Morgunblaðið - 18.02.1947, Qupperneq 7

Þriðjudagur 17. febr. 1947
MORGUNBLAÐIÐ
7
Snotur tehetta
Aldargamlir leyndar-
dómai afhiúpaðir
HINAR leyndardómsfullu og
fagurlega gerSu alabasturs-
klukkur, sem fundust í graf-
hýsi Tutankhamen konungs í
Egyptalandi — en hann var
uppi um það bil 1350 árum fyr-
ir Krist —- reyndust innihalda
fegrunarlyf. Þegar þær voru
opnaðar, kom í ljós, að ilmefni
höfðu haldið ilmi sínum allar
þessar aldir, sem liðið höfðu
opnaðar, kom í ljós, að ilmefnin
sali innsiglaði þær með stök-
ustu vandvirkni, en síðan eru
liðin nálægt 3 þúsund ár.
. Forn-Egyptar voru þeir
fyrstu, sem gerðu ilmefna og
fegrunarlyfja-iðnað að list. í
Egyptalandi voru ilmefni not-
uð við öll möguleg tækifæri,
bæði í einkalífi manna og op-
ínberlega. Til dæmis í veislum
festu gestirnir á höfuð sjer
(myndir af slíku sjást á papír-
usströnglum frá því um það bil
1500 f. Kr.). allstórt stykki af
svínafeiti blandaðri með ilm-
éfnum. Þegar svo hlýnaði í
veislusölunum, tók feitin að
bráðna og streyma niður höfuð,
herðar og klæði gestanna, en gaf
um leið frá sjer inndælan ilm.
En Egyptar voru ekki þeir
einu hinna siðmenntuðu forn-
þjóða, sem mætur höfðu á ilm-
efnum og fegrunarlyfjum, þó e.
t. v. engir hafi notað þær óhóf
legar. Gyðingar, Grikkir, Ar-
abar og Rómverjar notuðu þau
einnig á ýmsum tímum.
í Englandi ríkti einnig áhugi
á þessum hlutum, allt frá þeim
tíma, er Krossfararnir færðu
konum sínum heim til Englands
þessa fegrunarleyndardóma
hinna austurlensku kvenna-
búra. Notkun ýmiskonar ilm-
smyrsla og andlitsmálningar óx
gífurlega og á 18. öld voru ilm-
vötn og ilmsmyrsl orðin svo út-
breidd, að menn voru blátt
áfram neyddir til þess að verja
sig gegn þeim með einhverjum
ráðum. Árið 1770 gerði enska
þingið að lögum svohljóðandi
samþykt: „Allar konur, ungar
og gamlar, tignar og ótignar,
meyjar eða ekkjur, skulu eftir
að lög þessi (sett gegn göldr-
um og tálbrögðum), hafa öðl-
ast gildi, sæta refsingu ef þær
svíkja, draga eða tæla ein-
hvern af þegnum hans hátignar
í hjónaband með því með að
nota ilmvötn, andlitsmálningu,
fegrunarvötn, falskar tennur,
falskt hár, spánska ull (nokk-
urskonar kinnalitur), lífstykki,
gjarðir!, háhælaða skó og
mjaðmapúða. Ef þær reynast
sannar að sök í þessum efnum,
þ áskal giftingin með öllu
ógild“. — Þatta bar engan veg-
inn tilætlaðan árangur, því í
stað þess að hverfa úr sögunni,
jókst noktun umræddra, hluta,
en lög þessi hafa aldrei verið
úr gildi numin, eftir því er jeg
best veit.
Hráefna samsetningur snyrti-
vara nú, undir ströngu eftir-
liti.
Fyr á tímum voru fegrunar-
lyfin oft og iðulega skaðleg. T.
d. voru á dögum hinna fornu
Rómverja, seldar snyrtivörur,
búnar til úr ánamöðkum!, já,
svo sannarlega úr ánamöðkum,
en allur slíkur óþverri hefi'r
fyrir löngu orðið að víkja fyrir
vörum búnum tíl úr völdum
hráefnum, og strang eftirlit er
haft með því, að þær sjeu á
engan hátt sviknar. Nú á dög-
um eru flest fegrunarlyf ekki
aðeins . skaðlaus, heldur geta
þau og komið að góðum not-
um, ef þau eru notuð skynsem-
lega. T. d. hjálpar cold-crem
til þeás að hreinsa húðina og
gera hana mjúka og sljetta. —
Fegrunarlyf hafa auk þess mik
ið sálfræðilegt gildi, því þau
stuðla að vellíðunar tilfinningu,
tilfinningu, sem sprettur af því,
að finna sig vel útlítandi og
vel snyrtan. En engum má
gleymast að hægt er að fara út
í öfgar, hvað notkun þessara
lyfja snertir, og þá getur farið
svo, að þau hafi gagnstæð áhrif
og geri notendan hlægilegan og
skrípislegan vegna ofsmurðs og
litaðs andlits og mættu marg-
ar konur athuga þetta sjerstak-
lega.
Við skulum nú athuga ofur.
lítið úr hvaða efnum hin ýmsu
fegrunarlyf eru búin til, þótt
nokkuð sje það mismunandi.
Tökum t. d. cold-crem. Venju-
lega er það blanda af olíu eða
fitu, blandaðri með vatni og
ofurlitlu af ilmefni. ,,Typisk“
blanda af þessari tegund myndi
vera möndluolía, hvítt, vax,
borax, vatn og ilmefni. Hin kæl
andi áhrif cold-crem (þess-
vegna kallað „kalt krem“),
stafa af hægri uppgufu vatns-
ins, sem þau innihalda, en upp-
gufun vökva orsakar alltaf kæl
ingu. Varalitir eru gerðir úr
vaxi og litarefni, en mikill
vandi er að blanda þetta rjetti-
lega, svo ekki braðni hann, þeg
ar hann kemur á varirnar. —
Vaxið og litarefnið er hitað í
sama íláti og svolitlu af ilmefni
bætt út í. Síðan er blöndunni
helt í mót og látin storkna. —
Andlitspúður og kinnalitur er
venjuleg blanda af ríssterkju,
zinksýru, franskri krít, fituefni,
ilmefni og rauðum lit. Auðvitað
er það ekki altaf svo einfald-
lega samsett, og það þarf geysi
mikla nákvæmni til þess að fá
rjetta blöndu.
Ilmefni eru í flestum snyrti-
vörum.
Þú munt hafa tekið eftir því,
að ilmefni eru í flestum snyrti-
vörum, án þeirra væru þær lítt
eftirsóknarverðar. Hvað eru þá
þessi ilmefni og hvernig eru þau
búin til? Ilmvötn eru t. d. venju
lega margbrotin blanda af efnis
hlutum, svokölluðum ,,essence“,
uppleyst í alcohol. Ekta ,,ess-
ence“ fást úti í náttúrunni t. d.
úr blómum, eða þau fást með
efnasamsetningu. Til eru nokk-
ur ráð til þess að vinna essence
úr blómum. Eitt hið auðveld-
asta er (stundum notað enn í
dag) að strá krónublóðum
hinna ilmandi jurta t. d. rósa-
fjólu og jasmínublöðum á gler-
PÍptu, sem áður hefir verið þykt
smurð með hreinsaðri svína-
eða nautgripafeiti. Þegar feitin
hefir dregið í sig allan ilminn,
eru blöðin tekin í burtu og ess-
ence unnið úr feitinni með eym
ingu. Ilmvatnið, sem við kaup-
um í búðunum, er ekki eintómt
ekta „essence". Það er blanda
af ýmsum ilmandi efnum, en
eitthvað þeirra kann að vera
ekta. Það magn, sem unnið er
af ekta essence, er" mjög lítið,
en efnafræðingar eru ótrúlega
slyngir að líkja eftir ilmi þess-
ara ósviknu efna, og ilmefna-
framleiðsla nútímans byggist
aðallega á efnafræði. Úr dýra-'
ríkinu eru einnig unnin ilm-
efni. Má þar nefna kirtlavökva
moskusdýrsins. Ilmefni, sem
notuð eru úr dýraríkinu eru
blönduð öðrum efnum t. d. þeim
sem unnin eru úr blómum, og
höfð til þess að gefa ilmvatn-
inu „líf“ eins og kallað er, þ. e.
gera ilm þeirra djúpan og unaðs
legan.
Þótt ilmvötn sjeu dýr nú á
dögum, þá voru þau samt miklu
dýrari áður fyr, þegar þau ein-
göngu voru unnin úr ekta hrá-
efnum. T. d. þurfti um það bil
20 tonn af fjólublómum, til þess
að fá eina unsu, þ. e. 29. gr.
af ekta fjólu essence, en eins
og áður er sagt, byggist ilmefna
iðnaður nútímans aðeins að
mjög litlu leyti á þessum lifandi
náttúru hráefnum, enda fram-
leiðsluvörurnar ekki jafn fram
úrskarandi góðar og áður var,
þótt tækni sje orðin geysimikil
í þesum iðnaði og árangur prýði
legur. En þótt fegrunarvörur
sjeu nú framleiddar samkvæmt
vel skýrgreindum meginregl-
um, þá halda áhrif og yndis-
,leiki ilmefnanna áfram að
byggjast á leikni og hugvits-
semi þeirra, sem blanda þau,
engu síður en á dögum Tutank-
hamens konungs, og þau eiga
víst enn, um lai%an aldur, eft-
ir að gleðja skynjanir vor-
ar og — opna pyngjuna.
ÞÓTT TE sje ekki drukkið
eins mikið hjer eins og víða i
öðrum löndum, þá eru það samt
flestar húsmteður, sem eiga a.
m. k. tepott og drekka te endr-
um og eins og e. t. v. oft og iðu-
lega. Þá er gott áð eiga te-
hettu, sem heldur teinu heitu,
meira að segja þótt þeim, sem
til borðs sitja, verði ákaflega
skrafdrjúgt yfir bollunum. Það
er mjög auðvelt og fljótlegt að
sauma þessa tehettu. Efnið, sem
notð er í hana, verður að vera
þannig, að gott sje að telja
þræðina. Útsaumurinn er saum
aður með þrem litum, og má
velja þá liti, sem best fara við
bollana, sem nota á við te-
drykkjuna. Hjer er gert ráð
fyrir, pð notaðir' sjeu litirnir
blátt, kremgult og appelsínu-
gult.
Eftir að búið er að sníða hett
una og falda hana að neðan, er
saumaður ,,kontorstingur“, með
gulu garni, í sauminn. Næst
fyrir ofan hann er saumaður
fljettusaumur með kremgula
garninu, þar fyrir ofan kemur
svo krosssaupaurinn, sem er
saumaður með bláu, og síðan
„tröppu“ bekkirnir tveir saum-
aðir með „beinum sporum“,
/W
eins og sýnt er ámppdrættinum.
Neðri bekkurinn er kremgulur,
en sá efri appelsínugulur. Upp
af fjórðu hverri „tröppu“ er
saumuð lóðrjett lína með aftur-
sting og endar línan með krók,
eins og sýnt er á myndinni. —
Lóðrjettu línurnar eiga að vera
mishátar, og eru þær saumaðar
með kremgulu. Milli þeirra eru
saumuð smá krosssaumsmunst-
ur með öllum þrem litunum,
eins og uppdrátturinn sýnir. —
Báðar hliðar hettunnar eru
saumaðar á sama hátt. Þegar
búið er að því, eru þær saum-
aðar saman. Ágætt er að fóðra
hettuna með þjettu efni. Svo-
litlum útsaumuðum hanka er
smeygt niður í miðjan toppinn
og saumur þar fastur um leið
og hettan er saumuð saman.
Appelsínukossar
, Deigið:
150 gr. hveiti.
100 gr. smjörlíki.
60 gr. sykur.
1 egg.
Kremið:
1 egg.
2 matsk. sykur.
14 1. rjómi.
1 brjef matarlím.
Safi úr einni appelsínu.
(Deigið): Hveitinu sáldrað á
borð, smjörlíkið mulið saman
við og sykrinum blandað í,
vætt með egginu. Hnoðað vel.
Flatt út, fremur þykt og tekið
út undan litlu glasi. Látið á
smurða plötu og bakað ljós-
brúnt við góðan hita.
(Kremið): Eggið og sykurinn
þeyt vel saman. Appelsínusaf-
inn settur saman við ásamt
matarlíminu, sem búið er að
leysa upp og orðið er hæfilega
kalt. Þegar þetta byrjar að l
þykkna, er vel þeyttum rjóm-
anum blandað í. Síðan er ca.
1 matsk. af kreminu sett ofan
á hverja köku. Appelsína af-
hýdd og skorin í hæfilega
þykkar sneiðar. Ein appelsínu-
sneið er sett á hverja köku, of-
an á kremið, og á hana miðja
er settur ofurlítill rjómi eða
rifsberjahlaup. „Kossunum“ er
síðan raðað á fat með fallegri
serviettu, og borið á borð með
kaffi eða súkkulaði.
Lítið hús 1
í Digraneshálsi, sem er 2 |
stórar stofur og eldhús 1
auk kjallara og bílskúrs |
er til sölu. Einn hektari |
af girtu og ræktuðu landi |
fylgir. |
Fasteignasölumiðstöðin 1
Lækjarg. 10B. Sími 6530. §
•lllll•llllltl•llll(mNlllllll(l•l•llkllllllllllll•llll••llllnl•l•M