elstu! — Hvað þýðir nú
að vera að amast við því þótt
bílar standi sama megin í götu,
sem slík virki fá að standa
uppi endalaust? ....
Menn munu yfirleitt vera
brjefritara sammála um að
þrengslin í miðbænum sjeu að
verða illþolandi, en ekki trúi
jeg að gripið verði til þe3s ó-
heillaráðs að eyðileggja Aust-
urvöll.
Samband íra og
íslendinga.
DÁLÍTIÐ er farið að bera á
því, að áhugi sje að vakna fyr-
ir auknu sambandi milli íra og
íslendinga. Enn sem komið er
hafa írar haft þar forgönguna.
Má í því sambandi minna á, að
Þjóðsagnafjelag írlands sendi
hingað fulltrúa s. 1. sumar og
stúdentaskifti eru komin á
milli írlands og íslands, að
minsta kosti í orði.
í gær fjekk jeg brjef frá 18
ára íra, sem segist hafa lesið
grein um Morgunblaðið og
Víkverja í blaðinu „Irish In-
dependent", sem er eitt stærsta
blaðið í Dublin. Biður hann
mig að koma sjer í samband
við jafnaldra sína á Islandi,
sem hefðu hug á brjefaskiftum.
Ef einhver hefði áhuga fyrir
þessu boði þá heitir pilturinn
James P. Newman og býr í 20
Marisse Rd. Glasnevine. Dub-
lin.
+— ——-—■—-------——— —■— ——■— ■■ -■ •
MEÐAL ANNARA ORÐA ....
------------—.—..—- ■+
Barisf á fimm vígstöðvum
ÞEGAR Þjóðverjar gáfust
upp fyrir bandamönnum í maí
1945, og atomsprengjan flýtti
fyrir uppgjöf Japana þremur
mánuðum seinna, lýstu heims-
blöðin því yfir, að nú ríkti frið-
ur í heiminum — að í öllum
löndum veraldar hefðu vopnin
verið lögð til hliðar og mann-
kynið biði þess eins, að friðar-
skilmálarnir yrðu undirrit-
aðir.
Fimtudaginn 10. jan. 1946,
var svo fyrsta allsherjarþing
sameinuðu þjóðanna sett í
Central Hall í London. Bráða-
birgðaforseti bandalagsins, dr.
Suleto frá Columbiu, sagði
meðal annars í setningarræðu
sinni:
„Sameinuðu þjóðrrnar eru
staðráðnar í því, að skapa
tryggan frið í heiminum og
vinna einhuga að sáttmálan-
um, sem gerður var í San
Fransisco, svo að takast megi
vinsamleg sambúð þjóða í
njilli“.
Barist í fimm löndum.
Ári eftir þessa yfirlýsingu
dr. Suletos, er svo komið, að
segja má að barist sje í fimm
löndum, og Öryggisráði sam-
einuðu þjóðanna hafa borist
tvær kærur, þar sem kvartað
er undan yfirgangi og ofbeldi,
ráni og rupli.
Bretar bera Albani þeim
sökum, að hafa lagt tundurdufl
um á siglingaleið, án þess að
tilkynna það öðrum þjóðum.
Vegna þessara aðgerða, fórust
um 60 breskir sjómenn, en tvö
af herskipum Breta löskuðust
töluvert. Albanir hafa neitað
að bæta tjón þetta, með þeim
afleiðingum, að rtiálið hefir nú
verið kært fyrir Öryggisráð-
inu.
Önnur kæra, sem ráðinu hef
ir borist, kemur frá Grikkjum.
Þessi marghrjáða þjóð telur
sig þurfa að leita verndar sam-
einuðu þjóðanna, vegna yfir-
gangs þriggja nágrannaríkja:
Júgóslavíu, Albaníu og Búlg-
aríu. í kærunni. eru þessar
þjóðir sagðir hafa veitt vopn-
uðum uppreisnarmönnum í
Norður-Grikklandi lið. Upp-
reisnarmenn eru svo fyrir sitt
leyti sakaðir um margskonar
hryðjuverk, morð og brennur
og eyðingu heilla þorpa.
I Kína og Indó-Kína má
segja að styrjaldir geisi. í Kína
berjast stjórnarhersveitir gegn
geysisterkum kommúnistaherj-
um. Líkur til samkomulags eru
litlar og fregnir berast um að
kommúnistar hafi sett ,,stjórn“
á laggirnar — nokkurskonar
einkastjórn, sem lætur sig engu
skifta ákvarðanir og fyrirmæli
hinnar lögboðnu stjórnar lands
ins.
100.000 manna her.
Indó-Kína logar í bardögum.
Þar eigast við Frakkar og her-
sveitir Vietnam lýðveldisins,
og beggja lið eru vel vopnuð
og ófús til sátía. Vietnam, sem
mun hafa um 100.000 manna
her, sakar Frakka um margs-
■amh á bls. 8.